Darbepoetin alfa
Aranesp, NESP, dEPO
Ọ̀nà erythropoietin (EPO, họ́mọ̀nù tí ń mú kí ara ṣe sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa) tó ń pẹ́ lára, tí ó ní àfikún ẹ̀wọ̀n ṣúgà, nítorí náà ó ń wà nínú ẹ̀jẹ̀ ní nǹkan bí ìlọ́po mẹ́ta ju epoetin lọ. A fọwọ́ sí i fún àìtó ẹ̀jẹ̀ (anemia); a ń ṣì í lò fún doping ẹ̀jẹ̀ láti mú ìfaradà pọ̀ sí i.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ fún àìtó ẹ̀jẹ̀ (anemia); kì í ṣe èròjà tí òfin ń ṣàkóso ní Amẹ́ríkà, òfin yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè. Èèwọ̀ nínú eré ìdárayá nígbà gbogbo (WADA S2.1.1).
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Nínú ìṣègùn: àìtó ẹ̀jẹ̀ (anemia) láti inú àrùn kíndìnrín onígbà pípẹ́ àti láti inú chemotherapy jẹjẹrẹ. Nínú eré ìdárayá: doping ẹ̀jẹ̀ fún ìfaradà; àyẹ̀wò fi hàn pé àwọn eléré skì orí ilẹ̀ (cross-country) 3 lò ó ní Olympics ìgbà òtútù 2002. Kò sí ọ̀nà tí ó láàbò láti lò ó lára ẹni tí ara rẹ̀ le.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
A ń lò ó fún ìfaradà, bí epoetin: sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa àti hemoglobin tó pọ̀ sí i láti gbé oxygen. Kò sí ìdánwò lórí iṣẹ́ ara pẹ̀lú darbepoetin fúnra rẹ̀ lára eléré ìdárayá; ẹ̀rí wá láti inú epoetin, níbi tí ìfaradà ní lábù ti pọ̀ sí i ṣùgbọ́n èsì eré-ìje kan lára àwọn agun-kẹ̀kẹ́ (cyclist) tí a ti kọ́ dáadáa kò yí padà. Ó ń bá iṣẹ́ lọ fún ọjọ́ mélòó kan lẹ́yìn abẹ́rẹ́.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Pẹ̀lú èròjà ewu tó ga jùlọ, díẹ̀ nínú ìwọ̀nyí lè fi ẹ̀mí wewu tàbí wà títí láé; kò sí ìwọ̀n oògùn, àyẹ̀wò tàbí àmì kùtùkùtù tó lè mú un láìléwu. Nísàlẹ̀ — bí ewu kọ̀ọ̀kan ṣe rí; àwọn àmì tó nílò ìrànlọ́wọ́ kíákíá wà ní apá 04.
Ipa àìfẹ́ 7 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóBí a ṣe lè dín ewu kù
Ewu tó ga jùlọ. Kò sí ìgbésẹ̀ kankan tó lè mú lílo èròjà yìí fún eré ìdárayá láìléwu: àbájáde tó burú jáì, títí kan èyí tó lè gba ẹ̀mí, ṣeé ṣe. Ọ̀nà kan ṣoṣo tó dájú láti yẹra fún àwọn ewu wọ̀nyí ni láti má lò ó.
Bí dókítà bá kọ oògùn yìí fún yín fún ìtọ́jú, ẹ má ṣe dá lílò rẹ̀ dúró fúnra yín — ẹ bá dókítà yín sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀.
Àwọn àmì ìkìlọ̀ tó nílò ìrànlọ́wọ́ kíákíá wà ní apá 04.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Fún èròjà ewu tó ga jùlọ, kò sí ètò àyẹ̀wò.
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Wíwú, ìrora tàbí pípọ́n ní ẹsẹ̀ kan; èémí kíkúrú òjijì tàbí ìrora àyà; àìlágbára tàbí kíkú ara òjijì ní ẹ̀gbẹ́ kan, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ tàbí láti ríran — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, èémí kíkúrú pẹ̀lú iṣẹ́ díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú, dídákú — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Kókó tuntun (títí kan ní ọrùn), ìṣòro láti gbé mì tàbí ohùn híhá tí kò lọ, àdánù ìwúwo tí a kò mọ ìdí rẹ̀, tàbí ẹ̀jẹ̀ nínú ìgbẹ́ tàbí ìtọ̀ — ẹ rí dókítà láìjáfara.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Ìsọfúnni lórí oyún kò pọ̀; nínú ìwádìí ẹranko, ó mú oyún bíbàjẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó súnmọ́ ti ìtọ́jú.
Àròsọ àti òtítọ́
“Aspirin àti omi púpọ̀ ń mú oògùn bí EPO láìléwu.”
Lára àwọn aláìsàn, kò sí ìdánwò kankan tí ó rí àfojúsùn hemoglobin tàbí ìwọ̀n oògùn tí ó yẹra fún ewu àfikún ti ẹ̀jẹ̀ dídì, stroke (ẹ̀gbà) àti ikú, darbepoetin sì ń bá iṣẹ́ lọ fún ọjọ́ mélòó kan lẹ́yìn abẹ́rẹ́ tó kẹ́yìn.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.