Testosterone phenylpropionate
Àwọn ìrísí: A kò mọ̀ ọ́n sí oògùn ní òun nìkan: ní ilé oògùn, kìkì gẹ́gẹ́ bí apá kan àdàlù ester testosterone bíi Sustanon ni ó ti ń fara hàn. Àdàlù náà àti àwọn ester yòókù ní káàdì tiwọn.
Àwọn ester àti ìrísí mìíràn: Testosterone enanthate, Sustanon (àdàlù ester testosterone), Testosterone cypionate, Testosterone decanoate, Testosterone isocaproate, Testosterone propionate, Testosterone suspension (láìsí ester), Testosterone undecanoate (abẹ́rẹ́), Testosterone undecanoate (ìgbémì), Testosterone: jẹ́lì, ìlẹ̀mọ́ ara (patch), jẹ́lì imú, kóró tí a gbìn sábẹ́ awọ ara
Steroid abẹ́rẹ́Èròjà tí òfin ń ṣàkósoWADA S1.1 · èèwọ̀Ẹ̀rí: ìwádìí díẹ̀ lára ènìyàn
Testosterone tí ó ní ester phenylpropionate; ó jẹ́ oògùn kìkì gẹ́gẹ́ bí apá kan àdàlù bíi Sustanon; èyí tí ó dá wà ń wá láti lábù abẹ́lẹ̀. Apá kan rẹ̀ ń yípadà sí estradiol àti DHT.
Ipò lábẹ́ òfin: Òun nìkan kì í ṣe oògùn; gẹ́gẹ́ bí ester testosterone, ó bọ́ sábẹ́ òfin steroid anabolic ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè (US Schedule III, UK Class C); òfin yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Àwọn eléré ìdárayá ń lo èyí tí lábù abẹ́lẹ̀ ṣe fún ìwọ̀n iṣan ara, agbára àti ìmúbọ̀sípò. Òun nìkan kò ní ìlò kankan nínú ìṣègùn; nínú ìṣègùn, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èròjà inú àdàlù ester testosterone fún hypogonadism ọkùnrin.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ní kété tí ara bá ti yọ ester náà kúrò, họ́mọ̀nù kan náà ni, nítorí náà ipa rẹ̀ ń tẹ̀lé ti testosterone: ìfikún iṣan ara àti agbára tí ń pọ̀ sí i pẹ̀lú ìwọ̀n oògùn, papọ̀ mọ́ àwọn ipa àìfẹ́. Kò sí ìwádìí lára ènìyàn lórí ester yìí ní òun nìkan; ìsọfúnni lára ènìyàn wá kìkì láti inú àdàlù ester, a sì ń fa ìyókù yọ láti inú ohun tí a mọ̀ nípa testosterone fúnra rẹ̀.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Ìwádìí díẹ̀ lára ènìyàn — ìwádìí díẹ̀ wà lára ènìyàn, ṣùgbọ́n wọ́n kéré tàbí kúrú
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Ìfikún iṣan ara
A ń wá a fún: ìdàgbà iṣan ara, agbára, ìmúbọ̀sípò
Gígé ọ̀rá
A ń wá a fún: pípa iṣan ara mọ́ nígbà àìtó kalori
Àtúntò ara
A ń wá a fún: ìdàgbà iṣan ara, pípa iṣan ara mọ́ nígbà àìtó kalori
Agbára
A ń wá a fún: agbára, ìmúbọ̀sípò, ìdàgbà iṣan ara
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Ìfaradà
A ń wá a fún: ìmúbọ̀sípò
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: ọkàn tó ń yára lù / ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia)
Ìmúbọ̀sípò àti ìwòsàn
A ń wá a fún: ìmúbọ̀sípò
Ìlera
A ń wá a fún: àlàáfíà ara àti ìfẹ́ ìbálòpọ̀
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: cholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑), ìfúnpá tó ga sí i
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 19 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóGíga díẹ̀
Ìdẹ́kun testosterone àdánidá àti agbára ìbímọ
wọ́pọ̀Ó ń dẹ́kun testosterone àdánidá àti ìṣẹ̀dá àtọ̀. Testosterone sábà máa ń padà bọ̀ sípò láàárín oṣù mélòó kan, àtọ̀ sì láàárín nǹkan bí ọdún kan; 1 nínú 10 ṣì ní testosterone tó kéré lẹ́yìn ọdún kan, ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn lílò fún ìgbà pípẹ́.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìfẹ́ ìbálòpọ̀ àti okun tó dínkù, kórópọ̀n tó kéré sí i; lẹ́yìn dídáwọ́dúró — testosterone àdánidá tó kéré nínú àyẹ̀wò, nígbà púpọ̀ pẹ̀lú àárẹ̀ àti ìṣesí tó lọ sílẹ̀.
Lára obìnrin: Ìyípadà nǹkan oṣù tàbí nǹkan oṣù tí kò wá, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ àti okun tó dínkù; agbára ìbímọ tó dínkù.
Gíga díẹ̀
Ẹ̀jẹ̀ tó nípọn (hematocrit) / ewu ẹ̀jẹ̀ dídì
wọ́pọ̀Ó ń mú iye sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa pọ̀ sí i bí ìwọ̀n ṣe ń pọ̀ sí i; ẹ̀jẹ̀ dídì nínú iṣan ẹ̀jẹ̀ vein lára àwọn tí ń dánrawò ní gym tí wọ́n ń lo steroid fi ìlọ́po 2.4 pọ̀ sí i. Àìtó omi ara (gígé ìwúwo, ooru) àti ìrìn-àjò gígùn lọ sí ìdíje ń fi kún ewu ẹ̀jẹ̀ dídì.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ara yíyún lẹ́yìn ìwẹ̀ omi gbígbóná.
Gíga díẹ̀
Ewu ọjà láti ọjà òkùnkùn (ayédèrú, èérí)
wọ́pọ̀Lábù abẹ́lẹ̀ nìkan ló ń tà á lọ́tọ̀: ohun tó wà nínú rẹ̀ sábà máa ń yàtọ̀ sí ohun tí àkọlé sọ, a sì ti rí kòkòrò bakitéríà nínú àwọn ìgò kan láti ọjà òkùnkùn, èyí tí ó lè fa oówo (abscess).
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ipa tí a kò retí, ìrora tàbí àkóràn, ipa tó lágbára jù tàbí tó rẹlẹ̀ ju bí a ti retí lọ.
Gíga díẹ̀
Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
ṣeé ṣeKì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart): lílò fún oṣù mélòó kan mú ògiri ọkàn nípọn, ó sì dín agbára rẹ̀ láti fa ẹ̀jẹ̀ kù díẹ̀, èyí tí ó pọ̀ jùlọ nínú rẹ̀ ń padà bọ̀ sípò; àìsàn iṣan ọkàn (cardiomyopathy) lára àwọn tí ń dánrawò ní gym tí wọ́n ń lo steroid fi nǹkan bí ìlọ́po 9 pọ̀ sí i.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Èémí kíkúrú nígbà ìsapá, ìfaradà tó ń dínkù láìsí ìdí kankan láti inú ìdánrawò, ọkàn tó ń lù kíkan.
Alábọ́dé
Estrogen tó ga (omi ara, ewu gynecomastia)
wọ́pọ̀Apá kan rẹ̀ ń yípadà sí estradiol, ó sì ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n gíga àti nígbà tí ọ̀rá ara bá pọ̀. Orí ọmú tó ń ro ni àti omi tó ń dúró nínú ara jẹ́ àmì tó wọ́pọ̀; àyẹ̀wò estradiol tó péye gan-an ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ara wíwú díẹ̀, orí ọmú tó ń ta tàbí tó ń yún, ìyípadà ìṣesí, ìwúwo omi.
Alábọ́dé
Gynecomastia (ọmú ọkùnrin tó ń wú)
wọ́pọ̀Ó ṣẹlẹ̀ lára nǹkan bí 1 nínú ọkùnrin 5 nínú ìwádìí tí ó tẹ̀lé lílò ojoojúmọ́ ní ayé gidi síwájú (prospective). Ìrora ìbẹ̀rẹ̀ lè rọlẹ̀, ṣùgbọ́n ẹran ọmú (gland) tí ó ti fìdí múlẹ̀ sábà máa ń nílò iṣẹ́ abẹ; ó yẹ kí dókítà wo ìyípadà ìbẹ̀rẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Kókó tàbí wíwú tó ń dun lábẹ́ orí ọmú.
Alábọ́dé
Ìfúnpá tó ga sí i
wọ́pọ̀Ìfúnpá nígbà ìsinmi ga sí i ní nǹkan bí 7/3 mmHg lára àwọn tí ń dánrawò ní gym, ó sì padà sí déédéé lẹ́yìn dídáwọ́dúró; gbígbé ìwúwo wúwo sì ń tì í sókè gidigidi fún ìgbà díẹ̀. Ẹ wọ̀n ọ́n nígbà ìsinmi, kì í ṣe lẹ́yìn ìdánrawò.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ẹ̀jẹ̀ imú — ẹ̀rọ ìwọ̀n ìfúnpá ilé ló ń fi í hàn. Gbígbé ìwúwo wúwo ń tì í sókè fún ìgbà díẹ̀ kódà lára àwọn agbéwúwo tí ara wọn le.
Alábọ́dé
Cholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑)
wọ́pọ̀Ó ń dín HDL kù, ó sì ń gbé LDL àti ApoB sókè, ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ ní ìwọ̀n gíga àti nínú àkópọ̀; àwọn ìwọ̀n náà sábà máa ń padà sí ti ìbẹ̀rẹ̀ láàárín oṣù mélòó kan lẹ́yìn dídáwọ́dúró. Àwọn ìyípadà náà kò ní àmì — àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ nìkan ló ń fi wọ́n hàn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Kò sí àmì — àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ nìkan ló ń fi hàn.
Alábọ́dé
Ọkàn tó ń yára lù / ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia)
ṣeé ṣeÌlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia) lára àwọn tí ń dánrawò ní gym tí wọ́n ń lo steroid jẹ́ nǹkan bí ìlọ́po méjì. Ọkàn tó ń lù kíkan, dídákú tàbí ìrora àyà nígbà ìdánrawò nílò ECG.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ọkàn tó ń sáré tàbí ìlù ọkàn tó ń fò nígbà ìsinmi tàbí nígbà ìdánrawò, ọwọ́ tó ń gbọ̀n.
Alábọ́dé
Irun jíjá láti ọ̀dọ̀ androgen
ṣeé ṣeBí ó ṣe ń yípadà sí DHT nínú awọ ara, ó lè mú kí irun jíjá yára sí i lára àwọn ọkùnrin tí ìran wọn fún ní ìtẹ̀sí sí i; irun tí ó ti já lè má hù padà.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Irun púpọ̀ sí i nígbà ìwẹ̀, irun tó ń fẹ́lẹ́ ní ẹ̀gbẹ́ iwájú orí tàbí ní àtàrí.
Alábọ́dé
Prostate tó ń tóbi sí i / PSA tó ń ga
ṣeé ṣeDHT ń mú prostate dàgbà, ó sì lè gbé PSA sókè; ó ṣe pàtàkì jùlọ lẹ́yìn ọmọ ọdún 40 tàbí nígbà tí àmì ìṣòro ìtọ̀ bá wà. Àyẹ̀wò PSA ń tọpinpin rẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìtọ̀ lóòrèkóòrè tàbí ìtọ̀ tí kò ní agbára, pàápàá ní òru.
Alábọ́dé
Ìbínú kíákíá, ìwà ipá, ìyípadà ìṣesí
ṣeé ṣeNínú ìdánwò ìwọ̀n gíga tí a fi placebo ṣe àfiwé, ìyípadà díẹ̀ ló bá èyí tó pọ̀ jùlọ nínú àwọn ọkùnrin, ṣùgbọ́n nǹkan bí 1 nínú 6 ní hypomania (ìṣesí tó ga ju bó ṣe yẹ lọ), èyí tó fẹ́ẹ́rẹ́ jùlọ. Ìbínú kíákíá tí àwọn ẹlòmíràn ń kíyèsí jẹ́ àmì ìkìlọ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìbínú kíákíá, inú fùfù, aáwọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlòmíì.
Alábọ́dé
Ìṣesí tó lọ sílẹ̀, ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn, ìlọ́ra
ṣeé ṣeLẹ́yìn dídáwọ́dúró, nígbà tí testosterone àdánidá ń padà bọ̀ sípò, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó dínkù àti àárẹ̀ wọ́pọ̀ (ó ju ìdajì lọ tí ó ròyìn ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó dínkù nínú ìwádìí kan), ìṣesí tó lọ sílẹ̀ sì ṣeé ṣe; dókítà lè ṣèrànwọ́.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìṣesí tí kò ní ayọ̀, ìwúrí tó dínkù, àárẹ̀; ó lè tẹ̀lé dídáwọ́dúró androgen. Ìdánrawò àṣejù (overtraining) tàbí RED-S lè rí bákan náà.
Alábọ́dé
Ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
ṣeé ṣeOkùn iṣan tó já lára àwọn ará-ìkọ́ tí ń lo steroid fi nǹkan bí ìlọ́po 9 pọ̀ ju ti àwọn agbéwúwo tí kò lo steroid lọ, èyí tó já ní ara òkè sì wà lára àwọn olùlò nìkan; èyí tó pọ̀ jùlọ ṣẹlẹ̀ nínú eré ìdárayá mìíràn, kì í ṣe nínú gbígbé ìwúwo, ìrora níbẹ̀ ló sì ṣáájú ìdámẹ́rin wọn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora níbi tí okùn iṣan ti so mọ́ egungun lábẹ́ ẹrù wúwo; lára àwọn ará-ìkọ́ tí ń lo steroid, irú ìrora bẹ́ẹ̀ ló ṣáájú nǹkan bí ìdámẹ́rin okùn iṣan tó já.
Alábọ́dé
Ẹrù lórí kíndìnrín
ṣọ̀wọ́nGbígbé ìwúwo wúwo lè gbé CK àti creatinine sókè, iṣan ara ńlá náà sì ń gbé creatinine sókè. A so lílo AAS púpọ̀ fún ìgbà pípẹ́ pọ̀ mọ́ àpá nínú kíndìnrín (FSGS); cystatin C àti protein nínú ìtọ̀ ń ṣèrànwọ́ láti dá wọn mọ̀ yàtọ̀ síra.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; ìtọ̀ tó ń yọ ìfòfò tàbí wíwú ní ìpele tó pẹ́. Iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine náà ń gbé creatinine sókè.
ỌkùnrinKékeré
ObìnrinGíga
Àbùdá ọkùnrin lára obìnrin (virilization; nígbà púpọ̀ kò ṣeé yí padà)
wọ́pọ̀Lára obìnrin: ohùn tó wúwo sí i, irun lójú àti lára, idó tó ń tóbi sí i àti ìyípadà nǹkan oṣù; ìyípadà ohùn àti idó sábà máa ń wà títí láé.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ohùn tó há tàbí tó wúwo sí i, irun tuntun lójú tàbí lára, ìyípadà nǹkan oṣù, idó tó ń tóbi sí i.
Kékeré
Omi tó ń dúró nínú ara / inú wíwú
wọ́pọ̀Ó ju ìdajì àwọn ọkùnrin lọ tí ó ròyìn rẹ̀ nínú ìwádìí tí ó tẹ̀lé lílò ojoojúmọ́ ní ayé gidi síwájú (prospective); ó sábà máa ń fẹ́ẹ́rẹ́, láti ọ̀dọ̀ estrogen àti sodium tó ń dúró nínú ara, ó sì lè ti ìfúnpá sókè.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ojú àti kókósẹ̀ tó wú, ìrísí tó rọ̀, ìwúwo tó ń fò sókè kíákíá.
Kékeré
Ìrorẹ́, awọ ara tó ní epo
wọ́pọ̀Ìrorẹ́ yọ lára nǹkan bí ìdámẹ́rin àwọn ọkùnrin nínú ìwádìí tí ó tẹ̀lé wọn síwájú (prospective), awọ ara tó ní epo sì wọ́pọ̀; ìrorẹ́ tó le tàbí tó ń fi àpá sílẹ̀ nílò dókítà awọ ara.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Awọ ara tó ní epo, ìrorẹ́ ní ẹ̀yìn, èjìká àti ojú.
Kékeré
Ìrora abẹ́rẹ́, àkóràn, ikọ́ epo
wọ́pọ̀Ìrora àti inflammation níbi abẹ́rẹ́ wọ́pọ̀ lẹ́yìn abẹ́rẹ́. Pípọ́n, ooru, wíwú tàbí ibà lè tọ́ka sí àkóràn, wọ́n sì nílò dókítà.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora, kókó; ikọ́ kúkúrú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn abẹ́rẹ́.
Ìtumọ̀ àwọn ìpele
Kékeréìpìlẹ̀ — ẹ kàn mọ̀ nípa rẹ̀
Alábọ́déẹ ṣọ́ àwọn àmì
Gíga díẹ̀ó nílò àbójútó déédéé
Gígapàtàkì gidi — ó lè fi ẹ̀mí wewu tàbí wà títí láé
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 16 nínú ipa àìfẹ́ 19 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá. A kọ àwọn oògùn ìwé àṣẹ dókítà síbí kìkì fún dókítà láti pinnu lé lórí, lẹ́yìn àyẹ̀wò — wọ́n ní ipa àìfẹ́ tiwọn.
Gíga díẹ̀Ìdẹ́kun testosterone àdánidá àti agbára ìbímọ
Ẹ ṣàyẹ̀wò họ́mọ̀nù ṣáájú àti lẹ́yìn; bí wọ́n bá dúró ní kékeré, ẹ rí dókítà họ́mọ̀nù (endocrinologist). Ìdánrawò líle pẹ̀lú oúnjẹ tí kò tó (RED-S) náà ń dín testosterone kù.
Ìgbésẹ̀
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — LH, FSH àti testosterone ń fi hàn bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó àti bóyá ìṣẹ̀dá àdánidá ti padà bọ̀ sípò lẹ́yìn náà.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó, ó sì ń darí ìmúbọ̀sípò lẹ́yìn náà, títí kan àyẹ̀wò agbára ìbímọ.
- Choriogonadotropin alfa (hCG àtọwọ́dá/recombinant) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ ní ọ̀nà tí a kò kọ sínú ìwé àṣẹ rẹ̀ (off-label) láti pa agbára ìbímọ mọ́ (ó ń jẹ́ kí kórópọ̀n máa ṣiṣẹ́); kì í tún ẹṣẹ́ pituitary bẹ̀rẹ̀. Ewu: estradiol tó ga sí i, gynecomastia. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Clomiphene — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn dídáwọ́dúró, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn ọkùnrin ń bọ̀ sípò fúnra wọn láàárín oṣù díẹ̀, a kò sì tíì fi àǹfààní tí ó wà pẹ́ hàn. Àwọn ewu: ìyípadà ìríran, ìyípadà ìṣesí, ẹ̀jẹ̀ dídì tó ṣọ̀wọ́n. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- hCG (human chorionic gonadotropin láti inú ìtọ̀) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ láti pa agbára ìbímọ mọ́ (lára ọkùnrin ó ń jẹ́ kí kórópọ̀n máa ṣiṣẹ́); kò tún pituitary bẹ̀rẹ̀, nítorí náà LH àdánidá ṣì gbọ́dọ̀ padà bọ̀ sípò. Àwọn ewu: estradiol tó ga sí i, gynecomastia. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Tamoxifen — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn tí a bá ti dá steroid dúró, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; a kò tíì dán an wò fún èyí lẹ́yìn lílo steroid. Àwọn ewu: ẹ̀jẹ̀ dídì, ìyípadà ìríran. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀. A kò fi í lọ̀ obìnrin: nínú ìwòye ti obìnrin, ó ń fi kún ewu tí èròjà yìí ti ní tẹ́lẹ̀.
- Họ́mọ̀nù tí ń mú follicle ṣiṣẹ́ (follitropin, menotropin) — Dókítà agbára ìbímọ lè ronú nípa fífi í kún hCG nígbà tí àyẹ̀wò àtọ̀ àti FSH bá ṣì wà ní ìsàlẹ̀; kì í tún ẹṣẹ́ pituitary bẹ̀rẹ̀. Àwọn ewu: gynecomastia, ìrorẹ́. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Gíga díẹ̀Ẹ̀jẹ̀ tó nípọn (hematocrit) / ewu ẹ̀jẹ̀ dídì
Ẹ máa ṣàyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ déédéé; bí hematocrit bá dúró ní gíga, dókítà ló ń pinnu — nígbà púpọ̀ dídá ohun tó fà á dúró tàbí dídín in kù, nígbà míì yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy), kì í ṣe fífi ẹ̀jẹ̀ tọrẹ fún ilé ìpamọ́ ẹ̀jẹ̀ láé. Àìtó omi ara nínú ìdánrawò gígùn tàbí nínú ooru àti ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú gígùn ń fi kún ewu ẹ̀jẹ̀ dídì.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ ń fi hàn bí hematocrit àti hemoglobin ṣe ń gòkè sí ìwọ̀n tí ewu ẹ̀jẹ̀ dídì àti stroke (ẹ̀gbà) ti ń pọ̀ sí i.
- Yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy) tí dókítà kọ — Kìkì nípa ìpinnu dókítà, kì í ṣe ní ibùdó ìfẹ̀jẹ̀tọrẹ láé. Ó ń dín hematocrit kù kíákíá ṣùgbọ́n fún ìgbà díẹ̀; ṣíṣe é léraléra ń fa àdánù iron, a kò sì tíì fi hàn pé ó ń dín ewu ẹ̀jẹ̀ dídì kù.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàkóso ẹ̀jẹ̀ tó nípọn nípa yíyí ohun tí ẹ ń lò padà tàbí, bí ìdí bá wà, nípa yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy); àìtó omi ara, ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú gígùn àti àìlègbéra nítorí ìpalára ń fi kún ewu ẹ̀jẹ̀ dídì lára àwọn eléré ìdárayá.
Gíga díẹ̀Ewu ọjà láti ọjà òkùnkùn (ayédèrú, èérí)
Àwọn ọjà tí a rí láìsí ìwé àṣẹ dókítà sábà máa ń jẹ́ ayédèrú, ní àkọlé tí kò tọ́ tàbí kò mọ́ kúrò lọ́wọ́ kòkòrò (non-sterile), kò sì sí ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò wọn nílé. Fún àfikún oúnjẹ tó bófin mu, àyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ kẹta (Informed Sport, NSF) ń dín ewu àyẹ̀wò doping tí ó fi èròjà èèwọ̀ hàn kù, ṣùgbọ́n kò mú un kúrò.
Gíga díẹ̀Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
Cardio déédéé, ìṣàkóso ìfúnpá, echocardiogram gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà lọ́dọọdún, tí dókítà ọkàn tó mọ ọkàn eléré ìdárayá bá ka.
Ìgbésẹ̀
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (9)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — Echocardiography ń fi ògiri ọkàn tó ń nípọn àti agbára fífa ẹ̀jẹ̀ tó ń dínkù hàn ní kùtùkùtù, nígbà tí dídá AAS dúró àti títọ́jú ìfúnpá ṣì lè ṣèrànwọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ní kí a ṣe ECG àti echocardiography, ó sì ń tọ́jú ìyípadà ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Kíkápá ìfúnpá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì láti dín bí ògiri ọkàn ṣe ń nípọn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n kò yí ọkàn tó ti nípọn tàbí tó ti rẹ̀wẹ̀sì nítorí steroid padà.
- ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril) — Ìtọ́jú déédéé fún àìlágbára ọkàn (heart failure); wọ́n ń dín ògiri ọkàn tó ti nípọn kù nínú ìfúnpá gíga. Echocardiogram ń ṣèrànwọ́ láti ya ọkàn eléré ìdárayá (athlete's heart) sọ́tọ̀ kúrò lára ìnípọn ọkàn látàrí ìfúnpá gíga tàbí steroid; ewu steroid ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Bisoprolol — Nínú àìlágbára ọkàn (heart failure) tí ọkàn kò ti lè fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa, ó dín ikú kù nínú àwọn ìdánwò; àwọn dókítà ń fi kún ìtọ́jú déédéé. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Carvedilol — Dókítà lè fi í kún ìtọ́jú nígbà tí àyẹ̀wò bá fi hàn pé ọkàn kò fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa; nínú àìlágbára ọkàn (heart failure), ó dín ikú kù. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid, kò sì yí ìpalára tí steroid ti ṣe padà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Losartan / valsartan (angiotensin receptor blocker) — Wọ́n ń dín ògiri ọkàn tó ti nípọn kù nínú ìfúnpá gíga, ó kéré tán ní ìwọ̀n kan náà bí àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. Echocardiogram ń ṣèrànwọ́ láti ya ọkàn eléré ìdárayá (athlete's heart) sọ́tọ̀ kúrò lára ìnípọn ọkàn látàrí ìfúnpá gíga tàbí steroid; ewu steroid ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Telmisartan — Nínú ìfúnpá gíga, ARB ń sún ògiri ọkàn tó ti nípọn kì, ó kéré tán dáadáa tó àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Alábọ́déEstrogen tó ga (omi ara, ewu gynecomastia)
Ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol nínú ẹ̀jẹ̀ kí ẹ tó gbé ìgbésẹ̀ nítorí àwọn àmì; ẹ máa ṣàkóso iyọ̀ àti ọ̀rá ara.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò estradiol tó péye gan-an ń fi hàn bóyá omi tó ń dúró nínú ara tàbí orí ọmú tó ń ro ni wá látọ̀dọ̀ estrogen tó ga lóòótọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìṣàkóso estrogen pẹ̀lú oògùn tí dókítà ń kọ láàbò jù nígbà tí a bá ń ṣàtúnṣe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èsì àyẹ̀wò lábù ju nípa ìfojúdá lọ.
Alábọ́déGynecomastia (ọmú ọkùnrin tó ń wú)
Ẹ gbé ìgbésẹ̀ ní kùtùkùtù: ẹ rí dókítà ní kókó àkọ́kọ́, ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol àti prolactin.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Àyẹ̀wò ìdàgbà ẹran ọmú ní kùtùkùtù ń jẹ́ kí a lè tọ́jú rẹ̀ ṣáájú kí ìyípadà náà tó di títí láé.
Alábọ́déÌfúnpá tó ga sí i
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára, wíwọn ìfúnpá nílé; bí ó bá dúró ní gíga — dókítà, àti ìjíròrò nípa gbígbé ìwúwo tó pọ̀ jùlọ (maximal lifts).
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (18)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n ìsinmi tí ó ń ga léraléra túmọ̀ sí pé kí ẹ rí dókítà. Fún àwọn eléré ìdárayá, ìtọ́sọ́nà fẹ́ràn ARB tàbí ACE inhibitor, tí kì í dín agbára ìdánrawò kù; oògùn amúnitọ̀ jẹ́ èèwọ̀ nínú eré ìdárayá.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Nínú ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò, ìdánrawò ìfaradà dín ìfúnpá ìsinmi kù ní nǹkan bí 8/5 mmHg lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga, àti díẹ̀ péré lára àwọn tí ìfúnpá wọn wà ní déédéé.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò 34 lára àwọn àgbàlagbà, kì í ṣe eléré ìdárayá: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín.
- Magnesium aspartate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium chloride — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium citrate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium gluconate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium glycinate (bisglycinate) — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium lactate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium malate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium orotate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium oxide — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium taurate — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín — ó kéré jù láti rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Alábọ́déCholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑)
Ẹ yẹra fún pípa ọ̀pọ̀ steroid ìgbémì pọ̀; cardio déédéé, fiber tó ń yọ́ nínú omi (psyllium), ọ̀rá saturated àti ọtí díẹ̀; bí LDL/ApoB bá dúró ní gíga, dókítà lè ronú nípa statin. Omega-3 ń dín triglyceride nìkan kù.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú ApoB ń fi hàn bí HDL ti lọ sílẹ̀ tó àti bí LDL ti gòkè tó — àwọn ìyípadà tí ẹ kò lè fi ara mọ̀.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ àti ApoB, ó sì ń pinnu bóyá statin tàbí ìtọ́jú mìíràn yẹ.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń gbé triglyceride sókè; bí ó ṣe ń gbé HDL sókè díẹ̀ kò dín ewu ọkàn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń gbé HDL sókè díẹ̀, ó sì ń dín triglyceride kù; òun nìkan kò lè san àdánù HDL tí steroid ń fà padà.
- Berberine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí tí a fi wé placebo: LDL lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.5, triglyceride sì lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.4 mmol/L; HDL kò yípadà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìwádìí ló kéré; kò lè rọ́pò statin.
- Citrus bergamot — Àpapọ̀ àwọn ìwádìí kékeré fi LDL àti triglyceride tó lọ sílẹ̀ hàn, ṣùgbọ́n ìdánilójú ẹ̀rí kéré sí kéré gan-an; kò lè rọ́pò statin.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ó ń dín triglyceride kù, ṣùgbọ́n kò tún HDL tí steroid mú lọ sílẹ̀ ṣe — ìpalára ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ; àfikún oúnjẹ omega-3 tilẹ̀ lè gbé LDL sókè (IOC).
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń dín LDL kù ní nǹkan bí 0.2–0.3 mmol/L (ní nǹkan bí 5–10%), àní pẹ̀lú statin tí dókítà kọ; kò ní ipa lórí HDL.
Alábọ́déỌkàn tó ń yára lù / ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia)
Ẹ dín caffeine, pre-workout àti àwọn amóríyá mìíràn kù; bí ọkàn bá ń lù kíkan, ẹ dá oògùn tí ẹ fura sí dúró, ẹ dá ìdánrawò líle dúró fún ìgbà díẹ̀, kí ẹ sì ṣe ECG. Ẹ má fi potassium kún un fúnra yín (àfikún, Asparkam/Panangin, iyọ̀ àfirọ́pò): ó léwu pẹ̀lú spironolactone, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín; àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ló ń fi ìwọ̀n rẹ̀ hàn.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — ECG tí a kà pẹ̀lú ìlànà fún eléré ìdárayá ń ya ìyípadà déédéé látàrí ìdánrawò sọ́tọ̀ kúrò lára ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia), ìṣòro ìrìn àmì iná ọkàn (conduction) tàbí ìṣòro QT — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú amóríyá, clenbuterol, họ́mọ̀nù thyroid tàbí oògùn amúnitọ̀.
Alábọ́déIrun jíjá láti ọ̀dọ̀ androgen
Ọṣẹ ìfọrí ketoconazole, minoxidil, dókítà awọ ara ní kùtùkùtù bí ara yín bá ní ìtẹ̀sí sí i.
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Minoxidil (tí a ń fi pa ara) — Ó ń dín bí irun ṣe ń tínrín kù, ó sì ń mú kí irun díẹ̀ tún hù; awọ orí yíyún àti irun jíjá fún ìgbà díẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ wọ́pọ̀, irun ojú tí a kò fẹ́ ṣeé ṣe. Ohun tí a jèrè ń pòórá nígbà tí a bá dá a dúró.
Alábọ́déProstate tó ń tóbi sí i / PSA tó ń ga
PSA gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, pàápàá lẹ́yìn ọmọ ọdún 40; dókítà ọ̀nà ìtọ̀ (urologist) bí ìtọ̀ bá yípadà.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — PSA ń tọpa ìyípadà prostate nígbà lílò androgen — ó ṣe pàtàkì jùlọ lẹ́yìn ọmọ ọdún 40 tàbí nígbà tí àmì ìṣòro ìtọ̀ bá wà.
Alábọ́déÌbínú kíákíá, ìwà ipá, ìyípadà ìṣesí
Oorun tó dára, ìdààmú díẹ̀, ẹ sọ fún ẹnì kan tó sún mọ́ yín ohun tó yẹ kí ó máa ṣọ́. Nǹkan bí 1 nínú 3 àwọn tí ń lo androgen ló ń di ẹni tí ó gbára lé e (dependence); bí ẹ kò bá lè dá a dúró tàbí tí ẹ kò bá rí ara yín bí ẹni tó tóbi tó láé, ẹ bá dókítà tàbí onímọ̀ ìmọ̀-ọkàn (psychologist) sọ̀rọ̀.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí àti àwọn oògùn mìíràn tí a ń lò lórí steroid ló ṣàlàyé ọ̀pọ̀ nínú ìsopọ̀ tó wà láàárín lílo steroid àti ìwà ipá.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó tó ń dín ìbínú kíákíá kù, ó sì ń mú ìkóra-ẹni-níjàánu dára sí i.
Alábọ́déÌṣesí tó lọ sílẹ̀, ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn, ìlọ́ra
Ẹ máa tẹ̀lé ètò ojoojúmọ́ yín, kí ẹ sì máa bá àwọn ènìyàn ṣepọ̀; ẹ bá onímọ̀ sọ̀rọ̀ bí ìṣesí tó lọ sílẹ̀ bá ń bá a lọ; dókítà eré ìdárayá lè ṣàyẹ̀wò fún ìdánrawò àṣejù (overtraining) àti RED-S.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìṣòro ìṣesí, títí kan ìṣesí tó lọ sílẹ̀ lẹ́yìn dídá steroid dúró, ṣeé tọ́jú; dókítà lè fi yín ránṣẹ́ sí ìtọ́jú ìlera ọpọlọ.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó dára ń ṣàtìlẹ́yìn ìṣesí, pàápàá ní àkókò tí họ́mọ̀nù kéré lẹ́yìn dídá steroid dúró.
Alábọ́déEwu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Ẹ máa fi ìwúwo kún un díẹ̀díẹ̀ — agbára ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mọ́ra lọ; bí ìrora okùn iṣan bá ń bá a lọ, ẹ dín ẹrù kù, kí ẹ sì rí dókítà eré ìdárayá.
Alábọ́déẸrù lórí kíndìnrín
Ẹ mu omi tó tó, púpọ̀ sí i nínú ooru; ẹ ṣàkóso ìfúnpá; ẹ yẹra fún lílo oògùn ìrora (NSAID) déédéé, àti èyíkéyìí nínú wọn nígbà ìdíje gígùn tàbí nínú ooru; ẹ má ṣe gé ìwúwo nípa gbígbẹ omi ara.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi tó tó ń dín ẹrù tí ìdánrawò líle àti ooru ń dì lé kíndìnrín lórí kù; àìtó omi ara pẹ̀lú NSAID jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa pé ó ń fa ìpalára kíndìnrín òjijì (acute kidney injury).
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Creatinine máa ń ga pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀, creatine àti ìdánrawò líle, àwọn ìlànà ìṣírò eGFR déédéé sì ń ṣini lọ́nà lára àwọn eléré ìdárayá; ẹ fi wé àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀ tiyín fúnra yín, kí ẹ sì fi cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ kún un.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣèwádìí protein nínú ìtọ̀ tàbí iṣẹ́ kíndìnrín tó ń dínkù, ó sì lè bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tí ń mú ìpalára kíndìnrín lọ́ra.
ỌkùnrinKékeré
ObìnrinGíga
Ẹ dá dúró ní ìyípadà ohùn àkọ́kọ́ kí ẹ sì rí dókítà — dídá dúró ní kùtùkùtù ṣe pàtàkì.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìwé àlàyé àwọn steroid sọ pé kí a dá a dúró ní àmì fẹ́ẹ́rẹ́ àkọ́kọ́ (ohùn tó há, irun ní ojú, idó tó ń tóbi sí i) láti dènà ìyípadà títí láé; àyẹ̀wò ń rí wọn ní kùtùkùtù ṣùgbọ́n kò mú lílò láìléwu.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Omi nínú ara
Iyọ̀ àti omi déédéé láìyípadà, cardio, ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ya omi tí kò léwu tó ń dúró nínú ara sọ́tọ̀ kúrò lára wíwú tí ìṣòro ọkàn, kíndìnrín tàbí ẹ̀dọ̀ ń fà; ìwé àlàyé àwọn steroid kìlọ̀ pé edema lè bá àìlágbára ọkàn (heart failure) rìn.
Ìrorẹ́
Ìtọ́jú awọ ara pẹ̀lú ìrọ̀rùn, fífọ ara lẹ́yìn ìdánrawò, dókítà awọ ara bí ó bá ń tàn kálẹ̀.
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Adapalene — Ó ń dín ìrorẹ́ kù lára ọ̀pọ̀ olùlò. Pípọ́n awọ ara, bíbó awọ, gbígbẹ àti títa wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, wọ́n sì sábà máa ń rọlẹ̀; ìrorẹ́ lè dàbí pé ó burú sí i ní àkọ́kọ́. Ní ṣọ̀wọ́n, wíwú látàrí àìlera ara sí oògùn (allergy).
- Benzoyl peroxide — Àṣàyàn àkọ́kọ́ (first-line) fún ìrorẹ́. Gbígbẹ, pípọ́n àti bíbó awọ wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀; ó ń sọ irun, aṣọ ìnura àti aṣọ ìdánrawò di funfun; ní ṣọ̀wọ́n, ìhùwàsí àìlera ara sí oògùn (allergy) tó lágbára. Ìrorẹ́ steroid tó le nílò dókítà awọ ara.
- Zinc — Àwọn ìwádìí fi ìdínkù díẹ̀ nínú ìrorẹ́ tó wú hàn, tí kò lágbára tó ti oògùn apakòkòrò (antibiotic); androgen ló ń fa ìrorẹ́ láti steroid.
Ojú abẹ́rẹ́
Ọ̀nà ìmọ́tótó pípé (sterile), ẹ má ṣe pín abẹ́rẹ́, ìgò oògùn tàbí pen pẹ̀lú ẹnikẹ́ni láé; ẹ rí dókítà fún ojú abẹ́rẹ́ tó gbóná, tó wú. Bí ẹ bá ti pín irinṣẹ́ rí, ẹ ṣàyẹ̀wò HIV àti hepatitis B/C, kí ẹ sì béèrè nípa abẹ́rẹ́ àjẹsára hepatitis B.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀
àwọn ìwọ̀n ìbẹ̀rẹ̀ tiyín — gbogbo èsì tó bá tẹ̀lé e ni a ó fi wé wọn
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)Lára àwọn eléré ìdárayá, LDL tó ga tún lè jẹ́ àmì oúnjẹ tí kò tó fún ìdánrawò (RED-S) — ẹ sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.cholesterol
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.ìfúnpá, kíndìnrín
Electrolyte (potassium, sodium, magnesium)Sodium tó lọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìdíje gígùn sábà máa ń wá láti mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ; òógùn púpọ̀ nínú ooru náà ń mú kí ara pàdánù sodium.ìlù ọkàn
Testosterone (àpapọ̀ àti free), LH, FSH, SHBGTestosterone náà ń dínkù pẹ̀lú ìdánrawò líle àti oúnjẹ tí kò tó (RED-S) — ẹ ṣe àyẹ̀wò ní òwúrọ̀, lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.testosterone àdánidá, ìṣesí tó lọ sílẹ̀
Estradiol (àyẹ̀wò tó péye gan-an)estrogen tó ga, gynecomastia
Prolactingynecomastia
PSAprostate
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléẸ wọ̀n ọ́n ní ìjókòó lẹ́yìn ìsinmi, kì í ṣe láàárín ìṣẹ́jú 30 lẹ́yìn ìdánrawò, caffeine tàbí mímu sìgá — wọ́n ń yí èsì padà.ọkàn, ìfúnpá, kíndìnrín
ECGÌdánrawò ń yí ECG padà ní ọ̀nà tó jẹ́ déédéé fún eléré ìdárayá; ẹ béèrè pé kí a kà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà àgbáyé fún eléré ìdárayá, èyí tí ó ń ya àwọn ìyípadà wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò lára àìsàn.ọkàn, ìlù ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo nìkan kì í dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ tàbí láti rọ̀ kù; lára agbéwúwo, èyí kì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart) — lára àwọn tí ń lo steroid, a so ó pọ̀ mọ́ àwọn oògùn náà.ọkàn
Àyẹ̀wò ìtọ̀Eré ìmárale líle lè mú protein àti ẹ̀jẹ̀ wọ inú ìtọ̀ fún ìgbà díẹ̀, èyí tí ó sábà máa ń lọ láàárín ọjọ́ díẹ̀ — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì tún un ṣe kí ẹ tó parí èrò.kíndìnrín
Nígbà lílò
ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ 4–6 lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà ní gbogbo ọ̀sẹ̀ 6–8 — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)Lára àwọn eléré ìdárayá, LDL tó ga tún lè jẹ́ àmì oúnjẹ tí kò tó fún ìdánrawò (RED-S) — ẹ sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.cholesterol
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.ìfúnpá, kíndìnrín
Electrolyte (potassium, sodium, magnesium)Sodium tó lọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìdíje gígùn sábà máa ń wá láti mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ; òógùn púpọ̀ nínú ooru náà ń mú kí ara pàdánù sodium.ìlù ọkàn
Estradiol (àyẹ̀wò tó péye gan-an)estrogen tó ga, gynecomastia
Prolactingynecomastia
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléẸ wọ̀n ọ́n ní ìjókòó lẹ́yìn ìsinmi, kì í ṣe láàárín ìṣẹ́jú 30 lẹ́yìn ìdánrawò, caffeine tàbí mímu sìgá — wọ́n ń yí èsì padà.ọkàn, ìfúnpá, kíndìnrín
Àyẹ̀wò ìtọ̀Eré ìmárale líle lè mú protein àti ẹ̀jẹ̀ wọ inú ìtọ̀ fún ìgbà díẹ̀, èyí tí ó sábà máa ń lọ láàárín ọjọ́ díẹ̀ — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì tún un ṣe kí ẹ tó parí èrò.kíndìnrín
Lẹ́yìn dídáwọ́dúró
ọ̀sẹ̀ 4–8 lẹ́yìn dídáwọ́dúró (ó pẹ́ ju bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn abẹ́rẹ́ tó ń pẹ́ lára), lẹ́yìn náà títí àwọn ìwọ̀n yóò fi padà sí ti ìbẹ̀rẹ̀
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)Lára àwọn eléré ìdárayá, LDL tó ga tún lè jẹ́ àmì oúnjẹ tí kò tó fún ìdánrawò (RED-S) — ẹ sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.cholesterol
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.ìfúnpá, kíndìnrín
Testosterone (àpapọ̀ àti free), LH, FSH, SHBGTestosterone náà ń dínkù pẹ̀lú ìdánrawò líle àti oúnjẹ tí kò tó (RED-S) — ẹ ṣe àyẹ̀wò ní òwúrọ̀, lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.testosterone àdánidá, ìṣesí tó lọ sílẹ̀
Àyẹ̀wò àtọ̀kì í ṣe ṣáájú oṣù 3 lẹ́yìn dídáwọ́dúró, lẹ́yìn náà ní gbogbo oṣù 3 títí yóò fi padà sí déédéétestosterone àdánidá
Lọ́dọọdún
pẹ̀lú lílò déédéé tàbí lílò léraléra
PSAprostate
ECGÌdánrawò ń yí ECG padà ní ọ̀nà tó jẹ́ déédéé fún eléré ìdárayá; ẹ béèrè pé kí a kà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà àgbáyé fún eléré ìdárayá, èyí tí ó ń ya àwọn ìyípadà wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò lára àìsàn.ọkàn, ìlù ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo nìkan kì í dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ tàbí láti rọ̀ kù; lára agbéwúwo, èyí kì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart) — lára àwọn tí ń lo steroid, a so ó pọ̀ mọ́ àwọn oògùn náà.ọkàn
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Dókítà ọkànhematocrit, ọkàn, cholesterol, ìfúnpá, ìlù ọkàn
Dókítà họ́mọ̀nù (endocrinologist)testosterone àdánidá, estrogen tó ga, gynecomastia
Olùtọ́jú ọpọlọ / dókítà ọpọlọìṣesí, ìṣesí tó lọ sílẹ̀
Dókítà ọ̀nà ìtọ̀ (urologist)prostate
Dókítà kíndìnrínkíndìnrín
Dókítà eré ìdárayáokùn iṣan
Dókítà awọ arairun jíjá
Dókítà ìlera obìnrin (gynecologist)àbùdá ọkùnrin, testosterone àdánidá (obìnrin)
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Wíwú, ìrora tàbí pípọ́n ní ẹsẹ̀ kan (pàápàá lẹ́yìn ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú gígùn) — ìtọ́jú kíákíá; èémí kíkúrú òjijì, ìrora àyà, àìlágbára tàbí kíkú ara ní ẹ̀gbẹ́ kan, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ tàbí láti ríran — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, dídákú tàbí ó-fẹ́rẹ̀-dákú nígbà ìsapá, èémí kíkúrú pẹ̀lú ìsapá díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú — ẹ dá ìdánrawò dúró, kí ẹ sì wá ìtọ́jú kíákíá; wíwó lulẹ̀ — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Kókó tó ń dun lábẹ́ orí ọmú tàbí omi tó ń jáde láti orí ọmú — ẹ rí dókítà ní kùtùkùtù, nígbà tí ó ṣì lè padà sẹ́yìn; kókó líle, tí kò dun tàbí tí kò ṣeé sún, awọ ara tó wọnú bí ihò kékeré tàbí omi ẹlẹ́jẹ̀ — ẹ rí dókítà láìjáfara.
- Ìṣòro tàbí ìrora nígbà ìtọ̀, ẹ̀jẹ̀ nínú ìtọ̀; àìlè tọ̀ rárá — ìtọ́jú kíákíá.
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ọkàn tó ń sáré tàbí tó ń lù ségesège tí kò rọlẹ̀ nígbà ìsinmi, òòyì, dídákú (pàápàá nígbà eré ìmárale), ìrora àyà — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, ìtọ̀ tó dúdú bí kóòlà (pàápàá pẹ̀lú ìrora iṣan ara líle lẹ́yìn ìdánrawò líle), wíwú tuntun, ìrora ní ẹ̀gbẹ́ ìhà — ẹ rí dókítà ní báyìí.
- Àìlèkó ìbínú níjàánu, èrò láti ṣe ara yín tàbí àwọn ẹlòmíì léṣe — ẹ dá dúró kí ẹ sì wá ìrànlọ́wọ́ lónìí.
- Èrò láti pa ara ẹni tàbí ṣe ara ẹni léṣe — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín tàbí fóònù ìrànlọ́wọ́ fún ìdààmú ọkàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
- Ìró bí nǹkan já àti ìrora mímú òjijì ní okùn iṣan, àìlèfi ẹrù lé apá tàbí ẹsẹ̀ náà — ẹ dá ìdánrawò dúró kí dókítà yẹ̀ ẹ́ wò.
- Ohùn tó ń wúwo sí i, irun tuntun lójú, idó tó ń tóbi sí i — ẹ dá dúró kí ẹ sì rí dókítà: àwọn ìyípadà lè wà títí láé. (obìnrin)
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Testosterone ń fa àbùdá ọkùnrin lára obìnrin: ohùn tó wúwo sí i, irun lójú àti lára, idó tó ń tóbi sí i àti ìyípadà nǹkan oṣù lè yọjú kíákíá, ìyípadà ohùn àti idó sì sábà máa ń wà títí láé. Kò sí ìwọ̀n kankan tó ju ìwọ̀n àdánidá obìnrin lọ tí kò ní ewu yìí.
Àròsọ àti òtítọ́
Àròsọ
“Bí agbára bá ń ga sókè kíákíá, okùn iṣan náà ń lágbára sí i.”
Òtítọ́
Kì í ṣe bẹ́ẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid: okùn iṣan tó já lára àwọn ará-ìkọ́ tí wọ́n lò ó fi nǹkan bí ìlọ́po 9 pọ̀ ju ti àwọn agbéwúwo tí kò lo oògùn lọ, èyí tó já ní ara òkè wà lára àwọn olùlò nìkan, èyí tó pọ̀ jùlọ sì ṣẹlẹ̀ nínú eré ìdárayá mìíràn dípò nínú gym.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Sustanon 250 — UK summary of product characteristics (EMC) (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Shoskes JJ et al. Pharmacology of testosterone replacement therapy preparations. Transl Androl Urol 2016 (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Smit DL et al. Health effects of androgen abuse: a review of the HAARLEM study. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes 2022 (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Kanayama G et al., Am J Sports Med 2015: tendon ruptures in steroid-using vs non-using bodybuilders (HR ≈ 9; upper-body ruptures only in users) (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Windfeld-Mathiasen J et al., Circulation 2025: cardiovascular disease in men sanctioned for steroid use in Danish fitness centres (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)
Ẹ ṣàyẹ̀wò bí Testosterone phenylpropionate ṣe ń bá àkópọ̀ yín ṣiṣẹ́
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀