Testosterone
Testosterone enanthate, Testosterone cypionate, Testosterone propionate, Testosterone undecanoate, Test E, Test C, Test Cyp, Test P
Àwọn ìrísí: Àwọn ester: enanthate, cypionate, propionate, phenylpropionate, isocaproate, decanoate, undecanoate; àdàlù bí Sustanon. Ester náà ń yí bí ipa rẹ̀ ṣe ń pẹ́ tó padà, kì í ṣe họ́mọ̀nù náà fúnra rẹ̀. Àwọn ìrísí oògùn ìṣègùn tún ní jẹ́lì, ìlẹ̀mọ́ ara (patch), jẹ́lì imú, kóró kékeré tí a gbìn sábẹ́ awọ ara (pellet) àti kápúsù undecanoate tí a ń gbé mì; jẹ́lì lè kọjá sí alábàáṣepọ̀ tàbí ọmọ nípasẹ̀ fífi ara kan ara.
Steroid abẹ́rẹ́Èròjà tí òfin ń ṣàkósoWADA S1.1 · èèwọ̀Ẹ̀rí: oògùn tí a fọwọ́ sí
Họ́mọ̀nù ìbálòpọ̀ ọkùnrin pàtàkì àti ìpìlẹ̀ èyí tó pọ̀ jùlọ nínú àkópọ̀ steroid. Àwọn ester abẹ́rẹ́ yàtọ̀ síra kìkì nínú bí ipa wọn ṣe ń pẹ́ tó; apá kan ń yípadà sí estradiol àti DHT, èyí tí ó ń pinnu ipa rẹ̀ àti ipa àìfẹ́ rẹ̀.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ fún hypogonadism; òfin ń ṣàkóso rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí steroid anabolic ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè (US Schedule III, UK Class C); òfin yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Àwọn eléré ìdárayá ń lò ó fún ìwọ̀n iṣan ara, agbára àti ìmúbọ̀sípò, nígbà púpọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ àkópọ̀. Nínú ìṣègùn, a ń fi tọ́jú hypogonadism ọkùnrin tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀, níbi tí àfojúsùn jẹ́ ìpele déédéé, kì í ṣe èyí tó ga jù.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
A ti ṣèwádìí ipa rẹ̀ lórí iṣan ara àti agbára dáadáa: nínú ìdánwò tí a pín àwọn olùkópa láìròtẹ́lẹ̀ (randomized), ìwọ̀n gíga mú iṣan ara tóbi sí i, ó sì gbé agbára sókè kódà láìsí ìdánrawò, ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ pẹ̀lú ìdánrawò; ìfikún àti ipa àìfẹ́ ń pọ̀ sí i pẹ̀lú ìwọ̀n oògùn. Nínú ìwádìí àkíyèsí lára àwọn ọkùnrin tí ń lò ó fúnra wọn, ìwọ̀n ara láìsí ọ̀rá pọ̀ sí i ní nǹkan bí 4.4 kg, ṣùgbọ́n nǹkan bí 1.2 kg péré ló kù ní oṣù mẹ́ta lẹ́yìn dídáwọ́dúró. Lára àwọn ọkùnrin tí ara wọn le, ìpele gíga gbé ìfẹ́ ìbálòpọ̀ sókè, ṣùgbọ́n kò gbé ìbálòpọ̀ gan-an sókè.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Ìfikún iṣan ara
A ń wá a fún: ìdàgbà iṣan ara, agbára, ìmúbọ̀sípò
Gígé ọ̀rá
A ń wá a fún: pípa iṣan ara mọ́ nígbà àìtó kalori
Àtúntò ara
A ń wá a fún: ìdàgbà iṣan ara, pípa iṣan ara mọ́ nígbà àìtó kalori
Agbára
A ń wá a fún: agbára, ìmúbọ̀sípò, ìdàgbà iṣan ara
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Ìfaradà
A ń wá a fún: ìmúbọ̀sípò
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: ọkàn tó ń yára lù / ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia)
Ìmúbọ̀sípò àti ìwòsàn
A ń wá a fún: ìmúbọ̀sípò
Ìlera
A ń wá a fún: àlàáfíà ara àti ìfẹ́ ìbálòpọ̀
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: cholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑), ìfúnpá tó ga sí i
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 19 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóGíga díẹ̀
Ìdẹ́kun testosterone àdánidá àti agbára ìbímọ
wọ́pọ̀Ó ń dẹ́kun testosterone àdánidá àti ìṣẹ̀dá àtọ̀. Testosterone sábà máa ń padà bọ̀ sípò láàárín oṣù mélòó kan, àtọ̀ sì láàárín nǹkan bí ọdún kan; 1 nínú 10 ṣì ní testosterone tó kéré lẹ́yìn ọdún kan, ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn lílò fún ìgbà pípẹ́.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìfẹ́ ìbálòpọ̀ àti okun tó dínkù, kórópọ̀n tó kéré sí i; testosterone àdánidá tó kéré nínú àyẹ̀wò lẹ́yìn dídáwọ́dúró.
Lára obìnrin: Ìyípadà nǹkan oṣù tàbí nǹkan oṣù tí kò wá, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ àti okun tó dínkù; agbára ìbímọ tó dínkù.
Gíga díẹ̀
Ẹ̀jẹ̀ tó nípọn (hematocrit) / ewu ẹ̀jẹ̀ dídì
wọ́pọ̀Ó ń mú iye sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa pọ̀ sí i bí ìwọ̀n oògùn ṣe ń pọ̀ sí i. Nígbà ìtọ́jú, hematocrit tó ju 52% lọ ní í ṣe pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀ ńlá àti ẹ̀jẹ̀ dídì tó pọ̀ sí i. Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ ń fi í hàn kí àmì kankan tó yọ.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ara yíyún lẹ́yìn ìwẹ̀ omi gbígbóná.
Gíga díẹ̀
Ewu ọjà láti ọjà òkùnkùn (ayédèrú, èérí)
wọ́pọ̀Èyí tó pọ̀ jùlọ nínú testosterone tí a ń lò nínú eré ìdárayá wá láti lábù abẹ́lẹ̀: ohun tó wà nínú rẹ̀ sábà máa ń yàtọ̀ sí ohun tí àkọlé sọ, a sì ti rí kòkòrò bakitéríà nínú àwọn ìgò kan láti ọjà òkùnkùn, èyí tí ó lè fa oówo (abscess).
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ipa tí a kò retí, ìrora tàbí àkóràn, ipa tó lágbára jù tàbí tó rẹlẹ̀ ju bí a ti retí lọ.
Gíga díẹ̀
Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
ṣeé ṣeLílò fún oṣù díẹ̀ mú ògiri ọkàn nípọn, ó sì dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ kù díẹ̀, èyí tí ó padà bọ̀ sípò láàárín ọdún kan láìlò ó; lẹ́yìn ọdún púpọ̀ ti lílò, ọkàn tí kò fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa àti plaque nínú iṣan ẹ̀jẹ̀ ọkàn (coronary) wọ́pọ̀ jù, apá kan nínú wọn sì ń wà síbẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Èémí kíkúrú nígbà iṣẹ́ agbára, ìfaradà tó dínkù, ọkàn tó ń lù kíkan.
Alábọ́dé
Estrogen tó ga (omi ara, ewu gynecomastia)
wọ́pọ̀Apá kan rẹ̀ ń yípadà sí estradiol, ó sì ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀n gíga àti nígbà tí ọ̀rá ara bá pọ̀. Orí ọmú tó ń ro ni àti omi tó ń dúró nínú ara jẹ́ àmì tó wọ́pọ̀; àyẹ̀wò estradiol tó péye gan-an ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ara wíwú díẹ̀, orí ọmú tó ń ta tàbí tó ń yún, ìyípadà ìṣesí, ìwúwo omi.
Alábọ́dé
Gynecomastia (ọmú ọkùnrin tó ń wú)
wọ́pọ̀Ó ṣẹlẹ̀ lára nǹkan bí 1 nínú ọkùnrin 5 nínú ìwádìí tí ó tẹ̀lé lílò ojoojúmọ́ ní ayé gidi síwájú (prospective). Ìrora ìbẹ̀rẹ̀ lè rọlẹ̀, ṣùgbọ́n ẹran ọmú (gland) tí ó ti fìdí múlẹ̀ sábà máa ń nílò iṣẹ́ abẹ; ó yẹ kí dókítà wo ìyípadà ìbẹ̀rẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Kókó tàbí wíwú tó ń dun lábẹ́ orí ọmú.
Alábọ́dé
Ìfúnpá tó ga sí i
wọ́pọ̀Nínú lílò ojoojúmọ́ ní ayé gidi, ó gbé ìfúnpá sókè ní nǹkan bí 7/3 mmHg ní àròpín, èyí tí ó padà sí bí ó ti wà lẹ́yìn dídáwọ́dúró; láti ọdún 2025, gbogbo ọjà testosterone ti ní ìkìlọ̀ FDA. Wíwọn ìfúnpá nílé ń fi bí ó ṣe ń lọ hàn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ẹ̀jẹ̀ imú — ẹ̀rọ ìwọ̀n ìfúnpá ilé ló ń fi í hàn.
Alábọ́dé
Cholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑)
wọ́pọ̀Ó ń dín HDL kù, ó sì ń gbé LDL àti ApoB sókè, ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ ní ìwọ̀n gíga àti nínú àkópọ̀; àwọn ìwọ̀n náà sábà máa ń padà sí ti ìbẹ̀rẹ̀ láàárín oṣù mélòó kan lẹ́yìn dídáwọ́dúró. Àwọn ìyípadà náà kò ní àmì — àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ nìkan ló ń fi wọ́n hàn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Kò sí àmì — àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ nìkan ló ń fi hàn.
Alábọ́dé
Ọkàn tó ń yára lù / ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia)
ṣeé ṣeNínú ìdánwò TRAVERSE, kódà ìwọ̀n ìrọ́pò gbé atrial fibrillation sókè díẹ̀; ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia) lára àwọn olùlò AAS jẹ́ nǹkan bí ìlọ́po méjì. Ọkàn tó ń lù kíkan nílò ECG.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ọkàn tó ń sáré, ìlù ọkàn tó ń fò, ọwọ́ tó ń gbọ̀n.
Alábọ́dé
Irun jíjá láti ọ̀dọ̀ androgen
ṣeé ṣeBí ó ṣe ń yípadà sí DHT nínú awọ ara, ó lè mú kí irun jíjá yára sí i lára àwọn ọkùnrin tí ìran wọn fún ní ìtẹ̀sí sí i; irun tí ó ti já lè má hù padà.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Irun púpọ̀ sí i nígbà ìwẹ̀, irun tó ń fẹ́lẹ́ ní ẹ̀gbẹ́ iwájú orí tàbí ní àtàrí.
Alábọ́dé
Prostate tó ń tóbi sí i / PSA tó ń ga
ṣeé ṣeDHT ń mú prostate dàgbà, ó sì lè gbé PSA sókè; ó ṣe pàtàkì jùlọ lẹ́yìn ọmọ ọdún 40 tàbí nígbà tí àmì ìṣòro ìtọ̀ bá wà. Àyẹ̀wò PSA ń tọpinpin rẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìtọ̀ lóòrèkóòrè tàbí ìtọ̀ tí kò ní agbára, pàápàá ní òru.
Alábọ́dé
Ìbínú kíákíá, ìwà ipá, ìyípadà ìṣesí
ṣeé ṣeNínú ìdánwò ìwọ̀n gíga tí a fi placebo ṣe àfiwé, ìyípadà díẹ̀ ló bá èyí tó pọ̀ jùlọ nínú àwọn ọkùnrin, ṣùgbọ́n nǹkan bí 1 nínú 6 ní hypomania (ìṣesí tó ga ju bó ṣe yẹ lọ), èyí tó fẹ́ẹ́rẹ́ jùlọ. Ìbínú kíákíá tí àwọn ẹlòmíràn ń kíyèsí jẹ́ àmì ìkìlọ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìbínú kíákíá, inú fùfù, aáwọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlòmíì.
Alábọ́dé
Ìṣesí tó lọ sílẹ̀, ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn, ìlọ́ra
ṣeé ṣeLẹ́yìn dídáwọ́dúró, nígbà tí testosterone àdánidá ń padà bọ̀ sípò, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó dínkù àti àárẹ̀ wọ́pọ̀ (ó ju ìdajì lọ tí ó ròyìn ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó dínkù nínú ìwádìí kan), ìṣesí tó lọ sílẹ̀ sì ṣeé ṣe; dókítà lè ṣèrànwọ́.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìṣesí tí kò ní ayọ̀, ìwúrí tó dínkù, àárẹ̀.
Alábọ́dé
Ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
ṣeé ṣeOkùn iṣan tó já lára àwọn tí ó ti ń lo AAS fún ìgbà pípẹ́ fi nǹkan bí ìlọ́po mẹ́sàn-án pọ̀ ju ti àwọn agbẹ́rù tí kò lò ó lọ, pàápàá ní ara òkè; ìrora níbẹ̀ ṣáájú ṣẹlẹ̀ nínú ìdámẹ́rin wọn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora níbi tí okùn iṣan ti so mọ́ egungun lábẹ́ ẹrù wúwo.
Alábọ́dé
Ẹrù lórí kíndìnrín
ṣọ̀wọ́nA ti so lílo AAS púpọ̀ fún ìgbà pípẹ́ pọ̀ mọ́ protein nínú ìtọ̀ àti àpá nínú kíndìnrín (FSGS) lára àwọn ará-ìkọ́ (bodybuilder), èyí tí ó sábà máa ń dára sí i lẹ́yìn dídáwọ́dúró. Cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ ń ṣèrànwọ́ láti fi í hàn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; ìtọ̀ tó ń yọ ìfòfò tàbí wíwú ní ìpele tó pẹ́.
ỌkùnrinKékeré
ObìnrinGíga
Àbùdá ọkùnrin lára obìnrin (virilization; nígbà púpọ̀ kò ṣeé yí padà)
wọ́pọ̀Lára obìnrin: ohùn tó wúwo sí i, irun lójú àti lára, idó tó ń tóbi sí i àti ìyípadà nǹkan oṣù; ìyípadà ohùn àti idó sábà máa ń wà títí láé.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ohùn tó há tàbí tó wúwo sí i, irun tuntun lójú tàbí lára, ìyípadà nǹkan oṣù, idó tó ń tóbi sí i.
Kékeré
Omi tó ń dúró nínú ara / inú wíwú
wọ́pọ̀Ó ju ìdajì àwọn ọkùnrin lọ tí ó ròyìn rẹ̀ nínú ìwádìí tí ó tẹ̀lé lílò ojoojúmọ́ ní ayé gidi síwájú (prospective); ó sábà máa ń fẹ́ẹ́rẹ́, láti ọ̀dọ̀ estrogen àti sodium tó ń dúró nínú ara, ó sì lè ti ìfúnpá sókè.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ojú àti kókósẹ̀ tó wú, ìrísí tó rọ̀, ìwúwo tó ń fò sókè kíákíá.
Kékeré
Ìrorẹ́, awọ ara tó ní epo
wọ́pọ̀Ìrorẹ́ yọ lára nǹkan bí ìdámẹ́rin àwọn ọkùnrin nínú ìwádìí tí ó tẹ̀lé wọn síwájú (prospective), awọ ara tó ní epo sì wọ́pọ̀; ìrorẹ́ tó le tàbí tó ń fi àpá sílẹ̀ nílò dókítà awọ ara.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Awọ ara tó ní epo, ìrorẹ́ ní ẹ̀yìn, èjìká àti ojú.
Kékeré
Ìrora abẹ́rẹ́, àkóràn, ikọ́ epo
wọ́pọ̀Ìrora lẹ́yìn abẹ́rẹ́ wọ́pọ̀. Pípọ́n, ooru, wíwú tàbí ibà lè tọ́ka sí àkóràn, wọ́n sì nílò dókítà. Ní ṣọ̀wọ́n, undecanoate lè fa ikọ́ látàrí ẹ̀kán epo kékeré tí ó dí iṣan ẹ̀jẹ̀ kékeré nínú ẹ̀dọ̀fóró (oil microembolism).
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora, kókó; ikọ́ kúkúrú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn abẹ́rẹ́.
Ìtumọ̀ àwọn ìpele
Kékeréìpìlẹ̀ — ẹ kàn mọ̀ nípa rẹ̀
Alábọ́déẹ ṣọ́ àwọn àmì
Gíga díẹ̀ó nílò àbójútó déédéé
Gígapàtàkì gidi — ó lè fi ẹ̀mí wewu tàbí wà títí láé
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 16 nínú ipa àìfẹ́ 19 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá. A kọ àwọn oògùn ìwé àṣẹ dókítà síbí kìkì fún dókítà láti pinnu lé lórí, lẹ́yìn àyẹ̀wò — wọ́n ní ipa àìfẹ́ tiwọn.
Gíga díẹ̀Ìdẹ́kun testosterone àdánidá àti agbára ìbímọ
Ẹ ṣàyẹ̀wò họ́mọ̀nù ṣáájú àti lẹ́yìn; bí wọ́n bá dúró ní kékeré, ẹ rí dókítà họ́mọ̀nù (endocrinologist).
Ìgbésẹ̀
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (6)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — LH, FSH àti testosterone ń fi hàn bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó àti bóyá ìṣẹ̀dá àdánidá ti padà bọ̀ sípò lẹ́yìn náà.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó, ó sì ń darí ìmúbọ̀sípò lẹ́yìn náà, títí kan àyẹ̀wò agbára ìbímọ.
- Clomiphene — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn dídáwọ́dúró, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; ìmúbọ̀sípò lẹ́yìn lílò fún ìgbà pípẹ́ ṣì lè gba oṣù mélòó kan. Àwọn ewu: ìyípadà ìríran, ìyípadà ìṣesí, ẹ̀jẹ̀ dídì tó ṣọ̀wọ́n. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Human chorionic gonadotropin (hCG) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ láti pa agbára ìbímọ mọ́ (lára ọkùnrin ó ń jẹ́ kí kórópọ̀n máa ṣiṣẹ́); kò tún pituitary bẹ̀rẹ̀, nítorí náà LH àdánidá ṣì gbọ́dọ̀ padà bọ̀ sípò. Àwọn ewu: estradiol tó ga sí i, gynecomastia. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Tamoxifen — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn tí a bá ti dá steroid dúró, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; a kò tíì dán an wò fún èyí lẹ́yìn lílo steroid. Àwọn ewu: ẹ̀jẹ̀ dídì, ìyípadà ìríran. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀. A kò fi í lọ̀ obìnrin: nínú ìwòye ti obìnrin, ó ń fi kún ewu tí èròjà yìí ti ní tẹ́lẹ̀.
- Họ́mọ̀nù tí ń mú follicle ṣiṣẹ́ (follitropin, menotropin) — Dókítà agbára ìbímọ lè ronú nípa fífi í kún hCG nígbà tí àyẹ̀wò àtọ̀ àti FSH bá ṣì wà ní ìsàlẹ̀; kì í tún ẹṣẹ́ pituitary bẹ̀rẹ̀. Àwọn ewu: gynecomastia, ìrorẹ́. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Gíga díẹ̀Ẹ̀jẹ̀ tó nípọn (hematocrit) / ewu ẹ̀jẹ̀ dídì
Ẹ máa ṣàyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ déédéé; bí hematocrit bá dúró ní gíga, dókítà ló ń pinnu — nígbà púpọ̀ dídá ohun tó fà á dúró tàbí dídín in kù, nígbà míì yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy), kì í ṣe fífi ẹ̀jẹ̀ tọrẹ fún ilé ìpamọ́ ẹ̀jẹ̀ láé. Ẹ yẹra fún àìtó omi ara: ó ń mú ẹ̀jẹ̀ nípọn sí i.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ ń fi hàn bí hematocrit àti hemoglobin ṣe ń gòkè sí ìwọ̀n tí ewu ẹ̀jẹ̀ dídì àti stroke (ẹ̀gbà) ti ń pọ̀ sí i.
- Yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy) tí dókítà kọ — Kìkì nípa ìpinnu dókítà, kì í ṣe ní ibùdó ìfẹ̀jẹ̀tọrẹ láé. Ó ń dín hematocrit kù kíákíá ṣùgbọ́n fún ìgbà díẹ̀; ṣíṣe é léraléra ń fa àdánù iron, a kò sì tíì fi hàn pé ó ń dín ewu ẹ̀jẹ̀ dídì kù.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàkóso ẹ̀jẹ̀ tó nípọn nípa yíyí ohun tí ẹ ń lò padà tàbí, bí ìdí bá wà, nípa yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy).
Gíga díẹ̀Ewu ọjà láti ọjà òkùnkùn (ayédèrú, èérí)
Àwọn ọjà tí a rí láìsí ìwé àṣẹ dókítà sábà máa ń jẹ́ ayédèrú, ní àkọlé tí kò tọ́ tàbí kò mọ́ (non-sterile), kò sì sí ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò wọn nílé. Fún àfikún oúnjẹ tó bófin mu, ẹ wá àyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ kẹta (Informed Sport, NSF).
Gíga díẹ̀Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
Cardio déédéé, ìṣàkóso ìfúnpá, echocardiogram gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà lọ́dọọdún.
Ìgbésẹ̀
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (9)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — Echocardiography ń fi ògiri ọkàn tó ń nípọn àti agbára fífa ẹ̀jẹ̀ tó ń dínkù hàn ní kùtùkùtù, nígbà tí dídá AAS dúró àti títọ́jú ìfúnpá ṣì lè ṣèrànwọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ní kí a ṣe ECG àti echocardiography, ó sì ń tọ́jú ìyípadà ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Kíkápá ìfúnpá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì láti dín bí ògiri ọkàn ṣe ń nípọn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n kò yí ọkàn tó ti nípọn tàbí tó ti rẹ̀wẹ̀sì nítorí steroid padà.
- ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril) — Ìtọ́jú déédéé fún ọkàn tí kò lágbára (heart failure), wọ́n sì ń dín ìnípọn ògiri ọkàn tó ti nípọn kù ní nǹkan bí ìwọ̀n kan náà bí àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí wọn lára àwọn tí ń lo steroid; ewu steroid ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Bisoprolol — Nínú àìlágbára ọkàn (heart failure) tí ọkàn kò ti lè fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa, ó dín ikú kù nínú àwọn ìdánwò; àwọn dókítà ń fi kún ìtọ́jú déédéé. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Carvedilol — Dókítà lè fi í kún ìtọ́jú nígbà tí àyẹ̀wò bá fi hàn pé ọkàn kò fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa; nínú àìlágbára ọkàn (heart failure), ó dín ikú kù. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid, kò sì yí ìpalára tí steroid ti ṣe padà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Losartan / valsartan (angiotensin receptor blocker) — Nínú ìfúnpá gíga, sartan ń dín ìnípọn ògiri ọkàn tó ti nípọn kù, ó kéré tán ní ìwọ̀n kan náà bí àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí wọn lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Telmisartan — Nínú ìfúnpá gíga, ARB ń sún ògiri ọkàn tó ti nípọn kì, ó kéré tán dáadáa tó àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Alábọ́déEstrogen tó ga (omi ara, ewu gynecomastia)
Ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol nínú ẹ̀jẹ̀ kí ẹ tó gbé ìgbésẹ̀ nítorí àwọn àmì; ẹ máa ṣàkóso iyọ̀ àti ọ̀rá ara.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò estradiol tó péye gan-an ń fi hàn bóyá omi tó ń dúró nínú ara tàbí orí ọmú tó ń ro ni wá látọ̀dọ̀ estrogen tó ga lóòótọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìṣàkóso estrogen pẹ̀lú oògùn tí dókítà ń kọ láàbò jù nígbà tí a bá ń ṣàtúnṣe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èsì àyẹ̀wò lábù ju nípa ìfojúdá lọ.
Alábọ́déGynecomastia (ọmú ọkùnrin tó ń wú)
Ẹ gbé ìgbésẹ̀ ní kùtùkùtù: ẹ rí dókítà ní kókó àkọ́kọ́, ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol àti prolactin.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Àyẹ̀wò ìdàgbà ẹran ọmú ní kùtùkùtù ń jẹ́ kí a lè tọ́jú rẹ̀ ṣáájú kí ìyípadà náà tó di títí láé.
Alábọ́déÌfúnpá tó ga sí i
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára; wíwọn ìfúnpá nílé; dókítà bí ó bá dúró ní gíga.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n tí a mú ní ìjókòó, lẹ́yìn ìsinmi, ní ọjọ́ mélòó kan ń fi ìfúnpá yín gidi hàn; ìwọ̀n tó ń ga léraléra jẹ́ àmì láti rí dókítà.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ìdánrawò aerobic déédéé ń dín ìfúnpá ìsinmi kù ní mmHg díẹ̀, ó sì ń dín in kù jù bẹ́ẹ̀ lọ lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àpapọ̀.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Alábọ́déCholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑)
Ẹ yẹra fún pípa ọ̀pọ̀ steroid ìgbémì pọ̀; cardio déédéé, fiber tó ń yọ́ nínú omi (psyllium), ọ̀rá saturated àti ọtí díẹ̀; bí LDL/ApoB bá dúró ní gíga, dókítà lè ronú nípa statin. Omega-3 ń dín triglyceride nìkan kù.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú ApoB ń fi hàn bí HDL ti lọ sílẹ̀ tó àti bí LDL ti gòkè tó — àwọn ìyípadà tí ẹ kò lè fi ara mọ̀.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ àti ApoB, ó sì ń pinnu bóyá statin tàbí ìtọ́jú mìíràn yẹ.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń gbé triglyceride sókè; bí ó ṣe ń gbé HDL sókè díẹ̀ kò dín ewu ọkàn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń gbé HDL sókè díẹ̀, ó sì ń dín triglyceride kù; òun nìkan kò lè san àdánù HDL tí steroid ń fà padà.
- Berberine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí tí a fi wé placebo: LDL lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.5, triglyceride sì lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.4 mmol/L; HDL kò yípadà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìwádìí ló kéré; kò lè rọ́pò statin.
- Citrus bergamot — Àpapọ̀ àwọn ìwádìí kékeré fi LDL àti triglyceride tó lọ sílẹ̀ hàn, ṣùgbọ́n ìdánilójú ẹ̀rí kéré sí kéré gan-an; kò lè rọ́pò statin.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ó ń dín triglyceride kù ní kedere, ṣùgbọ́n kò tún HDL tí steroid mú lọ sílẹ̀ ṣe — ìpalára ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ; epo tó ní DHA tilẹ̀ lè gbé LDL sókè díẹ̀.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń dín LDL kù ní nǹkan bí 0.2–0.3 mmol/L (ní nǹkan bí 5–10%), àní pẹ̀lú statin tí dókítà kọ; kò ní ipa lórí HDL.
Alábọ́déỌkàn tó ń yára lù / ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia)
Ẹ dín caffeine àti àwọn amóríyá mìíràn kù; bí ọkàn bá ń lù kíkan, ẹ dá oògùn tí ẹ fura sí dúró kí ẹ sì ṣe ECG. Ẹ má fi potassium kún un fúnra yín (àfikún, Asparkam/Panangin, iyọ̀ àfirọ́pò): ó léwu pẹ̀lú spironolactone, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín; àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ló ń fi ìwọ̀n rẹ̀ hàn.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — ECG ń fi ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia), ìṣòro ìrìn àmì iná ọkàn (conduction) àti ìyípadà QT hàn — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú amóríyá, clenbuterol, họ́mọ̀nù thyroid tàbí oògùn amúnitọ̀.
Alábọ́déIrun jíjá láti ọ̀dọ̀ androgen
Ọṣẹ ìfọrí ketoconazole, minoxidil, dókítà awọ ara ní kùtùkùtù bí ara yín bá ní ìtẹ̀sí sí i.
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Minoxidil (tí a ń fi pa ara) — Ó ń dín bí irun ṣe ń tínrín kù, ó sì ń mú kí irun díẹ̀ tún hù; awọ orí yíyún àti irun jíjá fún ìgbà díẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ wọ́pọ̀, irun ojú tí a kò fẹ́ ṣeé ṣe. Ohun tí a jèrè ń pòórá nígbà tí a bá dá a dúró.
Alábọ́déProstate tó ń tóbi sí i / PSA tó ń ga
PSA gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, pàápàá lẹ́yìn ọmọ ọdún 40; dókítà ọ̀nà ìtọ̀ (urologist) bí ìtọ̀ bá yípadà.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — PSA ń tọpa ìyípadà prostate nígbà lílò androgen — ó ṣe pàtàkì jùlọ lẹ́yìn ọmọ ọdún 40 tàbí nígbà tí àmì ìṣòro ìtọ̀ bá wà.
Alábọ́déÌbínú kíákíá, ìwà ipá, ìyípadà ìṣesí
Oorun tó dára, ìdààmú díẹ̀, ẹ sọ fún ẹnì kan tó sún mọ́ yín ohun tó yẹ kí ó máa ṣọ́.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí àti àwọn oògùn mìíràn tí a ń lò lórí steroid ló ṣàlàyé ọ̀pọ̀ nínú ìsopọ̀ tó wà láàárín lílo steroid àti ìwà ipá.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó tó ń dín ìbínú kíákíá kù, ó sì ń mú ìkóra-ẹni-níjàánu dára sí i.
Alábọ́déÌṣesí tó lọ sílẹ̀, ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn, ìlọ́ra
Ẹ máa tẹ̀lé ètò ojoojúmọ́ yín, kí ẹ sì máa bá àwọn ènìyàn ṣepọ̀; ẹ bá onímọ̀ sọ̀rọ̀ bí ìṣesí tó lọ sílẹ̀ bá ń bá a lọ.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìṣòro ìṣesí, pàápàá lẹ́yìn dídá steroid dúró, ṣeé tọ́jú; dókítà lè fi yín ránṣẹ́ sí ìtọ́jú ìlera ọpọlọ.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó dára ń ṣàtìlẹ́yìn ìṣesí, pàápàá ní àkókò tí họ́mọ̀nù kéré lẹ́yìn dídá steroid dúró.
Alábọ́déEwu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Ẹ máa fi ìwúwo kún un díẹ̀díẹ̀ — agbára ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mọ́ra lọ.
Alábọ́déẸrù lórí kíndìnrín
Ẹ mu omi tó tó, ẹ ṣàkóso ìfúnpá, ẹ yẹra fún lílo oògùn apàrora déédéé (NSAID).
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi tó tó ń dín ẹrù tí ìdánrawò líle àti ooru ń dì lé kíndìnrín lórí kù; àìtó omi ara pẹ̀lú NSAID jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa pé ó ń fa ìpalára kíndìnrín òjijì (acute kidney injury).
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Èsì creatinine máa ń ga lára àwọn tó ní iṣan ara púpọ̀ àti nígbà lílo creatine; cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ ń fúnni ní àwòrán tó péye jù nípa kíndìnrín.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣèwádìí protein nínú ìtọ̀ tàbí iṣẹ́ kíndìnrín tó ń dínkù, ó sì lè bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tí ń mú ìpalára kíndìnrín lọ́ra.
ỌkùnrinKékeré
ObìnrinGíga
Ẹ dá dúró ní ìyípadà ohùn àkọ́kọ́ kí ẹ sì rí dókítà — dídá dúró ní kùtùkùtù ṣe pàtàkì.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìwé ìtọ́ni àwọn steroid sọ pé kí a dá a dúró ní àmì fẹ́ẹ́rẹ́ àkọ́kọ́ (ohùn tó há, irun ní ojú, idó tó ń tóbi sí i) láti dènà ìyípadà títí láé; àyẹ̀wò ń rí wọn ní kùtùkùtù ṣùgbọ́n kò mú lílò láìléwu.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Omi nínú ara
Iyọ̀ àti omi déédéé láìyípadà, cardio, ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ya omi tí kò léwu tó ń dúró nínú ara sọ́tọ̀ kúrò lára wíwú tí ìṣòro ọkàn, kíndìnrín tàbí ẹ̀dọ̀ ń fà; ìwé ìtọ́ni àwọn steroid kìlọ̀ pé edema lè bá ìkùnà ọkàn (heart failure) rìn.
Ìrorẹ́
Ìtọ́jú awọ ara pẹ̀lú ìrọ̀rùn, fífọ ara lẹ́yìn ìdánrawò, dókítà awọ ara bí ó bá ń tàn kálẹ̀.
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Adapalene — Ó ń dín ìrorẹ́ kù lára ọ̀pọ̀ olùlò. Pípọ́n awọ ara, bíbó awọ, gbígbẹ àti títa wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, wọ́n sì sábà máa ń rọlẹ̀; ìrorẹ́ lè dàbí pé ó burú sí i ní àkọ́kọ́. Ní ṣọ̀wọ́n, wíwú látàrí àìlera ara sí oògùn (allergy).
- Benzoyl peroxide — Àṣàyàn àkọ́kọ́ (first-line) fún ìrorẹ́. Gbígbẹ, pípọ́n àti bíbó awọ wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀; ó ń sọ irun àti aṣọ di funfun; ní ṣọ̀wọ́n, ìhùwàsí àìlera ara sí oògùn (allergy) tó lágbára. Ìrorẹ́ steroid tó le nílò dókítà awọ ara.
- Zinc — Àwọn ìwádìí fi ìdínkù díẹ̀ nínú ìrorẹ́ tó wú hàn, tí kò lágbára tó ti oògùn apakòkòrò (antibiotic); androgen ló ń fa ìrorẹ́ láti steroid.
Ojú abẹ́rẹ́
Ọ̀nà ìmọ́tótó pípé (sterile), ẹ má ṣe pín abẹ́rẹ́, ìgò oògùn tàbí pen pẹ̀lú ẹnikẹ́ni láé; ẹ rí dókítà fún ojú abẹ́rẹ́ tó gbóná, tó wú. Bí ẹ bá ti pín irinṣẹ́ rí, ẹ ṣàyẹ̀wò HIV àti hepatitis B/C, kí ẹ sì béèrè nípa abẹ́rẹ́ àjẹsára hepatitis B.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀
àwọn ìwọ̀n ìbẹ̀rẹ̀ tiyín — gbogbo èsì tó bá tẹ̀lé e ni a ó fi wé wọn
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)cholesterol
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)ìfúnpá, kíndìnrín
Electrolyte (potassium, sodium, magnesium)ìlù ọkàn
Testosterone (àpapọ̀ àti free), LH, FSH, SHBGtestosterone àdánidá, ìṣesí tó lọ sílẹ̀
Estradiol (àyẹ̀wò tó péye gan-an)estrogen tó ga, gynecomastia
Prolactingynecomastia
PSAprostate
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléọkàn, ìfúnpá, kíndìnrín
ECGọkàn, ìlù ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)ọkàn
Àyẹ̀wò ìtọ̀kíndìnrín
Nígbà lílò
ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ 4–6 lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà ní gbogbo ọ̀sẹ̀ 6–8 — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)cholesterol
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)ìfúnpá, kíndìnrín
Electrolyte (potassium, sodium, magnesium)ìlù ọkàn
Estradiol (àyẹ̀wò tó péye gan-an)estrogen tó ga, gynecomastia
Prolactingynecomastia
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléọkàn, ìfúnpá, kíndìnrín
Àyẹ̀wò ìtọ̀kíndìnrín
Lẹ́yìn dídáwọ́dúró
ọ̀sẹ̀ 4–8 lẹ́yìn dídáwọ́dúró (ó pẹ́ ju bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn abẹ́rẹ́ tó ń pẹ́ lára), lẹ́yìn náà títí àwọn ìwọ̀n yóò fi padà sí ti ìbẹ̀rẹ̀
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)cholesterol
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)ìfúnpá, kíndìnrín
Testosterone (àpapọ̀ àti free), LH, FSH, SHBGtestosterone àdánidá, ìṣesí tó lọ sílẹ̀
Àyẹ̀wò àtọ̀kì í ṣe ṣáájú oṣù 3 lẹ́yìn dídáwọ́dúró, lẹ́yìn náà ní gbogbo oṣù 3 títí yóò fi padà sí déédéétestosterone àdánidá
Lọ́dọọdún
pẹ̀lú lílò déédéé tàbí lílò léraléra
PSAprostate
ECGọkàn, ìlù ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)ọkàn
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Dókítà ọkànhematocrit, ọkàn, cholesterol, ìfúnpá, ìlù ọkàn
Dókítà họ́mọ̀nù (endocrinologist)testosterone àdánidá, estrogen tó ga, gynecomastia
Olùtọ́jú ọpọlọ / dókítà ọpọlọìṣesí, ìṣesí tó lọ sílẹ̀
Dókítà ọ̀nà ìtọ̀ (urologist)prostate
Dókítà kíndìnrínkíndìnrín
Dókítà eré ìdárayáokùn iṣan
Dókítà awọ arairun jíjá
Dókítà ìlera obìnrin (gynecologist)àbùdá ọkùnrin, testosterone àdánidá (obìnrin)
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Wíwú, ìrora tàbí pípọ́n ní ẹsẹ̀ kan; èémí kíkúrú òjijì tàbí ìrora àyà; àìlágbára tàbí kíkú ara òjijì ní ẹ̀gbẹ́ kan, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ tàbí láti ríran — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, èémí kíkúrú pẹ̀lú iṣẹ́ díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú, dídákú — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Kókó tó ń dun lábẹ́ orí ọmú tàbí omi tó ń jáde láti orí ọmú — ẹ rí dókítà ní kùtùkùtù, nígbà tí ó ṣì lè padà sẹ́yìn; kókó líle, tí kò dun tàbí tí kò ṣeé sún, awọ ara tó wọnú bí ihò kékeré tàbí omi ẹlẹ́jẹ̀ — ẹ rí dókítà láìjáfara.
- Ìṣòro tàbí ìrora nígbà ìtọ̀, ẹ̀jẹ̀ nínú ìtọ̀; àìlè tọ̀ rárá — ìtọ́jú kíákíá.
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Ọkàn tó ń sáré tàbí tó ń lù ségesège tí kò rọlẹ̀ nígbà ìsinmi, òòyì, dídákú, ìrora àyà — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, ìtọ̀ tó dúdú bí kóòlà, wíwú tuntun, ìrora ní ẹ̀gbẹ́ ìhà — ẹ rí dókítà ní báyìí.
- Àìlèkó ìbínú níjàánu, èrò láti ṣe ara yín tàbí àwọn ẹlòmíì léṣe — ẹ dá dúró kí ẹ sì wá ìrànlọ́wọ́ lónìí.
- Èrò láti pa ara ẹni tàbí ṣe ara ẹni léṣe — ẹ kàn sí iṣẹ́ pàjáwìrì tàbí fóònù ìrànlọ́wọ́ fún ìdààmú ọkàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
- Ìró bí nǹkan já àti ìrora mímú òjijì ní okùn iṣan, àìlèfi ẹrù lé apá tàbí ẹsẹ̀ náà — ẹ dá ìdánrawò dúró kí dókítà yẹ̀ ẹ́ wò.
- Ohùn tó ń wúwo sí i, irun tuntun lójú, idó tó ń tóbi sí i — ẹ dá dúró kí ẹ sì rí dókítà: àwọn ìyípadà lè wà títí láé. (obìnrin)
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Testosterone ń fa àbùdá ọkùnrin lára obìnrin: ohùn tó wúwo sí i, irun lójú àti lára, idó tó ń tóbi sí i àti ìyípadà nǹkan oṣù lè yọ kíákíá, ìyípadà ohùn àti idó sì sábà máa ń wà títí láé. Kò sí ìpele kankan tó ju ìwọ̀n ti obìnrin lọ tí kò ní ewu yìí.
Àròsọ àti òtítọ́
Àròsọ
“FDA ti yọ ìkìlọ̀ rẹ̀ nípa ọkàn kúrò, nítorí náà testosterone kò léwu fún ọkàn.”
Òtítọ́
Ìyípadà yẹn dá lórí TRAVERSE — ìwọ̀n ìrọ́pò lára àwọn ọkùnrin tí testosterone wọn kéré. Ìwọ̀n ti eré ìdárayá ga jù bẹ́ẹ̀ lọ, nígbà kan náà sì ni FDA fi ìkìlọ̀ nípa ìfúnpá kún gbogbo ọjà testosterone.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Bhasin S et al. The effects of supraphysiologic doses of testosterone on muscle size and strength in normal men. N Engl J Med 1996 (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Smit DL et al. Health effects of androgen abuse: a review of the HAARLEM study. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes 2022 (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Windfeld-Mathiasen J et al. Cardiovascular Disease in Anabolic Androgenic Steroid Users. Circulation 2025 (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)
Ẹ ṣàyẹ̀wò bí Testosterone ṣe ń bá àkópọ̀ yín ṣiṣẹ́
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀Àwọn èròjà tó jọra
BoldenoneBoldenone undecylenate, Equipoise, EQÌdàgbà iṣan araAgbáraNandroloneNandrolone decanoate, Nandrolone phenylpropionate, DecaÌdàgbà iṣan araAgbáraTrestoloneMENT, Trestolone acetate, 7α-methyl-19-nortestosteroneÌdàgbà iṣan araAgbára1-TestosteroneDHB, Dihydroboldenone, DHB cypionateÌdàgbà iṣan araAgbára