Probiotic
Probiotics · Lactobacillus, Bifidobacterium, Lactobacillus rhamnosus GG, LGG, Lactobacillus casei Shirota, Yakult, Saccharomyces boulardii, Enterol
Àwọn ìrísí: Kápúsù, ìyẹ̀fun, ohun mímu àti oúnjẹ tí a mú wú (fermented) tí ó ní ẹ̀yà (strain) bakitéríà tàbí olú ìwúkàrà kan tàbí púpọ̀; synbiotic ń fi fiber tí ń bọ́ wọn kún un. Àwọn ẹ̀yà díẹ̀ jẹ́ oògùn tí a forúkọ wọn sílẹ̀ ní àwọn orílẹ̀-èdè kan.
Bakitéríà tàbí olú ìwúkàrà (yeast) alààyè tí a ń lò gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ tàbí nínú oúnjẹ tí a mú wú (fermented). Àǹfààní sinmi lórí ẹ̀yà (strain); ìsọfúnni tó dára jùlọ lára eléré ìdárayá jẹ mọ́ àkóràn ọ̀nà èémí òkè tó dínkù.
Ipò lábẹ́ òfin: A ń tà wọ́n fàlàlà gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ àti oúnjẹ; a forúkọ àwọn ẹ̀yà (strain) kan sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oògùn (ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè); wọn kò sí nínú Àkójọ Èèwọ̀ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Àwọn eléré ìdárayá ń lò wọ́n láti dènà ọ̀fìnkìn nígbà ìdánrawò líle àti ìrìn-àjò, fún ìtùnú ìfun àti lẹ́yìn oògùn apakòkòrò (antibiotic); nígbà lílo oògùn GLP-1, ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀ kọ wọ́n fún ìgbẹ́ gbuuru tí kò lọ. Àwọn àjọ eré ìdárayá rí àǹfààní díẹ̀ tí ó sinmi lórí ẹ̀yà (strain).
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
IOC: ìtìlẹ́yìn alábọ́dé lára eléré ìdárayá; àtúnyẹ̀wò Cochrane kan (ìwádìí 12, ènìyàn 3,720) rí àkóràn ọ̀nà èémí òkè tí ó fi nǹkan bí ìdajì dínkù, tí ó sì kúrú ní nǹkan bí ọjọ́ 2. Fún àmì ìfun nígbà ìdánrawò, àwọn àtúnyẹ̀wò kò fohùn ṣọ̀kan: ìtura díẹ̀ nínú ìwádìí díẹ̀, ṣùgbọ́n kò sí ipa nínú 4 nínú ìwádìí 5 nínú gbólóhùn ìpinnu 2025 kan. Ìsọ nípa ìpín ọ̀rá àti iṣan nínú ara tàbí testosterone dúró lórí ìwádìí ìbẹ̀rẹ̀.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Ìwádìí díẹ̀ lára ènìyàn — ìwádìí díẹ̀ wà lára ènìyàn, ṣùgbọ́n wọ́n kéré tàbí kúrú
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 3 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 2 nínú ipa àìfẹ́ 3 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (13)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń da ikùn láàmú, ó ń fi kún ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn tó jẹmọ́ aspirin, ó sì jẹ́ okùnfà pàtàkì kan fún pancreatitis; yíyẹra fún un ń dín apá ewu yẹn kù, kì í ṣe inú ríru látàrí oògùn.
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Àìtó omi ara ń mú kí ìṣòro ìfun nígbà ìdánrawò gígùn tàbí nínú ooru ṣeé ṣe sí i; mímu omi tó tó ń ṣèrànwọ́ fún apá yẹn, kì í ṣe fún inú ríru látàrí oògùn tàbí pancreatitis.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta àpò òróòro), ó lè fi ààbò ikùn kún aspirin, ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Omeprazole àti àwọn oògùn mìíràn tí ń dí ẹ̀rọ ásíìdì inú ikùn (proton-pump inhibitor, PPI) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ fún àyà jíjó (heartburn), ásíìdì tó ń padà sókè (reflux), ìdà oúnjẹ tí kò dára (dyspepsia) tàbí ààbò ikùn lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú pẹ̀lú aspirin tàbí NSAID (ìwé àlàyé oògùn, ìtọ́sọ́nà ìṣègùn). Kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe nǹkan fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru; lílò rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ ní ewu tirẹ̀.
- Famotidine (H2 blocker) — Ó ń mú àyà jíjó (heartburn) lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan rọlẹ̀, ó sì ń dènà rẹ̀ (ìwé àlàyé oògùn); kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Fún ìpalára reflux tàbí ààbò lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú fún ìgbà pípẹ́, dókítà sábà máa ń yan PPI.
- Loperamide — Ó ń dín ìgbẹ́ gbuuru òjijì kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀), ṣùgbọ́n kì í ṣe okùnfà rẹ̀; kì í ṣe fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ tí ẹ̀jẹ̀ wà nínú rẹ̀. Omi àti iyọ̀ ṣì ló ṣáájú.
- Macrogol (oògùn amúnigbẹ́ polyethylene glycol) — Ó ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn tó lágbára láti inú ìtọ́sọ́nà ìṣègùn fún àìrígbẹ́yà tí ó ti pẹ́; kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Ẹ̀jẹ̀ láti ìdí tàbí ìrora tó ń burú sí i nílò dókítà.
- Magnesium carbonate — Oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti ìdà oúnjẹ tí kò dára (ìwé àlàyé oògùn), tí a sábà máa ń pò pọ̀ mọ́ àwọn antacid mìíràn; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru, òun fúnra rẹ̀ sì lè mú ìgbẹ́ rọ̀. Kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium citrate — Ní ìwọ̀n tó pọ̀, ó jẹ́ oògùn amúnigbẹ́ oníyọ̀ (saline laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan (ìwé àlàyé oògùn); kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ ń fa inú rírun àti ìgbẹ́ tó rọ̀; pẹ̀lú àìsàn kíndìnrín, ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà lákọ̀ọ́kọ́.
- Magnesium hydroxide — Ìwé àlàyé oògùn kọ ọ́ gẹ́gẹ́ bí oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti oògùn amúnigbẹ́ (laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan; ìtura fún ìgbà kúkúrú nìkan, kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ lè fa ìgbẹ́ gbuuru; kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium oxide — Oògùn amúnigbẹ́ osmotic tí ń dín àìrígbẹ́yà kù (ìmọ̀ràn ìtọ́sọ́nà ìṣègùn onípò-àdéhùn/conditional); kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Òun fúnra rẹ̀ ń mú ìgbẹ́ rọ̀; pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára, magnesium ẹ̀jẹ̀ lè ga sí i.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — A forúkọ rẹ̀ sílẹ̀ fún ìwúwo inú àti inú kíkún lẹ́yìn oúnjẹ; kò dín inú ríru látàrí oògùn, àyà jíjó tàbí ìrora ikùn látàrí aspirin kù. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù tàbí tí wọ́n ní pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
- Fiber èèpo psyllium — Fiber tí ń yọ́ nínú omi (soluble) ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, ó sì lè mú ìgbẹ́ tó rọ̀ le; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí àyà jíjó, òun fúnra rẹ̀ sì lè fa inú kíkún àti afẹ́fẹ́ inú.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Abẹ́rẹ́ àjẹsára hepatitis B — Ó ń ṣiṣẹ́ gidigidi, ṣùgbọ́n fún hepatitis B nìkan — kì í ṣe hepatitis C, HIV, oówo (abscess) tàbí ètò àjẹsára tí corticosteroid ti dín kù. Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ lè fi àkóràn tí ó ti kọjá tàbí àjẹsára hàn; kò yẹ kí ó dá gbígba abẹ́rẹ́ àjẹsára dúró.
- Àṣà oorun tó dára — Nínú ìwádìí kan tí a ti fi fáírọ́ọ̀sì kan àwọn ènìyàn, àwọn tí wọ́n ń sùn díẹ̀ ní ọ̀fìnkìn (common cold) léraléra jù, ìmọ̀ràn IOC lórí àìsàn lára eléré ìdárayá sì ní oorun tó tó nínú; kò pa ipa corticosteroid rẹ́.
- Ohun èlò abẹ́rẹ́ tó mọ́ kúrò lọ́wọ́ kòkòrò (sterile) àti iṣẹ́ ìpèsè abẹ́rẹ́ àti sirinji — Ó ń ṣiṣẹ́ kìkì lórí àkóràn tí ń wá pẹ̀lú abẹ́rẹ́ (àkóràn awọ ara, fáírọ́ọ̀sì tí ń ràn látinú ẹ̀jẹ̀); kò ṣe nǹkan kan fún ètò àjẹsára tí corticosteroid ti dín kù, okùnfà pàtàkì ewu yìí.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Dókítà lè mú abẹ́rẹ́ àjẹsára bá ìgbà mu, tọ́jú àkóràn ní kùtùkùtù, kí ó sì rántí pé ibà lè farapamọ́ nígbà lílo corticosteroid; ìdẹ́kun ètò àjẹsára wọn ṣì wà.
- Vitamin C (ascorbic acid) — Lábẹ́ wàhálà ara líle (àwọn asáré marathon, àwọn ọmọ ogun), lílò rẹ̀ déédéé dín ọ̀fìnkìn kù ní nǹkan bí ìdajì nínú àwọn ìdánwò; kò ní ipa lára ọ̀pọ̀ jùlọ ènìyàn, lórí ọgbẹ́ jíjinná tàbí lórí ipa corticosteroid.
- Vitamin D3 — Ìtúpalẹ̀ ńlá kan lórí àwọn ìdánwò rí àkóràn ọ̀nà èémí tó dínkù díẹ̀; àǹfààní rẹ̀ kéré, kò sì pa ìdẹ́kun ètò àjẹsára látàrí corticosteroid rẹ́. Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ń fi hàn bóyá tiyín ti lọ sílẹ̀.
- Zinc — Kóró ìfàmu zinc acetate (lozenge) lè dín àkókò ọ̀fìnkìn kù (IOC: ẹ̀rí alábọ́dé); wọn kò dín bí ọ̀fìnkìn ṣe ń ṣẹlẹ̀ léraléra kù, zinc tó pọ̀ jù sì ń sọ ètò àjẹsára di aláìlágbára. Ipa corticosteroid ṣì wà.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àròsọ àti òtítọ́
“Probiotic èyíkéyìí ń mú ètò àjẹsára lágbára, ó sì ń tún ìfun ṣe.”
Àǹfààní sinmi lórí ẹ̀yà (strain) àti ìwọ̀n (ISSN). IOC rí ìtìlẹ́yìn alábọ́dé kìkì fún àkóràn ọ̀nà èémí tó dínkù, gbólóhùn ìpinnu eré ìdárayá 2025 kan kò sì rí ipa lórí àmì ìfun nígbà ìdánrawò nínú èyí tó pọ̀ jùlọ nínú àwọn ìwádìí.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀