Exemestane
Aromasin, Aromasine
Aromatase inhibitor onísteroid tí ń ba enzyme náà jẹ́ títí láé (inhibitor “ìpara-ẹni”, suicide inhibitor). Oògùn jẹjẹrẹ ọmú tí dókítà ń kọ; ọ̀kan nínú àwọn metabolite rẹ̀ ní ipa androgen fẹ́ẹ́rẹ́.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ ní ọ̀pọ̀ jùlọ orílẹ̀-èdè; èèwọ̀ nínú eré ìdárayá nígbà gbogbo (WADA S4.1).
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A fọwọ́ sí i fún jẹjẹrẹ ọmú tí họ́mọ̀nù ń mú dàgbà lẹ́yìn menopause. Nínú eré ìdárayá, a ń lò ó láti kápá estradiol tí àwọn steroid tó ń yí padà sí estrogen ń fà, a sì sábà máa ń kà á sí àṣàyàn “tó rọ̀ jù”, síbẹ̀ ó ṣì lè ti estrogen lọ sílẹ̀ jù. Pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà nìkan, lábẹ́ àbójútó dókítà tí ń ṣàyẹ̀wò estradiol déédéé.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ìwádìí lára àwọn ọkùnrin kò pọ̀. Nínú ìwádìí kékeré kan lára àwọn ọkùnrin tí ara wọn le, ọmọ ọdún 14 sí 26, lílò fún ọjọ́ 10 dín estradiol kù ní nǹkan bí ìdá mẹ́ta (títí dé 62% nígbà tí ipa rẹ̀ ga jùlọ), ó sì gbé testosterone sókè ní nǹkan bí 60%, láìsí ìyípadà nínú ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ tàbí IGF-1 ní àkókò kúkúrú yẹn. A kò tíì ṣèwádìí ipa ìgbà pípẹ́ rẹ̀ lára àwọn ọkùnrin, àǹfààní èyíkéyìí lòdì sí gynecomastia, tàbí lílò rẹ̀ pẹ̀lú steroid.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 5 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 5 nínú ipa àìfẹ́ 5 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ẹ yẹra fún ṣíṣàkóso estrogen láìmọ ìwọ̀n rẹ̀; ẹ ṣàtúnṣe kìkì ní ìbámu pẹ̀lú àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀, pẹ̀lú dókítà.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò ń fòpin sí lílo aromatase inhibitor ní ìfojúdá — oògùn tí dókítà ń kọ, tí ó lè ti estrogen lọ sílẹ̀ jù, kí ó sì pa oríkèé, ìfẹ́ ìbálòpọ̀, ìṣesí àti ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ lára.
Ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol (bí ó bá kéré jù, ó ń mú oríkèé dun), ẹ múra ara sílẹ̀ dáadáa ṣáájú ìdánrawò, ẹ yẹra fún ẹrù tó pọ̀ jù.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń wá ohun tó ń fa ìrora oríkèé tàbí iṣan ara — estradiol tí aromatase inhibitor ti lọ sílẹ̀ jù, wíwú látàrí GH, ipa statin lórí iṣan ara — kí a lè ṣàtúnṣe ìtọ́jú.
- Coenzyme Q10 — Ó lè dín ìrora iṣan tí statin ń fà kù (ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kan fi àǹfààní hàn, ṣùgbọ́n èsì yàtọ̀ síra); kò ṣèrànwọ́ fún ìrora oríkèé láti estrogen tó kéré.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú ApoB ń fi hàn bí HDL ti lọ sílẹ̀ tó àti bí LDL ti gòkè tó — àwọn ìyípadà tí ẹ kò lè fi ara mọ̀.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ àti ApoB, ó sì ń pinnu bóyá statin tàbí ìtọ́jú mìíràn yẹ.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń gbé triglyceride sókè; bí ó ṣe ń gbé HDL sókè díẹ̀ kò dín ewu ọkàn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń gbé HDL sókè díẹ̀, ó sì ń dín triglyceride kù; òun nìkan kò lè san àdánù HDL tí steroid ń fà padà.
- Berberine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí tí a fi wé placebo: LDL lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.5, triglyceride sì lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.4 mmol/L; HDL kò yípadà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìwádìí ló kéré; kò lè rọ́pò statin.
- Citrus bergamot — Àpapọ̀ àwọn ìwádìí kékeré fi LDL àti triglyceride tó lọ sílẹ̀ hàn, ṣùgbọ́n ìdánilójú ẹ̀rí kéré sí kéré gan-an; kò lè rọ́pò statin.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ó ń dín triglyceride kù ní kedere, ṣùgbọ́n kò tún HDL tí steroid mú lọ sílẹ̀ ṣe — ìpalára ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ; epo tó ní DHA tilẹ̀ lè gbé LDL sókè díẹ̀.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń dín LDL kù ní nǹkan bí 0.2–0.3 mmol/L (ní nǹkan bí 5–10%), àní pẹ̀lú statin tí dókítà kọ; kò ní ipa lórí HDL.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ó ń mú ohun ńlá kan tó ń fi ẹrù kún ẹ̀dọ̀ kúrò nígbà lílò steroid ìgbémì àti àwọn oògùn mìíràn tó ń pa ẹ̀dọ̀ lára.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — ALT, AST, GGT àti bilirubin ń fi ẹrù lórí ẹ̀dọ̀ hàn ṣáájú kí àmì tó yọ; ìdánrawò gbígbé ẹrù wúwo nìkan lè gbé AST/ALT sókè fún ọjọ́ mélòó kan, GGT sì ń ṣèrànwọ́ láti mọ̀ bóyá láti iṣan ara ni tàbí láti ẹ̀dọ̀.
- Ademetionine (SAMe) — A ń lò ó fún cholestasis inú ẹ̀dọ̀ (intrahepatic) ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ṣùgbọ́n àwọn ìwádìí kéré, wọn kò sì péye; a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- N-acetylcysteine (NAC) — Ó ń dá glutathione padà; a ti fi hàn pé ó ń ṣiṣẹ́ nínú májèlé paracetamol, ó sì ṣèrànwọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìkùnà ẹ̀dọ̀ òjijì (acute liver failure) láti àwọn ìdí mìíràn, ṣùgbọ́n a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid.
- TUDCA (tauroursodeoxycholic acid) — Ó ń mú ìṣàn òróòro dára sí i nínú àìsàn cholestatic; nínú cholestasis láti steroid, ìròyìn aláìsàn kọ̀ọ̀kan nìkan ló wà, pẹ̀lú ìkùnà nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó le. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìṣòro ìṣesí, pàápàá lẹ́yìn dídá steroid dúró, ṣeé tọ́jú; dókítà lè fi yín ránṣẹ́ sí ìtọ́jú ìlera ọpọlọ.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó dára ń ṣàtìlẹ́yìn ìṣesí, pàápàá ní àkókò tí họ́mọ̀nù kéré lẹ́yìn dídá steroid dúró.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Fún obìnrin
Ṣáájú menopause, àwọn ẹyin obìnrin (ovaries) máa ń dáhùn sí aromatase inhibitor nípa ṣíṣe họ́mọ̀nù púpọ̀ sí i, nítorí náà ipa rẹ̀ lórí estrogen kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀.
Àròsọ àti òtítọ́
“Exemestane ni aromatase inhibitor “fẹ́ẹ́rẹ́”, nítorí náà kò lè mú estrogen wálẹ̀ pátápátá.”
Ó ń ba enzyme náà jẹ́ títí láé, nítorí náà bí estrogen bá lọ sílẹ̀ jù, yóò wà bẹ́ẹ̀ títí ara yóò fi ṣe enzyme tuntun. Yálà orúkọ rẹ̀ jẹ́ “fẹ́ẹ́rẹ́” tàbí kò jẹ́, dókítà àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ló ń pinnu.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀