Curcumin (àyọjáde turmeric)
Curcumin (turmeric extract) · Curcuma longa, Meriva, Theracurmin, BCM-95, Longvida, Curcumin with piperine
Àwọn ìrísí: Ìyẹ̀fun turmeric, àyọjáde curcumin tí a ṣe ní ìwọ̀n déédéé (standardized) àti ìrísí tí ara ń gbà púpọ̀ (pẹ̀lú piperine láti ata dúdú, phospholipid tàbí nanoparticle).
Èròjà aláwọ̀ ìyeyè láti inú gbòǹgbò turmeric tí a ń tà gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ tí ń dojú ìjà kọ inflammation. Àwọn ìdánwò kéékèèké dámọ̀ràn ìtura díẹ̀ fún ìrora arthritis; a ti ròyìn ìpalára ẹ̀dọ̀ tó ṣọ̀wọ́n ṣùgbọ́n tó lágbára, tí ó wọ́pọ̀ jù pẹ̀lú ọjà tí ara ń gbà púpọ̀ (high-absorption).
Ipò lábẹ́ òfin: A ń tà á fàlàlà gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ àti èròjà ìsebẹ̀; kò sí nínú Àkójọ Èèwọ̀ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Àwọn eléré ìdárayá ń lò ó fún ìrora oríkèé, ara ríro àti ìmúbọ̀sípò, nígbà púpọ̀ dípò oògùn ìrora. IOC ṣàkíyèsí ìròyìn nípa àmì inflammation àti ìpalára iṣan ara tó dínkù, ṣùgbọ́n ó sọ pé a nílò ìwádìí sí i kí a tó lè gba eléré ìdárayá nímọ̀ràn rẹ̀.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Nínú ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí (meta-analysis) lórí ìdánwò kékeré 8 nínú arthritis, àyọjáde turmeric dín ìrora kù ju placebo lọ, ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ti oògùn ìrora, ṣùgbọ́n ìdánwò ti kéré jù, wọ́n sì kéré jù láti fa ìpinnu tó dájú. Àwọn ìwádìí ìdánrawò kan ròyìn ara ríro tó dínkù àti àmì ìpalára iṣan ara tó dínkù; àǹfààní lè sinmi lórí irú eré ìdárayá, ìsọfúnni lára àwọn eléré ìdárayá tí wọ́n ti ń dánrawò kò sì pọ̀.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Ìwádìí díẹ̀ lára ènìyàn — ìwádìí díẹ̀ wà lára ènìyàn, ṣùgbọ́n wọ́n kéré tàbí kúrú
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 3 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 2 nínú ipa àìfẹ́ 3 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Kò sí ọtí tàbí ohun mìíràn tó ń ni ẹ̀dọ̀ lára, ẹ dín steroid ìgbémì àti àkópọ̀ wọn kù; ẹ ṣàyẹ̀wò enzyme ẹ̀dọ̀ (ìdánrawò líle náà ń gbé ALT àti AST sókè).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (9)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ó ń mú ohun ńlá kan tó ń fi ẹrù kún ẹ̀dọ̀ kúrò nígbà lílò steroid ìgbémì àti àwọn oògùn mìíràn tó ń pa ẹ̀dọ̀ lára.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — ALT, AST, GGT àti bilirubin ń fi ẹrù lórí ẹ̀dọ̀ hàn ní kùtùkùtù. Gbígbé ìwúwo gbé AST, ALT àti CK sókè fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan lára àwọn ọkùnrin tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ rẹ̀, nígbà tí GGT wà ní déédéé — èyí ń ṣèrànwọ́ láti mọ̀ bóyá láti iṣan ara ni tàbí láti ẹ̀dọ̀.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń dá iṣan ara mọ̀ yàtọ̀ sí ẹ̀dọ̀ nínú enzyme tó ga, ó ń wá àwọn okùnfà mìíràn bí hepatitis látàrí kòkòrò fáírọ́ọ̀sì, ó sì ń gbani nímọ̀ràn láti tètè dá steroid ìgbémì dúró — ìgbésẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ.
- Ademetionine (SAMe) — A ń lò ó fún cholestasis inú ẹ̀dọ̀ (intrahepatic) ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ṣùgbọ́n àwọn ìwádìí kéré, wọn kò sì péye; a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- Phospholipid pàtàkì (Essentiale) — Ìwádìí kan tí a kò pín àwọn olùkópa láìròtẹ́lẹ̀ (non-randomized) lára àwọn olùlò steroid rí ìgòkè enzyme ẹ̀dọ̀ tó kéré sí i; àwọn ìdánwò mìíràn kéré, wọ́n sì lè ní ìṣègbè (bias). A ń lò ó ní ìṣe; dídá steroid ìgbémì dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- Glutathione — Antioxidant tí ẹ̀dọ̀ ń lò láti mú májèlé kúrò; a kò tíì dán an wò nínú ìpalára ẹ̀dọ̀ látàrí steroid, NAC sì ni ọ̀nà tí a ti ṣèwádìí jù láti gbé e sókè. Oògùn tí a ń fà sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ (drip) lẹ́yìn òde ilé ìwòsàn ní ewu àkóràn àti ewu fún kíndìnrín.
- Milk thistle (silymarin) — Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń lò ó fún àtìlẹ́yìn ẹ̀dọ̀ nígbà lílo steroid ìgbémì, ṣùgbọ́n àwọn ìdánwò nínú hepatitis àti ọ̀rá nínú ẹ̀dọ̀ rí àǹfààní díẹ̀ tàbí kò rí rárá, kò sì sí èyí tí ó dán an wò lára àwọn olùlò steroid. Dídá steroid ìgbémì dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- N-acetylcysteine (NAC) — Ó ń dá glutathione padà; ìtọ́jú déédéé ni fún májèlé paracetamol, ó sì ran àwọn mìíràn lọ́wọ́ nínú àìṣiṣẹ́ ẹ̀dọ̀ òjijì nínú àwọn ìdánwò ní ilé ìwòsàn, ṣùgbọ́n a kò tíì dán an wò nínú ìpalára ẹ̀dọ̀ látàrí steroid. Dídá steroid ìgbémì dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- TUDCA (tauroursodeoxycholic acid) — Ó ń mú ìṣàn òróòro dára sí i nínú àìsàn cholestatic; nínú cholestasis láti steroid, ìròyìn aláìsàn kọ̀ọ̀kan nìkan ló wà, pẹ̀lú ìkùnà nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó le. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (14)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń da ikùn láàmú, ó ń fi kún ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn tó jẹmọ́ aspirin, ó sì jẹ́ okùnfà pàtàkì kan fún pancreatitis; yíyẹra fún un ń dín apá ewu yẹn kù, kì í ṣe inú ríru látàrí oògùn.
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Àìtó omi ara ń mú kí ìṣòro ìfun nígbà ìdánrawò gígùn tàbí nínú ooru ṣeé ṣe sí i; mímu omi tó tó ń ṣèrànwọ́ fún apá yẹn, kì í ṣe fún inú ríru látàrí oògùn tàbí pancreatitis.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta àpò òróòro), ó lè fi ààbò ikùn kún aspirin, ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Omeprazole àti àwọn oògùn mìíràn tí ń dí ẹ̀rọ ásíìdì inú ikùn (proton-pump inhibitor, PPI) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ fún àyà jíjó (heartburn), ásíìdì tó ń padà sókè (reflux), ìdà oúnjẹ tí kò dára (dyspepsia) tàbí ààbò ikùn lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú pẹ̀lú aspirin tàbí NSAID (ìwé àlàyé oògùn, ìtọ́sọ́nà ìṣègùn). Kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe nǹkan fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru; lílò rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ ní ewu tirẹ̀.
- Famotidine (H2 blocker) — Ó ń mú àyà jíjó (heartburn) lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan rọlẹ̀, ó sì ń dènà rẹ̀ (ìwé àlàyé oògùn); kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Fún ìpalára reflux tàbí ààbò lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú fún ìgbà pípẹ́, dókítà sábà máa ń yan PPI.
- Loperamide — Ó ń dín ìgbẹ́ gbuuru òjijì kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀), ṣùgbọ́n kì í ṣe okùnfà rẹ̀; kì í ṣe fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ tí ẹ̀jẹ̀ wà nínú rẹ̀. Omi àti iyọ̀ ṣì ló ṣáájú.
- Macrogol (oògùn amúnigbẹ́ polyethylene glycol) — Ó ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn tó lágbára láti inú ìtọ́sọ́nà ìṣègùn fún àìrígbẹ́yà tí ó ti pẹ́; kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Ẹ̀jẹ̀ láti ìdí tàbí ìrora tó ń burú sí i nílò dókítà.
- Magnesium carbonate — Oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti ìdà oúnjẹ tí kò dára (ìwé àlàyé oògùn), tí a sábà máa ń pò pọ̀ mọ́ àwọn antacid mìíràn; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru, òun fúnra rẹ̀ sì lè mú ìgbẹ́ rọ̀. Kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium citrate — Ní ìwọ̀n tó pọ̀, ó jẹ́ oògùn amúnigbẹ́ oníyọ̀ (saline laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan (ìwé àlàyé oògùn); kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ ń fa inú rírun àti ìgbẹ́ tó rọ̀; pẹ̀lú àìsàn kíndìnrín, ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà lákọ̀ọ́kọ́.
- Magnesium hydroxide — Ìwé àlàyé oògùn kọ ọ́ gẹ́gẹ́ bí oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti oògùn amúnigbẹ́ (laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan; ìtura fún ìgbà kúkúrú nìkan, kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ lè fa ìgbẹ́ gbuuru; kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium oxide — Oògùn amúnigbẹ́ osmotic tí ń dín àìrígbẹ́yà kù (ìmọ̀ràn ìtọ́sọ́nà ìṣègùn onípò-àdéhùn/conditional); kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Òun fúnra rẹ̀ ń mú ìgbẹ́ rọ̀; pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára, magnesium ẹ̀jẹ̀ lè ga sí i.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — A forúkọ rẹ̀ sílẹ̀ fún ìwúwo inú àti inú kíkún lẹ́yìn oúnjẹ; kò dín inú ríru látàrí oògùn, àyà jíjó tàbí ìrora ikùn látàrí aspirin kù. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù tàbí tí wọ́n ní pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
- Probiotic — Wọ́n lè dín ìgbẹ́ gbuuru kù, fún àpẹẹrẹ nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀); nínú ìwádìí eré ìdárayá, èyí tó pọ̀ jùlọ nínú wọn kò dín àmì ìfun nígbà ìdánrawò kù. Kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó.
- Fiber èèpo psyllium — Fiber tí ń yọ́ nínú omi (soluble) ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, ó sì lè mú ìgbẹ́ tó rọ̀ le; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí àyà jíjó, òun fúnra rẹ̀ sì lè fa inú kíkún àti afẹ́fẹ́ inú.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Awọ ara tàbí ojú aláwọ̀ ìyeyè, ìtọ̀ dúdú, ìgbẹ́ tó ṣá àwọ̀, ara yíyún gidigidi, ìrora lábẹ́ egungun ìhà ọ̀tún — ẹ rí dókítà ní báyìí; ìrora ikùn líle òjijì pẹ̀lú òòyì tàbí dídákú — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Àfikún turmeric lè má láàbò nígbà oyún (NCCIH). Nínú àkójọ ìṣẹ̀lẹ̀ ìpalára ẹ̀dọ̀ kan ní Amẹ́ríkà, 8 nínú aláìsàn 10 jẹ́ obìnrin.
Àròsọ àti òtítọ́
“Turmeric jẹ́ ti àdánidá, nítorí náà ó jẹ́ àyípadà fún oògùn ìrora tí kò ní ipa àìfẹ́ kankan.”
Àwọn ìdánwò kéékèèké dámọ̀ràn ìtura ìrora arthritis tó jọra, ṣùgbọ́n ẹ̀rí náà kò lágbára, a sì ti ròyìn ìpalára ẹ̀dọ̀, nígbà mìíràn tó le, tí ó wọ́pọ̀ jù pẹ̀lú ọjà tí ara ń gbà púpọ̀ (high-absorption) bí àwọn tí ó ní piperine.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀