Kóró oògùn NSAID (ibuprofen, naproxen, diclofenac àti àwọn mìíràn)
NSAID tablets (ibuprofen, naproxen, diclofenac and others) · NSAIDs, Ketoprofen, Meloxicam, Celecoxib, Etoricoxib, Nimesulide, Aceclofenac, Indomethacin
Àwọn ìrísí: Ibuprofen, naproxen, diclofenac, ketoprofen, nimesulide àti àwọn mìíràn; celecoxib àti etoricoxib tí ń yan COX-2 (COX-2-selective) rọrùn fún ikùn ṣùgbọ́n kì í ṣe fún ọkàn. Aspirin àti jẹ́lì NSAID ní káàdì tiwọn.
Àtìlẹ́yìn ìlera (ìwé àṣẹ dókítà)Láìsí ìwé àṣẹ dókítà (ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè)Ẹ̀rí: oògùn tí a fọwọ́ sí
Oògùn ìrora tí ń dojú ìjà kọ inflammation ní kóró oògùn, kápúsù tàbí ìyẹ̀fun — àwọn oògùn tí a ń lò jùlọ nínú eré ìdárayá. Wọ́n ń dín ìrora kù, ṣùgbọ́n wọ́n lè pa ikùn, kíndìnrín, ìfúnpá àti ọkàn lára, ìtura ìrora sì lè bo ìpalára mọ́lẹ̀.
Ipò lábẹ́ òfin: A ń ta ibuprofen, naproxen àti àwọn mìíràn tí agbára wọn kéré láìsí ìwé àṣẹ dókítà ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè, àwọn ìrísí mìíràn nílò ìwé àṣẹ; ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè. Wọn kò sí nínú àkójọ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò wọ́n fún ìrora oríkèé, okùn iṣan àti iṣan ara, ìpalára àti ara ríro, nígbà púpọ̀ ṣáájú ìdánrawò tàbí ìdíje láti ṣáájú ìrora. Lílò nínú ìṣègùn: ìrora, inflammation, arthritis, ibà. Àwọn àtúnyẹ̀wò ìṣègùn eré ìdárayá kò rí ẹ̀rí fún lílò wọ́n ṣáájú, wọ́n sì gbani nímọ̀ràn láti lò wọ́n kìkì nígbà tí ó bá pọndandan àti fún àkókò tó kúrú jùlọ.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Wọ́n ń dín ìrora àti inflammation kù fún ìgbà díẹ̀, ṣùgbọ́n wọn kò mú agbára eré sunwọ̀n sí i — ìdí nìyí tí WADA kò fi fòfin dè wọ́n. Lára àwọn ọ̀dọ́ àgbàlagbà tí ń dánrawò ẹsẹ̀, lílo ibuprofen ní ìwọ̀n tó ga jùlọ tí a ń tà láìsí ìwé àṣẹ dókítà dín ìdàgbà iṣan ara kù sí ìdajì ní ìfiwéra pẹ̀lú aspirin ìwọ̀n kékeré (3.7% ní ìfiwéra pẹ̀lú 7.5%). Láàárín àwọn asáré marathon, àwọn tí wọ́n lo oògùn ìrora ṣáájú ìdíje ní ìṣẹ̀lẹ̀ àìfẹ́ tí ó fi nǹkan bí ìlọ́po 5 pọ̀ sí i.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 9 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóGíga díẹ̀
Ewu ìṣàn ẹ̀jẹ̀ (ọgbẹ́ dúdú lára, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn tàbí nínú ọpọlọ)
ṣeé ṣeÌṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn àti ìfun wọ́pọ̀ ní ìlọ́po 2 sí 4 ju ti placebo lọ nínú àwọn ìdánwò; ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ pẹ̀lú aspirin, corticosteroid tàbí ọtí. Ìgbẹ́ dúdú tàbí èébì ẹ̀jẹ̀ nílò ìtọ́jú kíákíá.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ọgbẹ́ dúdú lára tó ń yọ ní ìrọ̀rùn, ẹ̀jẹ̀ imú, èrìgì tí ń ṣẹ̀jẹ̀, àmì pupa kéékèèké lórí awọ ara, ojú gígé tí ń ṣẹ̀jẹ̀ pẹ́ ju bí ó ti máa ń ṣe lọ.
Gíga díẹ̀
Ẹrù lórí kíndìnrín
ṣeé ṣeWọ́n ń dín ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sí kíndìnrín kù nígbà tí omi kò bá tó nínú ara: nínú ultramarathon ní aṣálẹ̀, ìpalára kíndìnrín òjijì ṣẹlẹ̀ sí 52% lórí ibuprofen ní ìfiwéra pẹ̀lú 34% lórí placebo. Gígé ìwúwo, ooru àti oògùn amúnitọ̀ ń fi kún un.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; ìtọ̀ tó ń yọ ìfòfò tàbí wíwú ní ìpele tó pẹ́. Iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine náà ń gbé creatinine sókè.
Gíga díẹ̀
Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
ṣọ̀wọ́nEwu ìkọlù ọkàn àti stroke ń ga sí i, ó ṣeé ṣe láti ìbẹ̀rẹ̀ lílò; àìlágbára ọkàn (heart failure) fẹ́rẹ̀ẹ́ di ìlọ́po méjì nínú àwọn ìdánwò. Naproxen ló ní ewu iṣan ẹ̀jẹ̀ tó kéré jùlọ.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Èémí kíkúrú nígbà ìsapá, ìfaradà tó ń dínkù láìsí ìdí kankan láti inú ìdánrawò, ọkàn tó ń lù kíkan.
Gíga díẹ̀
Àìtó omi ara, àdánù electrolyte, iṣan fífà
ṣọ̀wọ́nNínú ìwádìí kan lórí Ironman, àwọn tí ń lo NSAID sábà máa ń ní sodium ẹ̀jẹ̀ tó lọ sílẹ̀ (hyponatremia látàrí ìsapá ara), ipò eléwu nínú ìdíje gígùn; wọ́n tún ń gbé potassium sókè.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Iṣan fífà, òùngbẹ, àìlágbára, òòyì, ìtọ̀ tó ṣókùnkùn; agbára ìbúgbàù àti ìfaradà ń dínkù, pàápàá nínú ooru.
Alábọ́dé
Inú ríru, inú dídàrú, ewu pancreatitis
ṣeé ṣeÀyà jíjó (heartburn), ìrora ikùn àti ọgbẹ́ inú ṣeé ṣe; ọgbẹ́ inú lè yọ láìsí ìrora ìkìlọ̀. Nínú ìwádìí kan lórí marathon, oògùn ìrora mú kí fífi ìdíje sílẹ̀ nítorí ìṣòro ikùn wọ́pọ̀ sí i.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Inú ríru, inú kíkún, àìrígbẹ́yà tàbí ìgbẹ́ gbuuru; ó sábà máa ń burú sí i nínú ìdánrawò líle tàbí gígùn.
Alábọ́dé
Ìfúnpá tó ga sí i
ṣeé ṣeWọ́n lè gbé ìfúnpá sókè, kí wọ́n sì dín agbára oògùn ìfúnpá bí ACE inhibitor, sartan àti oògùn amúnitọ̀ kù; wíwọn ìfúnpá nílé ń fi í hàn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ẹ̀jẹ̀ imú — ẹ̀rọ ìwọ̀n ìfúnpá ilé ló ń fi í hàn. Gbígbé ìwúwo wúwo ń tì í sókè fún ìgbà díẹ̀ kódà lára àwọn agbéwúwo tí ara wọn le.
Alábọ́dé
Ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
ṣeé ṣeÌtura ìrora ń jẹ́ kí ìdánrawò máa bá a lọ lórí ìpalára. Àwọn dókítà eré ìdárayá ń yẹra fún wọn fún iṣan ara tó ya, egungun ṣíṣẹ́ látàrí àṣejù (stress fracture) àti ìrora okùn iṣan tí ó ti pẹ́, nítorí ìwòsàn lè jìyà.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora níbi tí okùn iṣan ti so mọ́ egungun lábẹ́ ẹrù wúwo; lára àwọn ará-ìkọ́ tí ń lo steroid, irú ìrora bẹ́ẹ̀ ló ṣáájú nǹkan bí ìdámẹ́rin okùn iṣan tó já.
Alábọ́dé
Ẹrù lórí ẹ̀dọ̀
ṣọ̀wọ́nDiclofenac ní pàtàkì: ìgòkè enzyme ẹ̀dọ̀, tí ó sábà máa ń fẹ́ẹ́rẹ́, lára nǹkan bí 15% àwọn olùlò; ìpalára ẹ̀dọ̀ tó le ṣọ̀wọ́n. Ìdánrawò líle náà ń gbé ALT àti AST sókè.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì ní ìbẹ̀rẹ̀; lẹ́yìn náà àárẹ̀, inú ríru, ara yíyún, ìtọ̀ dúdú.
Kékeré
Omi tó ń dúró nínú ara / inú wíwú
ṣeé ṣeOmi tó ń dúró nínú ara àti wíwú (edema) wà nínú ìwé àlàyé oògùn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ojú àti kókósẹ̀ tó wú, ìrísí tó rọ̀, ìwúwo tó ń fò sókè kíákíá.
Ìtumọ̀ àwọn ìpele
Kékeréìpìlẹ̀ — ẹ kàn mọ̀ nípa rẹ̀
Alábọ́déẹ ṣọ́ àwọn àmì
Gíga díẹ̀ó nílò àbójútó déédéé
Gígapàtàkì gidi — ó lè fi ẹ̀mí wewu tàbí wà títí láé
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 9 nínú ipa àìfẹ́ 9 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá. A kọ àwọn oògùn ìwé àṣẹ dókítà síbí kìkì fún dókítà láti pinnu lé lórí, lẹ́yìn àyẹ̀wò — wọ́n ní ipa àìfẹ́ tiwọn.
Gíga díẹ̀Ewu ìṣàn ẹ̀jẹ̀ (ọgbẹ́ dúdú lára, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn tàbí nínú ọpọlọ)
Ẹ má ṣe pa àwọn ọjà tí ń dènà ẹ̀jẹ̀ dídì pọ̀ (aspirin, oògùn ìrora bí ibuprofen, epo ẹja ní ìwọ̀n púpọ̀, nattokinase, vitamin E) láìsí dókítà; ẹ kìlọ̀ fún dókítà àti dókítà eyín ṣáájú iṣẹ́ ìtọ́jú; ọtí ń fi kún ewu ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn. Nígbà lílo oògùn anticoagulant, a sábà máa ń dá eré ìdárayá oníkọlura dúró fún ìgbà díẹ̀.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (4)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò àwọn ọjà tí ń dènà ẹ̀jẹ̀ dídì tí a ń pò pọ̀ (aspirin, oògùn ìrora irú ibuprofen, epo ẹja, vitamin E) àti bóyá a nílò ààbò ikùn; ẹ sọ fún dókítà àti dókítà eyín ṣáájú iṣẹ́ ìtọ́jú.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń fi kún ewu ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn pẹ̀lú aspirin àti oògùn ìrora bí ibuprofen; yíyọ ọtí kúrò ń dín apá ewu yẹn kù.
- Omeprazole àti àwọn oògùn mìíràn tí ń dí ẹ̀rọ ásíìdì inú ikùn (proton-pump inhibitor, PPI) — Nínú àwọn ìdánwò, ó dín ọgbẹ́ inú ikùn látàrí aspirin kù, àti ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ní apá òkè ọ̀nà oúnjẹ nígbà lílo aspirin pẹ̀lú clopidogrel; kì í ṣe ọgbẹ́ dúdú lára tàbí ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ọpọlọ. Dókítà ló máa pinnu ẹni tí ó nílò rẹ̀ (ọjọ́ orí, ọgbẹ́ inú tẹ́lẹ̀).
- Famotidine (H2 blocker) — Ó dín ọgbẹ́ inú tuntun kù lára àwọn tí ń lo aspirin ìwọ̀n kékeré nínú ìdánwò kan, ṣùgbọ́n ìṣàn ẹ̀jẹ̀ fúnra rẹ̀ kọ́ ni èsì tí a wọ̀n; ìtọ́sọ́nà ìṣègùn dárúkọ PPI fún ààbò lọ́wọ́ ìṣàn ẹ̀jẹ̀. Dókítà ló máa pinnu.
Gíga díẹ̀Ẹrù lórí kíndìnrín
Ẹ mu omi tó tó, púpọ̀ sí i nínú ooru; ẹ ṣàkóso ìfúnpá; ẹ yẹra fún lílo oògùn ìrora (NSAID) déédéé, àti èyíkéyìí nínú wọn nígbà ìdíje gígùn tàbí nínú ooru; ẹ má ṣe gé ìwúwo nípa gbígbẹ omi ara.
Ìgbésẹ̀
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi tó tó ń dín ẹrù tí ìdánrawò líle àti ooru ń dì lé kíndìnrín lórí kù; àìtó omi ara pẹ̀lú NSAID jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa pé ó ń fa ìpalára kíndìnrín òjijì (acute kidney injury).
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Creatinine máa ń ga pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀, creatine àti ìdánrawò líle, àwọn ìlànà ìṣírò eGFR déédéé sì ń ṣini lọ́nà lára àwọn eléré ìdárayá; ẹ fi wé àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀ tiyín fúnra yín, kí ẹ sì fi cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ kún un.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣèwádìí protein nínú ìtọ̀ tàbí iṣẹ́ kíndìnrín tó ń dínkù, ó sì lè bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tí ń mú ìpalára kíndìnrín lọ́ra.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ó ń tètè rí ìfúnpá gíga — okùnfà pàtàkì kan fún ìpalára kíndìnrín nígbà lílo steroid; ó ń ṣèrànwọ́ kìkì tí ìwọ̀n gíga bá yọrí sí ìtọ́jú.
- ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril) — Wọ́n ń dín ìfúnpá kù (okùnfà pàtàkì kan fún ẹrù lórí kíndìnrín nígbà lílo steroid), wọ́n sì jẹ́ ìtọ́jú déédéé nígbà tí ìtọ̀ bá fi protein hàn; dókítà ló máa pinnu. Pẹ̀lú àìtó omi ara, oògùn amúnitọ̀ tàbí NSAID, wọ́n lè pa kíndìnrín lára. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Losartan / valsartan (angiotensin receptor blocker) — Wọ́n ń dín ìfúnpá kù (okùnfà pàtàkì kan fún ẹrù lórí kíndìnrín nígbà lílo steroid), wọ́n sì jẹ́ ìtọ́jú déédéé nígbà tí ìtọ̀ bá fi protein hàn; dókítà ló máa pinnu. Pẹ̀lú àìtó omi ara, oògùn amúnitọ̀ tàbí NSAID, wọ́n lè pa kíndìnrín lára. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Telmisartan — Ó ń dín ìfúnpá kù (okùnfà pàtàkì kan fún ẹrù lórí kíndìnrín nígbà lílo steroid), ó sì jẹ́ ìtọ́jú déédéé nígbà tí ìtọ̀ bá fi protein hàn; dókítà ló máa pinnu. Pẹ̀lú àìtó omi ara, oògùn amúnitọ̀ tàbí NSAID, ó lè pa kíndìnrín lára. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Amlodipine — Dídín ìfúnpá kù ń dín ẹrù lórí kíndìnrín kù, ṣùgbọ́n yàtọ̀ sí ARB tàbí ACE inhibitor, kò dín protein nínú ìtọ̀ kù. Pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà nìkan. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Gíga díẹ̀Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
Cardio déédéé, ìṣàkóso ìfúnpá, echocardiogram gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà lọ́dọọdún, tí dókítà ọkàn tó mọ ọkàn eléré ìdárayá bá ka.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (12)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — Echocardiography ń fi ògiri ọkàn tó ń nípọn àti agbára fífa ẹ̀jẹ̀ tó ń dínkù hàn ní kùtùkùtù, nígbà tí dídá AAS dúró àti títọ́jú ìfúnpá ṣì lè ṣèrànwọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ní kí a ṣe ECG àti echocardiography, ó sì ń tọ́jú ìyípadà ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Kíkápá ìfúnpá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì láti dín bí ògiri ọkàn ṣe ń nípọn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n kò yí ọkàn tó ti nípọn tàbí tó ti rẹ̀wẹ̀sì nítorí steroid padà.
- Coenzyme Q10 — Ìdánwò kan lórí àìlágbára ọkàn rí ìṣẹ̀lẹ̀ ọkàn ńlá tó dínkù, ṣùgbọ́n ó kéré, ìtọ́sọ́nà ìṣègùn kò sì gbani nímọ̀ràn rẹ̀; a kò tíì ṣèwádìí rẹ̀ lára àwọn olùlò steroid, kì í sì í ṣe ìtọ́jú ọkàn.
- ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril) — Ìtọ́jú déédéé fún àìlágbára ọkàn (heart failure); wọ́n ń dín ògiri ọkàn tó ti nípọn kù nínú ìfúnpá gíga. Echocardiogram ń ṣèrànwọ́ láti ya ọkàn eléré ìdárayá (athlete's heart) sọ́tọ̀ kúrò lára ìnípọn ọkàn látàrí ìfúnpá gíga tàbí steroid; ewu steroid ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Bisoprolol — Nínú àìlágbára ọkàn (heart failure) tí ọkàn kò ti lè fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa, ó dín ikú kù nínú àwọn ìdánwò; àwọn dókítà ń fi kún ìtọ́jú déédéé. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Carvedilol — Dókítà lè fi í kún ìtọ́jú nígbà tí àyẹ̀wò bá fi hàn pé ọkàn kò fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa; nínú àìlágbára ọkàn (heart failure), ó dín ikú kù. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid, kò sì yí ìpalára tí steroid ti ṣe padà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Losartan / valsartan (angiotensin receptor blocker) — Wọ́n ń dín ògiri ọkàn tó ti nípọn kù nínú ìfúnpá gíga, ó kéré tán ní ìwọ̀n kan náà bí àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. Echocardiogram ń ṣèrànwọ́ láti ya ọkàn eléré ìdárayá (athlete's heart) sọ́tọ̀ kúrò lára ìnípọn ọkàn látàrí ìfúnpá gíga tàbí steroid; ewu steroid ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Nebivolol — Lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí tí wọ́n ní àìlágbára ọkàn (heart failure), ó dín àpapọ̀ ìdúró ní ilé ìwòsàn àti ikú kù; dókítà lè fi kún un nígbà tí ọkàn kò bá fa ẹ̀jẹ̀ dáadáa. A kò tíì ṣèwádìí rẹ̀ lára àwọn olùlò steroid; ewu steroid fún ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Telmisartan — Nínú ìfúnpá gíga, ARB ń sún ògiri ọkàn tó ti nípọn kì, ó kéré tán dáadáa tó àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Amlodipine — Nípa dídín ìfúnpá kù, ó ń dín ògiri ọkàn tó ti nípọn kù díẹ̀ (ìdánwò lára àwọn tó ní ìfúnpá gíga); kì í ṣe oògùn àìlágbára ọkàn (heart failure). A kò tíì ṣèwádìí rẹ̀ lára àwọn olùlò steroid. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Gíga díẹ̀Àìtó omi ara, àdánù electrolyte, iṣan fífà
Ẹ mu omi bí òùngbẹ ṣe ń gbẹ yín, púpọ̀ sí i nínú ooru àti ìdánrawò gígùn, pẹ̀lú ohun mímu tó ní sodium; mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ ń fa ewu sodium tó lọ sílẹ̀. Ẹ má ṣe gé ìwúwo nípa gbígbẹ omi ara. Pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín: ọjà potassium tàbí iyọ̀ àfirọ́pò kìkì lẹ́yìn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti ìmọ̀ràn dókítà.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (18)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Wíwọn ìwúwo ara ṣáájú àti lẹ́yìn ìdánrawò ń fi iye òógùn tí ó sọnù hàn; ACSM gbani nímọ̀ràn láti pa á mọ́ ní ìsàlẹ̀ nǹkan bí 2% ìwúwo ara. Omi oníyọ̀ ń ṣèrànwọ́, ṣùgbọ́n kò dá àdánù tí oògùn amúnitọ̀ ń fà padà.
- Ìmúra ara sí ooru (heat acclimatization) àti mímú ara tutù — Ìwọ̀ntúnwọ̀nsì omi àti iyọ̀ ń dára sí i, ṣùgbọ́n àwọn eléré ìdárayá tí ara wọn ti múra sí ooru ń làágùn jù, nítorí náà àìní omi wọn ń pọ̀ sí i, kò dínkù; kò dípò mímu omi, kò sì pa àdánù látàrí oògùn amúnitọ̀ rẹ́.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò sodium, potassium, magnesium àti kíndìnrín ń rí ìyípadà eléwu látàrí oògùn amúnitọ̀, clenbuterol tàbí họ́mọ̀nù thyroid; wọn kò mú àwọn oògùn wọ̀nyẹn láìléwu.
- Electrolyte (sodium, potassium, magnesium) — Rírọ́pò sodium àti omi tí a pàdánù nínú òógùn lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti iṣan fífà nínú ooru kù; kò mú ewu àìsàn ooru kúrò, kò mú oògùn amúnitọ̀ tàbí yíyọ omi ara láìléwu, potassium inú rẹ̀ sì léwu pẹ̀lú ARB.
- Magnesium — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀; kò sí ẹ̀rí tó dára pé ó ń dá iṣan fífà nígbà ìdánrawò dúró. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ tàbí gígé ìwúwo tó le jù láìléwu.
- Magnesium aspartate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium carbonate — Ó ń pèsè magnesium, ṣùgbọ́n a ń lò ó ní pàtàkì gẹ́gẹ́ bí oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid), ìsọfúnni díẹ̀ ló sì wà nípa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ; ẹfun ọwọ́ kò pèsè magnesium kankan. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium chloride — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium citrate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium gluconate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Cochrane kò rí ìdánwò kankan lórí iṣan fífà nígbà ìdánrawò; magnesium ẹ̀jẹ̀ àwọn asáré tí iṣan wọn fà kò kéré jù. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium glycinate (bisglycinate) — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium lactate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium malate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium orotate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium oxide — Ó ń pèsè magnesium díẹ̀, ṣùgbọ́n ara ń gba èyí tí ó kéré púpọ̀ ju ti àwọn iyọ̀ tí ń yọ́ nínú omi lọ; Cochrane kò rí ìdánwò kankan lórí iṣan fífà nígbà ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Magnesium taurate — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn púpọ̀ tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀. Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ìdánwò kankan lórí magnesium fún iṣan fífà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìdánrawò. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
- Potassium — Ó ń dá potassium tí a pàdánù nípasẹ̀ òógùn ara tàbí oògùn amúnitọ̀ thiazide àti loop padà nígbà tí àyẹ̀wò bá fi hàn pé ó kéré; kò mú oògùn amúnitọ̀ láìléwu, ó sì léwu pẹ̀lú àwọn tí ń dá potassium dúró sínú ara (potassium-sparing).
- Taurine — A ń lò ó ní ìṣe fún iṣan fífà nígbà lílo clenbuterol tàbí oògùn amúnitọ̀; àwọn ìdánwò fi iṣan fífà tó dínkù hàn kìkì nínú àìsàn ẹ̀dọ̀, ìsopọ̀ rẹ̀ mọ́ clenbuterol sì jẹ́ ìsọfúnni eku ńlá. Irú iṣan fífà bẹ́ẹ̀ lè túmọ̀ sí potassium tó lọ sílẹ̀: ẹ ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀.
Alábọ́déInú ríru, inú dídàrú, ewu pancreatitis
Oúnjẹ kékeré-kékeré, omi àti fiber tó tó, ẹ kọ́kọ́ dán oúnjẹ ọjọ́ ìdíje wò nígbà ìdánrawò; dókítà fún ìrora ikùn líle.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (14)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń da ikùn láàmú, ó ń fi kún ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn tó jẹmọ́ aspirin, ó sì jẹ́ okùnfà pàtàkì kan fún pancreatitis; yíyẹra fún un ń dín apá ewu yẹn kù, kì í ṣe inú ríru látàrí oògùn.
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Àìtó omi ara ń mú kí ìṣòro ìfun nígbà ìdánrawò gígùn tàbí nínú ooru ṣeé ṣe sí i; mímu omi tó tó ń ṣèrànwọ́ fún apá yẹn, kì í ṣe fún inú ríru látàrí oògùn tàbí pancreatitis.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta àpò òróòro), ó lè fi ààbò ikùn kún aspirin, ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Omeprazole àti àwọn oògùn mìíràn tí ń dí ẹ̀rọ ásíìdì inú ikùn (proton-pump inhibitor, PPI) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ fún àyà jíjó (heartburn), ásíìdì tó ń padà sókè (reflux), ìdà oúnjẹ tí kò dára (dyspepsia) tàbí ààbò ikùn lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú pẹ̀lú aspirin tàbí NSAID (ìwé àlàyé oògùn, ìtọ́sọ́nà ìṣègùn). Kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe nǹkan fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru; lílò rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ ní ewu tirẹ̀.
- Famotidine (H2 blocker) — Ó ń mú àyà jíjó (heartburn) lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan rọlẹ̀, ó sì ń dènà rẹ̀ (ìwé àlàyé oògùn); kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Fún ìpalára reflux tàbí ààbò lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú fún ìgbà pípẹ́, dókítà sábà máa ń yan PPI.
- Loperamide — Ó ń dín ìgbẹ́ gbuuru òjijì kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀), ṣùgbọ́n kì í ṣe okùnfà rẹ̀; kì í ṣe fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ tí ẹ̀jẹ̀ wà nínú rẹ̀. Omi àti iyọ̀ ṣì ló ṣáájú.
- Macrogol (oògùn amúnigbẹ́ polyethylene glycol) — Ó ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn tó lágbára láti inú ìtọ́sọ́nà ìṣègùn fún àìrígbẹ́yà tí ó ti pẹ́; kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Ẹ̀jẹ̀ láti ìdí tàbí ìrora tó ń burú sí i nílò dókítà.
- Magnesium carbonate — Oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti ìdà oúnjẹ tí kò dára (ìwé àlàyé oògùn), tí a sábà máa ń pò pọ̀ mọ́ àwọn antacid mìíràn; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru, òun fúnra rẹ̀ sì lè mú ìgbẹ́ rọ̀. Kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium citrate — Ní ìwọ̀n tó pọ̀, ó jẹ́ oògùn amúnigbẹ́ oníyọ̀ (saline laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan (ìwé àlàyé oògùn); kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ ń fa inú rírun àti ìgbẹ́ tó rọ̀; pẹ̀lú àìsàn kíndìnrín, ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà lákọ̀ọ́kọ́.
- Magnesium hydroxide — Ìwé àlàyé oògùn kọ ọ́ gẹ́gẹ́ bí oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti oògùn amúnigbẹ́ (laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan; ìtura fún ìgbà kúkúrú nìkan, kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ lè fa ìgbẹ́ gbuuru; kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium oxide — Oògùn amúnigbẹ́ osmotic tí ń dín àìrígbẹ́yà kù (ìmọ̀ràn ìtọ́sọ́nà ìṣègùn onípò-àdéhùn/conditional); kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Òun fúnra rẹ̀ ń mú ìgbẹ́ rọ̀; pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára, magnesium ẹ̀jẹ̀ lè ga sí i.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — A forúkọ rẹ̀ sílẹ̀ fún ìwúwo inú àti inú kíkún lẹ́yìn oúnjẹ; kò dín inú ríru látàrí oògùn, àyà jíjó tàbí ìrora ikùn látàrí aspirin kù. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù tàbí tí wọ́n ní pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
- Probiotic — Wọ́n lè dín ìgbẹ́ gbuuru kù, fún àpẹẹrẹ nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀); nínú ìwádìí eré ìdárayá, èyí tó pọ̀ jùlọ nínú wọn kò dín àmì ìfun nígbà ìdánrawò kù. Kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó.
- Fiber èèpo psyllium — Fiber tí ń yọ́ nínú omi (soluble) ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, ó sì lè mú ìgbẹ́ tó rọ̀ le; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí àyà jíjó, òun fúnra rẹ̀ sì lè fa inú kíkún àti afẹ́fẹ́ inú.
Alábọ́déÌfúnpá tó ga sí i
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára, wíwọn ìfúnpá nílé; bí ó bá dúró ní gíga — dókítà, àti ìjíròrò nípa gbígbé ìwúwo tó pọ̀ jùlọ (maximal lifts).
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (22)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n ìsinmi tí ó ń ga léraléra túmọ̀ sí pé kí ẹ rí dókítà. Fún àwọn eléré ìdárayá, ìtọ́sọ́nà fẹ́ràn ARB tàbí ACE inhibitor, tí kì í dín agbára ìdánrawò kù; oògùn amúnitọ̀ jẹ́ èèwọ̀ nínú eré ìdárayá.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Nínú ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò, ìdánrawò ìfaradà dín ìfúnpá ìsinmi kù ní nǹkan bí 8/5 mmHg lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga, àti díẹ̀ péré lára àwọn tí ìfúnpá wọn wà ní déédéé.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Nitrate oúnjẹ (oje bítírúùtù) — Nínú ìdánwò lára àwọn tó ní ìfúnpá gíga, nitrate láti inú beetroot dín ìfúnpá systolic kù ní nǹkan bí 5 mmHg; diastolic kò fi bẹ́ẹ̀ yípadà. Kò lè dípò ìtọ́jú dókítà.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò 34 lára àwọn àgbàlagbà, kì í ṣe eléré ìdárayá: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín.
- Magnesium aspartate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium carbonate — Ní àròpọ̀, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè dípò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò ìlera eré ìdárayá.
- Magnesium chloride — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium citrate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium gluconate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium glycinate (bisglycinate) — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium L-threonate — Ní àròpọ̀, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè dípò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò ìlera eré ìdárayá.
- Magnesium lactate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium malate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium orotate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium oxide — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium taurate — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín — ó kéré jù láti rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Potassium — Àwọn ìdánwò: ìfúnpá systolic dínkù ní nǹkan bí 3.5 mmHg, kìkì lára àwọn tó ní ìfúnpá gíga. Ó léwu pẹ̀lú spironolactone, ARB/ACE inhibitor tàbí kíndìnrín aláìlágbára — àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ lákọ̀ọ́kọ́, dókítà ló máa pinnu.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Alábọ́déEwu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Ẹ máa fi ìwúwo kún un díẹ̀díẹ̀ — agbára ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mọ́ra lọ; bí ìrora okùn iṣan bá ń bá a lọ, ẹ dín ẹrù kù, kí ẹ sì rí dókítà eré ìdárayá.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ẹrù okùn iṣan tí a ń fi kún díẹ̀díẹ̀ pẹ̀lú onímọ̀ ìtọ́jú ara (physiotherapist) — Ó ń tọ́jú ìrora okùn iṣan, ó sì ń tún agbára láti gba ẹrù kọ́; nínú ìdánwò kan, ẹrù wúwo tí a ń ṣe lọ́ra àti ẹrù eccentric méjèèjì mú ìtura tí ó pẹ́ wá. Kò sí ìwádìí tí ó fi hàn pé ó ń pa ewu okùn iṣan tó já tó ga jù nígbà lílo steroid rẹ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìrora níbẹ̀ ló ṣáájú ìdámẹ́rin okùn iṣan tó já lára àwọn olùlò steroid; dókítà eré ìdárayá tí ó bá tètè rí ìrora yẹn lè dín ẹrù kù kí okùn iṣan tó ya.
- Collagen peptide àti gelatin — Gelatin pẹ̀lú vitamin C gbé àmì ìṣẹ̀dá collagen sókè pẹ̀lú ìdánrawò; a kò mọ̀ bóyá èyí túmọ̀ sí ìpalára okùn iṣan tó dínkù. Agbára ṣì ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mú ara bá a mu lọ.
Alábọ́déẸrù lórí ẹ̀dọ̀
Kò sí ọtí tàbí ohun mìíràn tó ń ni ẹ̀dọ̀ lára, ẹ dín steroid ìgbémì àti àkópọ̀ wọn kù; ẹ ṣàyẹ̀wò enzyme ẹ̀dọ̀ (ìdánrawò líle náà ń gbé ALT àti AST sókè).
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (9)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ó ń mú ohun ńlá kan tó ń fi ẹrù kún ẹ̀dọ̀ kúrò nígbà lílò steroid ìgbémì àti àwọn oògùn mìíràn tó ń pa ẹ̀dọ̀ lára.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — ALT, AST, GGT àti bilirubin ń fi ẹrù lórí ẹ̀dọ̀ hàn ní kùtùkùtù. Gbígbé ìwúwo gbé AST, ALT àti CK sókè fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan lára àwọn ọkùnrin tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ rẹ̀, nígbà tí GGT wà ní déédéé — èyí ń ṣèrànwọ́ láti mọ̀ bóyá láti iṣan ara ni tàbí láti ẹ̀dọ̀.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń dá iṣan ara mọ̀ yàtọ̀ sí ẹ̀dọ̀ nínú enzyme tó ga, ó ń wá àwọn okùnfà mìíràn bí hepatitis látàrí kòkòrò fáírọ́ọ̀sì, ó sì ń gbani nímọ̀ràn láti tètè dá steroid ìgbémì dúró — ìgbésẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ.
- Ademetionine (SAMe) — A ń lò ó fún cholestasis inú ẹ̀dọ̀ (intrahepatic) ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ṣùgbọ́n àwọn ìwádìí kéré, wọn kò sì péye; a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- Phospholipid pàtàkì (Essentiale) — Ìwádìí kan tí a kò pín àwọn olùkópa láìròtẹ́lẹ̀ (non-randomized) lára àwọn olùlò steroid rí ìgòkè enzyme ẹ̀dọ̀ tó kéré sí i; àwọn ìdánwò mìíràn kéré, wọ́n sì lè ní ìṣègbè (bias). A ń lò ó ní ìṣe; dídá steroid ìgbémì dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- Glutathione — Antioxidant tí ẹ̀dọ̀ ń lò láti mú májèlé kúrò; a kò tíì dán an wò nínú ìpalára ẹ̀dọ̀ látàrí steroid, NAC sì ni ọ̀nà tí a ti ṣèwádìí jù láti gbé e sókè. Oògùn tí a ń fà sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ (drip) lẹ́yìn òde ilé ìwòsàn ní ewu àkóràn àti ewu fún kíndìnrín.
- Milk thistle (silymarin) — Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń lò ó fún àtìlẹ́yìn ẹ̀dọ̀ nígbà lílo steroid ìgbémì, ṣùgbọ́n àwọn ìdánwò nínú hepatitis àti ọ̀rá nínú ẹ̀dọ̀ rí àǹfààní díẹ̀ tàbí kò rí rárá, kò sì sí èyí tí ó dán an wò lára àwọn olùlò steroid. Dídá steroid ìgbémì dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- N-acetylcysteine (NAC) — Ó ń dá glutathione padà; ìtọ́jú déédéé ni fún májèlé paracetamol, ó sì ran àwọn mìíràn lọ́wọ́ nínú àìṣiṣẹ́ ẹ̀dọ̀ òjijì nínú àwọn ìdánwò ní ilé ìwòsàn, ṣùgbọ́n a kò tíì dán an wò nínú ìpalára ẹ̀dọ̀ látàrí steroid. Dídá steroid ìgbémì dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- TUDCA (tauroursodeoxycholic acid) — Ó ń mú ìṣàn òróòro dára sí i nínú àìsàn cholestatic; nínú cholestasis láti steroid, ìròyìn aláìsàn kọ̀ọ̀kan nìkan ló wà, pẹ̀lú ìkùnà nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó le. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Omi nínú ara
Iyọ̀ àti omi déédéé láìyípadà, cardio, ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò estradiol, kíndìnrín, ẹ̀dọ̀ àti protein ń ṣèrànwọ́ láti dá omi tó ń dúró nínú ara tí kò léwu mọ̀ yàtọ̀ sí estrogen tó pọ̀ jù tàbí ìṣòro ẹ̀yà ara; àyẹ̀wò nìkan kò dín ohunkóhun kù.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ya omi tí kò léwu tó ń dúró nínú ara sọ́tọ̀ kúrò lára wíwú tí ìṣòro ọkàn, kíndìnrín tàbí ẹ̀dọ̀ ń fà; ìwé àlàyé àwọn steroid kìlọ̀ pé edema lè bá àìlágbára ọkàn (heart failure) rìn.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀
àwọn ìwọ̀n ìbẹ̀rẹ̀ tiyín — gbogbo èsì tó bá tẹ̀lé e ni a ó fi wé wọn
Àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (ALT, AST, GGT, bilirubin)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo wúwo tí ara kò mọ́ gbé ALT àti AST sókè (láti inú iṣan ara) fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan, nígbà tí GGT àti bilirubin wà ní déédéé — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi kúrò nínú ìdánrawò líle.Ẹ̀dọ̀
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.ìṣàn ẹ̀jẹ̀
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.kíndìnrín, electrolyte, ìfúnpá
Electrolyte (potassium, sodium, magnesium)Sodium tó lọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìdíje gígùn sábà máa ń wá láti mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ; òógùn púpọ̀ nínú ooru náà ń mú kí ara pàdánù sodium.electrolyte
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléẸ wọ̀n ọ́n ní ìjókòó lẹ́yìn ìsinmi, kì í ṣe láàárín ìṣẹ́jú 30 lẹ́yìn ìdánrawò, caffeine tàbí mímu sìgá — wọ́n ń yí èsì padà.ọkàn, kíndìnrín, ìfúnpá
ECGÌdánrawò ń yí ECG padà ní ọ̀nà tó jẹ́ déédéé fún eléré ìdárayá; ẹ béèrè pé kí a kà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà àgbáyé fún eléré ìdárayá, èyí tí ó ń ya àwọn ìyípadà wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò lára àìsàn.ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo nìkan kì í dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ tàbí láti rọ̀ kù; lára agbéwúwo, èyí kì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart) — lára àwọn tí ń lo steroid, a so ó pọ̀ mọ́ àwọn oògùn náà.ọkàn
Àyẹ̀wò ìtọ̀Eré ìmárale líle lè mú protein àti ẹ̀jẹ̀ wọ inú ìtọ̀ fún ìgbà díẹ̀, èyí tí ó sábà máa ń lọ láàárín ọjọ́ díẹ̀ — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì tún un ṣe kí ẹ tó parí èrò.kíndìnrín
Nígbà lílò
ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ 4–6 lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà ní gbogbo ọ̀sẹ̀ 6–8 — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan
Àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (ALT, AST, GGT, bilirubin)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo wúwo tí ara kò mọ́ gbé ALT àti AST sókè (láti inú iṣan ara) fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan, nígbà tí GGT àti bilirubin wà ní déédéé — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi kúrò nínú ìdánrawò líle.Ẹ̀dọ̀
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.ìṣàn ẹ̀jẹ̀
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.kíndìnrín, electrolyte, ìfúnpá
Electrolyte (potassium, sodium, magnesium)Sodium tó lọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìdíje gígùn sábà máa ń wá láti mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ; òógùn púpọ̀ nínú ooru náà ń mú kí ara pàdánù sodium.electrolyte
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléẸ wọ̀n ọ́n ní ìjókòó lẹ́yìn ìsinmi, kì í ṣe láàárín ìṣẹ́jú 30 lẹ́yìn ìdánrawò, caffeine tàbí mímu sìgá — wọ́n ń yí èsì padà.ọkàn, kíndìnrín, ìfúnpá
Àyẹ̀wò ìtọ̀Eré ìmárale líle lè mú protein àti ẹ̀jẹ̀ wọ inú ìtọ̀ fún ìgbà díẹ̀, èyí tí ó sábà máa ń lọ láàárín ọjọ́ díẹ̀ — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì tún un ṣe kí ẹ tó parí èrò.kíndìnrín
Lẹ́yìn dídáwọ́dúró
ọ̀sẹ̀ 4–8 lẹ́yìn dídáwọ́dúró (ó pẹ́ ju bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn abẹ́rẹ́ tó ń pẹ́ lára), lẹ́yìn náà títí àwọn ìwọ̀n yóò fi padà sí ti ìbẹ̀rẹ̀
Àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (ALT, AST, GGT, bilirubin)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo wúwo tí ara kò mọ́ gbé ALT àti AST sókè (láti inú iṣan ara) fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan, nígbà tí GGT àti bilirubin wà ní déédéé — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi kúrò nínú ìdánrawò líle.Ẹ̀dọ̀
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.ìṣàn ẹ̀jẹ̀
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.kíndìnrín, electrolyte, ìfúnpá
Lọ́dọọdún
pẹ̀lú lílò déédéé tàbí lílò léraléra
ECGÌdánrawò ń yí ECG padà ní ọ̀nà tó jẹ́ déédéé fún eléré ìdárayá; ẹ béèrè pé kí a kà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà àgbáyé fún eléré ìdárayá, èyí tí ó ń ya àwọn ìyípadà wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò lára àìsàn.ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo nìkan kì í dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ tàbí láti rọ̀ kù; lára agbéwúwo, èyí kì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart) — lára àwọn tí ń lo steroid, a so ó pọ̀ mọ́ àwọn oògùn náà.ọkàn
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Dókítà ọkànọkàn, ìfúnpá
Dókítà inú / dókítà ẹ̀dọ̀Ẹ̀dọ̀, ìdà oúnjẹ
Dókítà kíndìnrínkíndìnrín
Dókítà eré ìdárayáokùn iṣan
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Ìgbẹ́ dúdú tàbí ìgbẹ́ ẹlẹ́jẹ̀, èébì ẹ̀jẹ̀ tàbí èébì tó dà bí “gẹ̀dẹ̀gẹ̀dẹ̀ kọfí”, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tí kò dúró, ẹ̀fọ́rí líle òjijì, èyíkéyìí ìlù sí orí nígbà lílo oògùn tí ń dènà ẹ̀jẹ̀ dídì (kì í ṣe aspirin nìkan) — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá tàbí ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, dídákú tàbí ó-fẹ́rẹ̀-dákú nígbà ìsapá, èémí kíkúrú pẹ̀lú ìsapá díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú — ẹ dá ìdánrawò dúró, kí ẹ sì wá ìtọ́jú kíákíá; wíwó lulẹ̀ — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, ìtọ̀ tó dúdú bí kóòlà (pàápàá pẹ̀lú ìrora iṣan ara líle lẹ́yìn ìdánrawò líle), wíwú tuntun, ìrora ní ẹ̀gbẹ́ ìhà — ẹ rí dókítà ní báyìí.
- Iṣan fífà líle, àìlágbára tó hàn gbangba, ọkàn tó ń lù kíkan, òòyì nígbà tí a bá dìde dúró, ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá. Èébì, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ tàbí gìrì lẹ́yìn ìdíje gígùn lè túmọ̀ sí sodium tó lọ sílẹ̀ — ẹ má mu omi sí i, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Awọ ara tàbí ojú aláwọ̀ ìyeyè, ìtọ̀ dúdú, ìgbẹ́ tó ṣá àwọ̀, ara yíyún gidigidi, ìrora lábẹ́ egungun ìhà ọ̀tún — ẹ rí dókítà ní báyìí; ìrora ikùn líle òjijì pẹ̀lú òòyì tàbí dídákú — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìró bí nǹkan já àti ìrora mímú òjijì ní okùn iṣan, àìlèfi ẹrù lé apá tàbí ẹsẹ̀ náà — ẹ dá ìdánrawò dúró kí dókítà yẹ̀ ẹ́ wò.
- Ìrora líle ní apá òkè ikùn tó ń ta lọ sí ẹ̀yìn, pẹ̀lú èébì (àyẹ̀wò amylase/lipase kíákíá); ìrora lábẹ́ egungun ìhà ọ̀tún pẹ̀lú ibà tàbí ojú aláwọ̀ ìyeyè; èébì nígbà tí ìgbẹ́ tàbí afẹ́fẹ́ kò jáde; ẹ̀jẹ̀ nínú ìgbẹ́ lẹ́yìn eré-ìje gígùn — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Láti nǹkan bí ọ̀sẹ̀ 20 oyún, ẹ yẹra fún wọn àyàfi tí dókítà bá pàṣẹ rẹ̀: ìṣòro kíndìnrín lára ọmọ inú àti omi inú àpò ọmọ (amniotic fluid) tó kéré ṣeé ṣe; láti nǹkan bí ọ̀sẹ̀ 30, ewu fún ọkàn ọmọ náà wà pẹ̀lú. Wọ́n lè fa àìlèbímọ tí ó ṣeé yí padà.
Àròsọ àti òtítọ́
Àròsọ
“Lílo ibuprofen ṣáájú ìdíje tàbí ìdánrawò líle ń lé ìrora jìnnà, ó sì ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣe dáadáa.”
Òtítọ́
Kò sí ẹ̀rí fún lílò rẹ̀ ṣáájú. Nínú ìdánwò kan lórí ultramarathon, àwọn asáré púpọ̀ sí i tí ń lo ibuprofen ní ìpalára kíndìnrín òjijì; nínú ìwádìí ìbéèrè kan lórí marathon, àwọn asáré tí wọ́n lo oògùn ìrora ṣáájú ìdíje ròyìn ìdúró ní ilé ìwòsàn fún àìṣiṣẹ́ kíndìnrín, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ àti ìkọlù ọkàn.
Àwọn àkópọ̀
Ìkìlọ̀Oògùn ìrora NSAID pẹ̀lú aspirin
Àwọn méjèèjì ń pa awọ inú ikùn lára, wọ́n sì ń mú kí ẹ̀jẹ̀ lọ́ra láti dì, nítorí náà papọ̀, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn ń ṣeé ṣe sí i; ìwé àlàyé oògùn gbani nímọ̀ràn láti má pa wọ́n pọ̀ fún ìrora. Ibuprofen àti àwọn oògùn ìrora tó jọ ọ́ tún lè dí ipa aspirin ìwọ̀n kékeré lórí ọkàn lọ́wọ́ (FDA). Ìgbẹ́ dúdú tàbí èébì ẹ̀jẹ̀ nílò ìtọ́jú kíákíá.
Aspirin (acetylsalicylic acid)Ìkìlọ̀Oògùn ìrora NSAID pẹ̀lú glucocorticoid
Ìwé àlàyé oògùn NSAID kọ glucocorticoid ìgbémì gẹ́gẹ́ bí okùnfà ewu fún ọgbẹ́ inú ikùn àti ìṣàn ẹ̀jẹ̀, nítorí náà papọ̀, ìṣeéṣe rẹ̀ ń ga sí i. Ọgbẹ́ inú lè yọ láìsí ìrora ìkìlọ̀; ìgbẹ́ dúdú, èébì ẹ̀jẹ̀ tàbí ìrora inú òjijì nílò ìtọ́jú kíákíá.
Prednisolone (títí kan prednisone)MethylprednisoloneDexamethasoneÀkópọ̀ eléwuNSAID pẹ̀lú sartan tàbí ACE inhibitor àti oògùn amúnitọ̀
Ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ń dín sísẹ́ ẹ̀jẹ̀ kíndìnrín kù ní ọ̀nà tirẹ̀. Nínú ìwádìí kan lára aláìsàn tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdajì mílíọ̀nù, àkópọ̀ mẹ́ta yìí gbé ìpalára kíndìnrín òjijì sókè ní nǹkan bí 30%, àti ní nǹkan bí 80% ní ìbẹ̀rẹ̀ lílò. Àìtó omi ara, ooru tàbí gígé omi ara (water cutting) ń mú un ṣeé ṣe sí i; àyẹ̀wò creatinine ń fi í hàn.
Ìkìlọ̀NSAID pẹ̀lú sartan tàbí ACE inhibitor
NSAID lè dín ipa sartan àti ACE inhibitor kù, nítorí náà ìfúnpá lè máa gòkè díẹ̀díẹ̀. Pẹ̀lú àìtó omi ara, ooru tàbí gígé omi ara (water cutting), àwọn méjèèjì papọ̀ lè dín iṣẹ́ kíndìnrín kù, nígbà mìíràn títí dé àìṣiṣẹ́ kíndìnrín òjijì, potassium sì lè ga sí i.
Ìkìlọ̀NSAID pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀
NSAID ń dín ipa oògùn amúnitọ̀ loop àti thiazide láti mú omi jáde kù, nígbà tí oògùn amúnitọ̀ bá sì ti fa omi ara jáde, wọ́n ń dín ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sí kíndìnrín kù sí i. NSAID tún ń gbé potassium sókè, èyí tí ń fi kún ti spironolactone. Àyẹ̀wò creatinine àti potassium ń fi ipa náà hàn.
Ìkìlọ̀Kóró oògùn NSAID papọ̀ pẹ̀lú jẹ́lì NSAID
Jẹ́lì ń fi NSAID díẹ̀ sí i kún èyí tí kóró oògùn ti fi sínú ẹ̀jẹ̀. Ìwé àlàyé oògùn jẹ́lì sọ pé a kò tíì ṣàyẹ̀wò àwọn méjèèjì papọ̀ dáadáa, wọ́n sì lè mú ipa àìfẹ́ NSAID pọ̀ sí i, títí kan ìṣàn ẹ̀jẹ̀ àti èsì àyẹ̀wò kíndìnrín tí kò bójú mu; dókítà ló máa pinnu bóyá a nílò méjèèjì.
Jẹ́lì àti ìlẹ̀mọ́ ara NSAID (diclofenac, ibuprofen, ketoprofen)Ìkìlọ̀Nattokinase pẹ̀lú aspirin tàbí oògùn ìrora NSAID
Nattokinase ń fọ́ fibrin, nígbà tí aspirin àti oògùn ìrora NSAID ń mú kí platelet má lẹ̀ mọ́ ara wọn tó. A ròyìn ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ọpọlọ lára obìnrin kan tí ó fi nattokinase kún aspirin. Ọgbẹ́ dúdú lára tí kò wọ́pọ̀, ìgbẹ́ dúdú tàbí ẹ̀fọ́rí òjijì tó le nílò ìtọ́jú kíákíá.
NattokinaseAspirin (acetylsalicylic acid)Àwọn orísun
Coxib and traditional NSAID Trialists' Collaboration, Lancet 2013: vascular and upper GI effects of NSAIDs (meta-analysis of 754 trials) (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Cambia (diclofenac potassium) US Prescribing Information, FDA 2024: class warnings for NSAIDs (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Lipman et al., Emerg Med J 2017: ibuprofen vs placebo and acute kidney injury in ultramarathons (RCT) (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Wharam et al., Med Sci Sports Exerc 2006: NSAID use increases the risk of hyponatremia during an Ironman triathlon (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Küster et al., BMJ Open 2013: analgesics before a marathon and cardiovascular, GI and renal problems (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Lilja et al., Acta Physiol 2018: high-dose ibuprofen blunts muscle growth and strength gains from resistance training (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Ziltener et al., Ann Phys Rehabil Med 2010: NSAIDs for athletes — not for muscle injuries, stress fractures or chronic tendinopathy (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Warden, Phys Sportsmed 2010: prophylactic use of NSAIDs by athletes — a risk/benefit assessment (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)
Ẹ ṣàyẹ̀wò bí Kóró oògùn NSAID (ibuprofen, naproxen, diclofenac àti àwọn mìíràn) ṣe ń bá àkópọ̀ yín ṣiṣẹ́
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀Àwọn èròjà tó jọra
ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril)Altace, Tritace, CoversylÌṣàkóso ipa àìfẹ́Àtìlẹ́yìn fún ẹ̀yà ara àti àmì ìleraAmlodipineNorvasc, Istin, Amlodipine besylateÌṣàkóso ipa àìfẹ́Àtìlẹ́yìn fún ẹ̀yà ara àti àmì ìleraAspirin (acetylsalicylic acid)Aspirin Cardio, ASA, CardiomagnylÀtìlẹ́yìn fún ẹ̀yà ara àti àmì ìleraAtorvastatinLipitor, Sortis, LiprimarÀtìlẹ́yìn fún ẹ̀yà ara àti àmì ìleraÌṣàkóso ipa àìfẹ́