Jẹ́lì àti ìlẹ̀mọ́ ara NSAID (diclofenac, ibuprofen, ketoprofen)
NSAID gels and patches (diclofenac, ibuprofen, ketoprofen) · Topical NSAID, Diclofenac gel, Voltaren Gel, Voltaren Emulgel, Emulgel, Flector, Ibuprofen gel, Nurofen gel
Àwọn ìrísí: Jẹ́lì, ìpara, omi ìfọ́n (spray) àti ìlẹ̀mọ́ ara pẹ̀lú diclofenac, ibuprofen, ketoprofen, piroxicam tàbí nimesulide; jẹ́lì ketoprofen lè fa ìhùwàsí awọ ara tó lágbára nínú oòrùn ní ṣọ̀wọ́n. Kóró oògùn NSAID ní káàdì tirẹ̀.
Oògùn ìrora tí ń dojú ìjà kọ inflammation ní jẹ́lì, ìpara tàbí ìlẹ̀mọ́ ara (patch), tí a ń fi sórí oríkèé tàbí okùn iṣan tó ń ro ni. Ìwọ̀n rẹ̀ nínú ẹ̀jẹ̀ dé ìpín díẹ̀ nínú ọgọ́rùn-ún ti kóró oògùn nìkan, nítorí náà ewu fún ikùn, kíndìnrín àti ọkàn kéré gan-an.
Ipò lábẹ́ òfin: A ń ta jẹ́lì diclofenac láìsí ìwé àṣẹ dókítà ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè, àwọn ìrísí kan nílò ìwé àṣẹ; ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè. Kò sí nínú àkójọ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó fún ìyẹ̀ oríkèé (sprain), ìfà iṣan (strain), ìpalára látàrí àṣejù àti arthritis orúnkún tàbí ọwọ́. Ìtọ́sọ́nà ìṣègùn yàn án ju kóró oògùn lọ fún arthritis orúnkún nítorí pé díẹ̀ péré ló ń dé inú ẹ̀jẹ̀. Ó bá oríkèé àti okùn iṣan tó sún mọ́ awọ ara mu; ìwé àlàyé oògùn sọ pé a kò dán an wò lórí ọ̀pá ẹ̀yìn, ìbàdí tàbí èjìká.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Nínú ìdánwò 61 lórí ìyẹ̀ oríkèé (sprain), ìfà iṣan (strain) àti ìpalára látàrí àṣejù, jẹ́lì diclofenac, ibuprofen àti ketoprofen mú ìrora rọlẹ̀ dáadáa, ó ṣeé ṣe kí ó jọ ti kóró oògùn; diclofenac Emulgel ṣiṣẹ́ jùlọ. Ìhùwàsí awọ ara fẹ́ẹ́rẹ́, kò sì wọ́pọ̀ ju ti jẹ́lì placebo lọ. OARSI àti ACR gbani nímọ̀ràn gidigidi láti lo NSAID tí a ń fi pa ara fún àrùn oríkèé tó ń gbó (osteoarthritis) orúnkún. Ìsọfúnni náà jẹ́ nípa ìrora, kì í ṣe ìwòsàn ẹ̀yà ara.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 2 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 2 nínú ipa àìfẹ́ 2 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (14)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń da ikùn láàmú, ó ń fi kún ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ikùn tó jẹmọ́ aspirin, ó sì jẹ́ okùnfà pàtàkì kan fún pancreatitis; yíyẹra fún un ń dín apá ewu yẹn kù, kì í ṣe inú ríru látàrí oògùn.
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Àìtó omi ara ń mú kí ìṣòro ìfun nígbà ìdánrawò gígùn tàbí nínú ooru ṣeé ṣe sí i; mímu omi tó tó ń ṣèrànwọ́ fún apá yẹn, kì í ṣe fún inú ríru látàrí oògùn tàbí pancreatitis.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta àpò òróòro), ó lè fi ààbò ikùn kún aspirin, ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Omeprazole àti àwọn oògùn mìíràn tí ń dí ẹ̀rọ ásíìdì inú ikùn (proton-pump inhibitor, PPI) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ fún àyà jíjó (heartburn), ásíìdì tó ń padà sókè (reflux), ìdà oúnjẹ tí kò dára (dyspepsia) tàbí ààbò ikùn lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú pẹ̀lú aspirin tàbí NSAID (ìwé àlàyé oògùn, ìtọ́sọ́nà ìṣègùn). Kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe nǹkan fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru; lílò rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ ní ewu tirẹ̀.
- Famotidine (H2 blocker) — Ó ń mú àyà jíjó (heartburn) lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan rọlẹ̀, ó sì ń dènà rẹ̀ (ìwé àlàyé oògùn); kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Fún ìpalára reflux tàbí ààbò lọ́wọ́ ọgbẹ́ inú fún ìgbà pípẹ́, dókítà sábà máa ń yan PPI.
- Loperamide — Ó ń dín ìgbẹ́ gbuuru òjijì kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀), ṣùgbọ́n kì í ṣe okùnfà rẹ̀; kì í ṣe fún inú ríru tàbí ìgbẹ́ tí ẹ̀jẹ̀ wà nínú rẹ̀. Omi àti iyọ̀ ṣì ló ṣáájú.
- Macrogol (oògùn amúnigbẹ́ polyethylene glycol) — Ó ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn tó lágbára láti inú ìtọ́sọ́nà ìṣègùn fún àìrígbẹ́yà tí ó ti pẹ́; kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Ẹ̀jẹ̀ láti ìdí tàbí ìrora tó ń burú sí i nílò dókítà.
- Magnesium carbonate — Oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti ìdà oúnjẹ tí kò dára (ìwé àlàyé oògùn), tí a sábà máa ń pò pọ̀ mọ́ àwọn antacid mìíràn; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru, òun fúnra rẹ̀ sì lè mú ìgbẹ́ rọ̀. Kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium citrate — Ní ìwọ̀n tó pọ̀, ó jẹ́ oògùn amúnigbẹ́ oníyọ̀ (saline laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan (ìwé àlàyé oògùn); kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ ń fa inú rírun àti ìgbẹ́ tó rọ̀; pẹ̀lú àìsàn kíndìnrín, ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà lákọ̀ọ́kọ́.
- Magnesium hydroxide — Ìwé àlàyé oògùn kọ ọ́ gẹ́gẹ́ bí oògùn ìdínkù ásíìdì inú (antacid) fún àyà jíjó (heartburn) àti oògùn amúnigbẹ́ (laxative) fún àìrígbẹ́yà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan; ìtura fún ìgbà kúkúrú nìkan, kì í ṣe fún inú ríru. Òun fúnra rẹ̀ lè fa ìgbẹ́ gbuuru; kò yẹ pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára.
- Magnesium oxide — Oògùn amúnigbẹ́ osmotic tí ń dín àìrígbẹ́yà kù (ìmọ̀ràn ìtọ́sọ́nà ìṣègùn onípò-àdéhùn/conditional); kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó. Òun fúnra rẹ̀ ń mú ìgbẹ́ rọ̀; pẹ̀lú kíndìnrín aláìlágbára, magnesium ẹ̀jẹ̀ lè ga sí i.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — A forúkọ rẹ̀ sílẹ̀ fún ìwúwo inú àti inú kíkún lẹ́yìn oúnjẹ; kò dín inú ríru látàrí oògùn, àyà jíjó tàbí ìrora ikùn látàrí aspirin kù. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù tàbí tí wọ́n ní pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
- Probiotic — Wọ́n lè dín ìgbẹ́ gbuuru kù, fún àpẹẹrẹ nígbà lílo oògùn GLP-1 (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀); nínú ìwádìí eré ìdárayá, èyí tó pọ̀ jùlọ nínú wọn kò dín àmì ìfun nígbà ìdánrawò kù. Kì í ṣe fún inú ríru tàbí àyà jíjó.
- Fiber èèpo psyllium — Fiber tí ń yọ́ nínú omi (soluble) ń dín àìrígbẹ́yà kù, títí kan nígbà lílo oògùn GLP-1, ó sì lè mú ìgbẹ́ tó rọ̀ le; kò ṣèrànwọ́ fún inú ríru tàbí àyà jíjó, òun fúnra rẹ̀ sì lè fa inú kíkún àti afẹ́fẹ́ inú.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (4)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi tó tó ń dín ẹrù tí ìdánrawò líle àti ooru ń dì lé kíndìnrín lórí kù; àìtó omi ara pẹ̀lú NSAID jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa pé ó ń fa ìpalára kíndìnrín òjijì (acute kidney injury).
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Creatinine máa ń ga pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀, creatine àti ìdánrawò líle, àwọn ìlànà ìṣírò eGFR déédéé sì ń ṣini lọ́nà lára àwọn eléré ìdárayá; ẹ fi wé àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀ tiyín fúnra yín, kí ẹ sì fi cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ kún un.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣèwádìí protein nínú ìtọ̀ tàbí iṣẹ́ kíndìnrín tó ń dínkù, ó sì lè bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tí ń mú ìpalára kíndìnrín lọ́ra.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ó ń tètè rí ìfúnpá gíga — okùnfà pàtàkì kan fún ìpalára kíndìnrín nígbà lílo steroid; ó ń ṣèrànwọ́ kìkì tí ìwọ̀n gíga bá yọrí sí ìtọ́jú.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Fún obìnrin
Nígbà oyún, ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà lákọ̀ọ́kọ́; ìwé àlàyé oògùn sọ pé kí a má lo jẹ́lì diclofenac láti ọ̀sẹ̀ 20 àyàfi tí dókítà bá pàṣẹ rẹ̀, nítorí ìṣòro tí ó ṣeé ṣe fún ọmọ inú.
Àròsọ àti òtítọ́
“Jẹ́lì kò yàtọ̀ sí ìfọwọ́pa ara (massage) — kóró oògùn nìkan ló ń mú ìrora rọlẹ̀ ní tòótọ́.”
Àtúnyẹ̀wò Cochrane kan rí i pé jẹ́lì NSAID ń mú ìrora ìyẹ̀ oríkèé àti ìfà iṣan rọlẹ̀, ó ṣeé ṣe kí ó dára tó ti kóró oògùn, pẹ̀lú ipa lórí ikùn àti kíndìnrín tó kéré gan-an; ìtọ́sọ́nà ìṣègùn yàn wọ́n fún arthritis orúnkún.
Àwọn àkópọ̀
Jẹ́lì ń fi NSAID díẹ̀ sí i kún èyí tí kóró oògùn ti fi sínú ẹ̀jẹ̀. Ìwé àlàyé oògùn jẹ́lì sọ pé a kò tíì ṣàyẹ̀wò àwọn méjèèjì papọ̀ dáadáa, wọ́n sì lè mú ipa àìfẹ́ NSAID pọ̀ sí i, títí kan ìṣàn ẹ̀jẹ̀ àti èsì àyẹ̀wò kíndìnrín tí kò bójú mu; dókítà ló máa pinnu bóyá a nílò méjèèjì.
Kóró oògùn NSAID (ibuprofen, naproxen, diclofenac àti àwọn mìíràn)Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀