Clenbuterol
Clenbuterol HCl, Spiropent, Ventipulmin
Àwọn ìrísí: Oògùn kóró àti omi oògùn (syrup) ti ènìyàn tàbí ti ẹranko, àti omi “ìwádìí” láti ọjà òkùnkùn.
Oògùn β2-agonist tí ń ṣí ọ̀nà èémí, tí ipa rẹ̀ ń pẹ́. Oògùn asthma ni ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, oògùn ẹṣin sì ni ní US; nínú eré ìdárayá, a ń ṣì í lò gẹ́gẹ́ bí ajó-ọ̀rá tí ń mú ooru ara jáde.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn asthma tí dókítà ń kọ ní àwọn orílẹ̀-èdè kan (bí àpẹẹrẹ, Russia); ní US, a fọwọ́ sí i fún ẹṣin nìkan; WADA S1.2, èèwọ̀ ní gbogbo ìgbà.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó nígbà oúnjẹ ìdínkù láti mú kí ara lo agbára púpọ̀ sí i, àti láti pa iṣan ara mọ́ tàbí kí ó tilẹ̀ fi kún un nígbà tí kalori kéré — ipa “pínpín oúnjẹ sí iṣan dípò ọ̀rá” (repartitioning) tí a kọ́kọ́ ṣàpèjúwe lára ẹran ọ̀sìn.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Lára ọ̀dọ́mọkùnrin mẹ́fà, ìwọ̀n kan ṣoṣo gbé ìlò agbára ara nígbà ìsinmi sókè ní nǹkan bí ìdá kan nínú márùn-ún, ó sì mú kí jíjó ọ̀rá pọ̀ sí i. Nínú ìdánwò tí a pín àwọn olùkópa láìròtẹ́lẹ̀ (randomized) lára ọkùnrin 11 tí ara wọn le, lílò rẹ̀ fún ọ̀sẹ̀ méjì fi nǹkan bí 0.9 kg iṣan ara (lean mass) kún ara ju placebo lọ, ṣùgbọ́n kò dín ọ̀rá kù; agbára èémí fún ìfaradà (aerobic capacity) lọ sílẹ̀ ní 7%, agbára eré sísá kíákíá kò sunwọ̀n sí i, ìdáhùn iṣan ara sì rọ̀ láàárín ọ̀sẹ̀ méjì yẹn gan-an. Kò sí ẹ̀rí ìgbà pípẹ́ lára ènìyàn.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 6 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 5 nínú ipa àìfẹ́ 6 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá. A kọ àwọn oògùn ìwé àṣẹ dókítà síbí kìkì fún dókítà láti pinnu lé lórí, lẹ́yìn àyẹ̀wò — wọ́n ní ipa àìfẹ́ tiwọn.
Ẹ dín caffeine àti àwọn amóríyá mìíràn kù; bí ọkàn bá ń lù kíkan, ẹ dá oògùn tí ẹ fura sí dúró kí ẹ sì ṣe ECG. Ẹ má fi potassium kún un fúnra yín (àfikún, Asparkam/Panangin, iyọ̀ àfirọ́pò): ó léwu pẹ̀lú spironolactone, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín; àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ló ń fi ìwọ̀n rẹ̀ hàn.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — ECG ń fi ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia), ìṣòro ìrìn àmì iná ọkàn (conduction) àti ìyípadà QT hàn — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú amóríyá, clenbuterol, họ́mọ̀nù thyroid tàbí oògùn amúnitọ̀.
Cardio déédéé, ìṣàkóso ìfúnpá, echocardiogram gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà lọ́dọọdún.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — Echocardiography ń fi ògiri ọkàn tó ń nípọn àti agbára fífa ẹ̀jẹ̀ tó ń dínkù hàn ní kùtùkùtù, nígbà tí dídá AAS dúró àti títọ́jú ìfúnpá ṣì lè ṣèrànwọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ní kí a ṣe ECG àti echocardiography, ó sì ń tọ́jú ìyípadà ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Kíkápá ìfúnpá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì láti dín bí ògiri ọkàn ṣe ń nípọn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n kò yí ọkàn tó ti nípọn tàbí tó ti rẹ̀wẹ̀sì nítorí steroid padà.
- ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril) — Ìtọ́jú déédéé fún ọkàn tí kò lágbára (heart failure), wọ́n sì ń dín ìnípọn ògiri ọkàn tó ti nípọn kù ní nǹkan bí ìwọ̀n kan náà bí àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí wọn lára àwọn tí ń lo steroid; ewu steroid ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Losartan / valsartan (angiotensin receptor blocker) — Nínú ìfúnpá gíga, sartan ń dín ìnípọn ògiri ọkàn tó ti nípọn kù, ó kéré tán ní ìwọ̀n kan náà bí àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí wọn lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Telmisartan — Nínú ìfúnpá gíga, ARB ń sún ògiri ọkàn tó ti nípọn kì, ó kéré tán dáadáa tó àwọn oògùn ìfúnpá mìíràn. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo steroid; ewu tí steroid ń mú wá bá ọkàn ṣì wà. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
Ètò oorun déédéé, láìsí amóríyá ní ọ̀sán-ìrọ̀lẹ́, magnesium tàbí melatonin.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Àṣà oorun tó dára — Ètò ojoojúmọ́ tó dúró sán-ún àti àìmu caffeine ní alẹ́ ń dín àìlèsùn tí amóríyá àti steroid ń fà kù; òógùn òru nígbà lílo trenbolone máa ń wà síbẹ̀ láìka èyí sí.
- Glycine — Àwọn ìwádìí kékeré fi oorun tó dára sí i díẹ̀ àti àárẹ̀ ọjọ́ kejì tó dínkù hàn; kì í ṣe oògùn amúnisùn, kì í sì í ṣe fún àníyàn.
- L-theanine — Ìlọsíwájú kékeré nínú bí oorun ṣe dára tó lójú ẹni; ipa lórí àníyàn kò dúró ṣinṣin. Ó lè mú ara wíwárìrì láti caffeine rọ̀, ṣùgbọ́n kò ní borí ipa àwọn amóríyá tó lágbára bí clenbuterol.
- Magnesium — Ìwádìí kékeré 3 tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Kò sí ẹ̀rí tó dára lára àwọn eléré ìdárayá.
- Melatonin — Ó ń ràn yín lọ́wọ́ láti sùn lọ yára díẹ̀, pàápàá nígbà tí aago ara bá ti yẹ̀; kò tọ́jú àníyàn tàbí òógùn òru.
Ẹ mu omi bí òùngbẹ ṣe ń gbẹ yín, púpọ̀ sí i nínú ooru àti ìdánrawò gígùn, pẹ̀lú ohun mímu tó ní sodium; mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ ń fa ewu sodium tó lọ sílẹ̀. Pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín: ọjà potassium tàbí iyọ̀ àfirọ́pò kìkì lẹ́yìn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti ìmọ̀ràn dókítà.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi déédéé pẹ̀lú sodium láti inú oúnjẹ lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti àdánù iyọ̀ kù, èyí tí ó lè fi kún iṣan fífà; kò dènà àdánù electrolyte tó lágbára tí oògùn amúnitọ̀ ń fà.
- Àdàlù electrolyte (sodium, potassium, magnesium) — Rírọ́pò ohun tí a pàdánù nínú òógùn lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti iṣan fífà kù; kò mú oògùn amúnitọ̀ tàbí yíyọ omi ara ṣáájú ìdíje láìléwu, potassium inú rẹ̀ sì léwu pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀ tí ń dá potassium dúró sínú ara (potassium-sparing) tàbí ARB.
- Magnesium — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀; àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ipa tó ṣe pàtàkì lórí iṣan fífà òru lásán. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
Àwọn ọjà tí a rí láìsí ìwé àṣẹ dókítà sábà máa ń jẹ́ ayédèrú, ní àkọlé tí kò tọ́ tàbí kò mọ́ (non-sterile), kò sì sí ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò wọn nílé. Fún àfikún oúnjẹ tó bófin mu, ẹ wá àyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ kẹta (Informed Sport, NSF).
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Wíwọn ṣúgà ẹ̀jẹ̀ — Ìwọ̀n láìjẹun tó ń gòkè ń fi àìgba insulin tí GH tàbí àwọn oògùn mìíràn ń fà hàn ní kùtùkùtù.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c ń rí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè ní kùtùkùtù — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú GH, àwọn èròjà tí ń mú un jáde àti insulin.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń mú kí ara gba insulin dáadáa sí i — ó wúlò láti kojú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè látàrí GH àti àwọn èròjà tí ń mú un jáde.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ àwọn àmì glucose, ó sì ń tọ́jú ìṣòro ìlò agbára ara ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Berberine — Àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀ (nǹkan bí 0.6% nínú àtọ̀gbẹ irú 2); ipa rẹ̀ kéré sí i nígbà tí glucose bá wà ní déédéé.
- Alpha-lipoic acid — Ìdínkù kékeré nínú glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c nínú àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí; kò dènà àìgba insulin tí GH tàbí insulin ń fà ní ti gidi.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń mú kí ara lọ́ra láti gba ṣúgà: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀, pàápàá lára àwọn tó ní àtọ̀gbẹ.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, èémí kíkúrú pẹ̀lú iṣẹ́ díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú, dídákú — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ọkàn tó ń sáré tàbí tó ń lù ségesège tí kò rọlẹ̀ nígbà ìsinmi, òòyì, dídákú, ìrora àyà — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Iṣan fífà líle, àìlágbára tó hàn gbangba, ọkàn tó ń lù kíkan, òòyì nígbà tí a bá dìde dúró, ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Ewu fún ọkàn àti potassium kan náà ni fún obìnrin; pé kì í ṣe họ́mọ̀nù kò sọ ọ́ di èyí tí kò léwu tó bẹ́ẹ̀.
Àròsọ àti òtítọ́
“Clenbuterol jẹ́ ajó-ọ̀rá tí kò léwu — oògùn asthma lásán ni.”
Nínú ìdánwò tí a ṣàkóso ní 2025 lára ọkùnrin tí ara wọn le, clenbuterol kò dín ìwọ̀n ọ̀rá kù, ó dín agbára èémí fún ìfaradà (VO2max) kù ní 7%, àmì tí ó ń fi ránṣẹ́ sí iṣan ara sì rọ̀ bí àwọn receptor ṣe ń dẹ́kun ìdáhùn. Àwọn ibùdó ìtọ́jú májèlé ń rí ọkàn tó ń yára lù jù (tachycardia), potassium tó lọ sílẹ̀ àti ìpalára ọkàn.
Àwọn àkópọ̀
Oògùn amúnitọ̀ ń fọ potassium jáde, nígbà tí clenbuterol ń tì í wọ inú sẹ́ẹ̀lì. Nínú àwọn ìwádìí, oògùn amúnitọ̀ pẹ̀lú beta-2 agonist dín potassium kù, ó sì yí ECG padà ju èyíkéyìí nínú wọn nìkan lọ; potassium tó kéré gan-an lè fa àìlègbéra (paralysis) àti ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia) tó ń ṣekú pani.
FurosemideHydrochlorothiazideInsulin ń gbé potassium wọ inú sẹ́ẹ̀lì. Oògùn amúnitọ̀ loop àti thiazide, clenbuterol, salbutamol àti họ́mọ̀nù thyroid náà ń dín potassium inú ẹ̀jẹ̀ kù, nítorí náà papọ̀ ó lè wálẹ̀ lójijì: àìlágbára iṣan ara, àìlègbéra (paralysis) tàbí ìlù ọkàn àìtọ́ tó lè fi ẹ̀mí wewu.
Insulin (tí ń ṣiṣẹ́ kíákíá àti fún ìgbà kúkúrú)FurosemideHydrochlorothiazideSalbutamolLiothyronineLevothyroxineMéjèèjì ń mú ọkàn yára lù, ìwé ìtọ́ni họ́mọ̀nù thyroid sì kìlọ̀ pé òun àti àwọn amóríyá bí adrenaline ń mú ara wọn lágbára sí i. Méjèèjì tún ń ti potassium wọ inú sẹ́ẹ̀lì: ẹnì kan tó ń kọ́ iṣan ara (bodybuilder) tó ń lo thyroxine àti clenbuterol ní àìlágbára ẹsẹ̀ tó le gan-an lójijì, pẹ̀lú potassium tó kéré gan-an.
LiothyronineLevothyroxineNebivolol ń mú ìlù ọkàn lọ́ra nípa dídí beta receptor lọ́wọ́, ẹbí kan náà tí clenbuterol àti salbutamol ń rú sókè. Ó lè fi ọkàn tó ń sáré lù pamọ́ láìdín ewu potassium àti iṣan ọkàn wọn kù; ní ìwọ̀n gíga, ó tún lè dín ọ̀nà èémí kù lára àwọn tó ní asthma (ikọ́ fée).
NebivololSalbutamolGlucocorticoid ń mú kí kíndìnrín pàdánù potassium. Oògùn amúnitọ̀ loop àti thiazide náà ń fọ ọ́ jáde, clenbuterol àti salbutamol sì ń tì í wọ inú sẹ́ẹ̀lì, nítorí náà potassium lè lọ sílẹ̀ jù: iṣan fífà, àìlágbára, ọkàn tó ń lù kíkan, àti ní àwọn ìgbà tó le, ìlù ọkàn àìtọ́ tó léwu. Ìwé ìtọ́ni oògùn ní kí a máa ṣọ́ potassium pẹ̀lú irú àkópọ̀ bẹ́ẹ̀.
FurosemideHydrochlorothiazideSalbutamolBisoprolol àti carvedilol ń dí beta receptor lọ́wọ́, ẹbí kan náà tí clenbuterol àti salbutamol ń rú sókè, nítorí náà àwọn oògùn náà ń ṣiṣẹ́ lòdì sí ara wọn. Ìlù ọkàn tó lọ́ra sí i lè fi àmì ìkìlọ̀ pàtàkì kan pamọ́ láìmú ohun tó fà á kúrò. Carvedilol tún ń dí receptor ọ̀nà èémí tí salbutamol ń ṣiṣẹ́ lé lórí lọ́wọ́; lára àwọn tó ní asthma (ikọ́ fée), òun àti bisoprolol ní ìwọ̀n gíga lè mú kí ọ̀nà èémí há.
SalbutamolToremifene ń mú QT interval ìlù ọkàn gùn sí i, ìwé ìtọ́ni oògùn rẹ̀ sì kà á léèwọ̀ láti lò ó nígbà tí potassium bá kéré tí a kò sì tíì ṣàtúnṣe rẹ̀. Oògùn amúnitọ̀ loop àti thiazide, clenbuterol àti salbutamol ń dín potassium kù, èyí tó ń mú kí ìlù ọkàn àìtọ́ tó léwu túbọ̀ ṣeé ṣe. Dídákú, gìrì tàbí ọkàn tó ń yára lù láìṣe déédéé nílò ìtọ́jú pàjáwìrì.
ToremifeneFurosemideHydrochlorothiazideSalbutamolÀwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀