Levothyroxine
T4, L-thyroxine, Synthroid, Euthyrox, Eltroxin
Àwọn ìrísí: Levothyroxine sodium gẹ́gẹ́ bí oògùn kóró, kápúsù àti omi oògùn; thyroid gbígbẹ (desiccated thyroid) ní T4 àti T3 méjèèjì nínú.
T4 àtọwọ́dá, họ́mọ̀nù pàtàkì tí thyroid ń ṣe; ara ń yí i padà sí T3 tí ń ṣiṣẹ́. Ìtọ́jú àjùmọ̀lò fún thyroid tí kò ṣiṣẹ́ tó (hypothyroidism), tí a ń ṣì lò nínú eré ìdárayá fún ìdínkù ọ̀rá.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ ní ọ̀pọ̀ jùlọ orílẹ̀-èdè; kò sí lórí Àkójọ Èèwọ̀ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó nígbà oúnjẹ ìdínkù láti gbé ìlò agbára ara sókè, nígbà mìíràn dípò T3 tàbí pẹ̀lú rẹ̀. Ó ń ṣiṣẹ́ díẹ̀díẹ̀ àti déédéé: pẹ̀lú half-life tó tó nǹkan bí ọ̀sẹ̀ kan, èyí tó pọ̀ jù ń kó jọ láàárín ọ̀sẹ̀ díẹ̀, ó sì ń gba ọ̀sẹ̀ díẹ̀ kí ó tó kúrò. Nínú ìṣègùn: thyroid tí kò ṣiṣẹ́ tó (hypothyroidism), ìtọ́jú jẹjẹrẹ thyroid.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ẹ̀rí fún ìdínkù ọ̀rá kò lágbára. Àwọn ìdánwò tó fi T3 tàbí T4 kún oúnjẹ ìdínkù lára àwọn tí ìsanra wọn pọ̀ jù kéré, wọn kò sì mú ìdínkù ìwúwo àfikún tó dúró sójú kan wá; ohun tí wọ́n ń mú wá dájú ni thyroid tó ń ṣiṣẹ́ jù díẹ̀ (subclinical hyperthyroidism). Ìkìlọ̀ tó lágbára jùlọ (boxed warning) lórí ìwé àlàyé oògùn rẹ̀ sọ pé ìwọ̀n ìrọ́pò kò ràn àwọn tí thyroid wọn wà dáadáa lọ́wọ́ láti dín ìwúwo kù, àti pé ìwọ̀n tó pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ lè fa májèlé tó lágbára. Kò sí ìwádìí lára eléré ìdárayá.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 8 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 7 nínú ipa àìfẹ́ 8 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ẹ dín caffeine àti àwọn amóríyá mìíràn kù; bí ọkàn bá ń lù kíkan, ẹ dá oògùn tí ẹ fura sí dúró kí ẹ sì ṣe ECG. Ẹ má fi potassium kún un fúnra yín (àfikún, Asparkam/Panangin, iyọ̀ àfirọ́pò): ó léwu pẹ̀lú spironolactone, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín; àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ló ń fi ìwọ̀n rẹ̀ hàn.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — ECG ń fi ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia), ìṣòro ìrìn àmì iná ọkàn (conduction) àti ìyípadà QT hàn — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú amóríyá, clenbuterol, họ́mọ̀nù thyroid tàbí oògùn amúnitọ̀.
Ẹ mu omi bí òùngbẹ ṣe ń gbẹ yín, púpọ̀ sí i nínú ooru àti ìdánrawò gígùn, pẹ̀lú ohun mímu tó ní sodium; mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ ń fa ewu sodium tó lọ sílẹ̀. Pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín: ọjà potassium tàbí iyọ̀ àfirọ́pò kìkì lẹ́yìn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti ìmọ̀ràn dókítà.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi déédéé pẹ̀lú sodium láti inú oúnjẹ lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti àdánù iyọ̀ kù, èyí tí ó lè fi kún iṣan fífà; kò dènà àdánù electrolyte tó lágbára tí oògùn amúnitọ̀ ń fà.
- Àdàlù electrolyte (sodium, potassium, magnesium) — Rírọ́pò ohun tí a pàdánù nínú òógùn lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti iṣan fífà kù; kò mú oògùn amúnitọ̀ tàbí yíyọ omi ara ṣáájú ìdíje láìléwu, potassium inú rẹ̀ sì léwu pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀ tí ń dá potassium dúró sínú ara (potassium-sparing) tàbí ARB.
- Magnesium — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀; àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ipa tó ṣe pàtàkì lórí iṣan fífà òru lásán. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
Ẹ ṣàyẹ̀wò thyroid ṣáájú àti lẹ́yìn; ẹ má ṣe pa ọ̀pọ̀ èròjà tó ń kan thyroid pọ̀.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — TSH àti free T4/T3 ń fi ìdẹ́kun thyroid hàn lẹ́yìn lílo họ́mọ̀nù thyroid, àti ìyípadà nígbà lílò GH.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò pé thyroid ń padà bọ̀ sípò lẹ́yìn lílo họ́mọ̀nù thyroid.
Cardio déédéé, ìṣàkóso ìfúnpá, echocardiogram gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà lọ́dọọdún.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (4)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — Echocardiography ń fi ògiri ọkàn tó ń nípọn àti agbára fífa ẹ̀jẹ̀ tó ń dínkù hàn ní kùtùkùtù, nígbà tí dídá AAS dúró àti títọ́jú ìfúnpá ṣì lè ṣèrànwọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ní kí a ṣe ECG àti echocardiography, ó sì ń tọ́jú ìyípadà ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Kíkápá ìfúnpá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì láti dín bí ògiri ọkàn ṣe ń nípọn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n kò yí ọkàn tó ti nípọn tàbí tó ti rẹ̀wẹ̀sì nítorí steroid padà.
Protein àti kalori tó tó, ẹ máa bá ìdánrawò wúwo lọ, ẹ yẹra fún àìtó kalori tó le jù.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Amino acid pàtàkì (EAA, títí kan BCAA) — Nígbà tí protein tí a ń jẹ bá kéré, ó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nípa ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀dá protein; protein pípé ń ṣiṣẹ́ bákan náà, kò sì sí èyí tó ń mú ewu catabolism tí oògùn ń fà kúrò.
- Protein whey — Protein tó tó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nígbà àìtó kalori; kò mú ewu náà kúrò, pàápàá pẹ̀lú catabolism tí oògùn ń fà (bí họ́mọ̀nù thyroid).
Ètò oorun déédéé, láìsí amóríyá ní ọ̀sán-ìrọ̀lẹ́, magnesium tàbí melatonin.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Àṣà oorun tó dára — Ètò ojoojúmọ́ tó dúró sán-ún àti àìmu caffeine ní alẹ́ ń dín àìlèsùn tí amóríyá àti steroid ń fà kù; òógùn òru nígbà lílo trenbolone máa ń wà síbẹ̀ láìka èyí sí.
- Glycine — Àwọn ìwádìí kékeré fi oorun tó dára sí i díẹ̀ àti àárẹ̀ ọjọ́ kejì tó dínkù hàn; kì í ṣe oògùn amúnisùn, kì í sì í ṣe fún àníyàn.
- L-theanine — Ìlọsíwájú kékeré nínú bí oorun ṣe dára tó lójú ẹni; ipa lórí àníyàn kò dúró ṣinṣin. Ó lè mú ara wíwárìrì láti caffeine rọ̀, ṣùgbọ́n kò ní borí ipa àwọn amóríyá tó lágbára bí clenbuterol.
- Magnesium — Ìwádìí kékeré 3 tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Kò sí ẹ̀rí tó dára lára àwọn eléré ìdárayá.
- Melatonin — Ó ń ràn yín lọ́wọ́ láti sùn lọ yára díẹ̀, pàápàá nígbà tí aago ara bá ti yẹ̀; kò tọ́jú àníyàn tàbí òógùn òru.
Ẹ yẹra fún ooru àti ìdánrawò líle nínú ojú ọjọ́ gbígbóná; ẹ mọ àwọn àmì ìkìlọ̀.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Ó ń ran ara lọ́wọ́ láti tú ooru jáde, ṣùgbọ́n kò lè dènà hyperthermia (ara gbígbóná jù) tí DNP tàbí amóríyá ní ìwọ̀n gíga ń fà.
Àwọn ọjà tí a rí láìsí ìwé àṣẹ dókítà sábà máa ń jẹ́ ayédèrú, ní àkọlé tí kò tọ́ tàbí kò mọ́ (non-sterile), kò sì sí ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò wọn nílé. Fún àfikún oúnjẹ tó bófin mu, ẹ wá àyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ kẹta (Informed Sport, NSF).
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Ọkàn tó ń sáré tàbí tó ń lù ségesège tí kò rọlẹ̀ nígbà ìsinmi, òòyì, dídákú, ìrora àyà — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Iṣan fífà líle, àìlágbára tó hàn gbangba, ọkàn tó ń lù kíkan, òòyì nígbà tí a bá dìde dúró, ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, èémí kíkúrú pẹ̀lú iṣẹ́ díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú, dídákú — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìgbóná ara gíga, òógùn púpọ̀ tàbí awọ ara gbígbóná tó gbẹ, mímí kíákíá, ìdàrúdàpọ̀ ọkàn — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kí ẹ sì bẹ̀rẹ̀ sí í mú ara tutù lójú ẹsẹ̀ (ibòji, omi tútù, yìnyín) nígbà tí ẹ ń dúró.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Thyroxine tó pọ̀ jù lè da nǹkan oṣù rú, ó sì ń dín ìpọ̀n egungun (bone density) kù, èyí tó jẹ́ àníyàn pàtàkì fún obìnrin lẹ́yìn ìdáwọ́dúró nǹkan oṣù (menopause).
Àròsọ àti òtítọ́
“T4 ni àṣàyàn thyroid tí “kò léwu”.”
Ara ń yí i padà sí T3, nítorí náà T4 tó pọ̀ jù ń fa thyrotoxicosis kan náà — ó kàn ń bẹ̀rẹ̀ díẹ̀díẹ̀, ó sì ń pẹ́ sí i lẹ́yìn dídáwọ́dúró.
Àwọn àkópọ̀
Insulin ń gbé potassium wọ inú sẹ́ẹ̀lì. Oògùn amúnitọ̀ loop àti thiazide, clenbuterol, salbutamol àti họ́mọ̀nù thyroid náà ń dín potassium inú ẹ̀jẹ̀ kù, nítorí náà papọ̀ ó lè wálẹ̀ lójijì: àìlágbára iṣan ara, àìlègbéra (paralysis) tàbí ìlù ọkàn àìtọ́ tó lè fi ẹ̀mí wewu.
Insulin (tí ń ṣiṣẹ́ kíákíá àti fún ìgbà kúkúrú)FurosemideHydrochlorothiazideClenbuterolSalbutamolLiothyronineMéjèèjì ń mú ọkàn yára lù, ìwé ìtọ́ni họ́mọ̀nù thyroid sì kìlọ̀ pé òun àti àwọn amóríyá bí adrenaline ń mú ara wọn lágbára sí i. Méjèèjì tún ń ti potassium wọ inú sẹ́ẹ̀lì: ẹnì kan tó ń kọ́ iṣan ara (bodybuilder) tó ń lo thyroxine àti clenbuterol ní àìlágbára ẹsẹ̀ tó le gan-an lójijì, pẹ̀lú potassium tó kéré gan-an.
ClenbuterolLiothyronineAshwagandha lè gbé ìwọ̀n họ́mọ̀nù thyroid sókè; ìròyìn aláìsàn kọ̀ọ̀kan ṣàpèjúwe thyrotoxicosis (thyroid àṣejù) pẹ̀lú ọkàn tó ń sáré lù. Lórí T3 tàbí T4, ó lè ti thyroid àṣejù síwájú sí i: ọkàn tó ń lù kíkan, gbígbọ̀n ara, òógùn, àìlèsùn.
Ashwagandha (Withania somnifera)LiothyronineNígbà tí ephedrine, synephrine, yohimbine tàbí họ́mọ̀nù thyroid bá ń mú ọkàn yára lù tàbí tí wọ́n ń gbé ìfúnpá sókè, dídá wọn dúró ló kọ́kọ́ yẹ. Nebivolol ń fi ọkàn tó ń sáré lù pamọ́, èyí tó jẹ́ àmì ìkìlọ̀ pàtàkì, àti pẹ̀lú ephedrine, synephrine tàbí yohimbine, ó lè fi ipa wọn tí ń dín iṣan ẹ̀jẹ̀ kù (alpha) sílẹ̀ láìsí ohun tó ń dí i lọ́wọ́.
NebivololEphedrineYohimbineSynephrineLiothyronineNígbà tí ephedrine, synephrine, yohimbine tàbí họ́mọ̀nù thyroid bá ń mú ọkàn yára lù tàbí tí wọ́n ń gbé ìfúnpá sókè, dídá wọn dúró ló kọ́kọ́ yẹ. Bisoprolol àti carvedilol lè fi ọkàn tó ń sáré lù pamọ́, èyí tó jẹ́ àmì ìkìlọ̀ pàtàkì, láìmú ohun tó fà á kúrò; ìwé ìtọ́ni oògùn bisoprolol ṣàkíyèsí pé beta-blocker lè fi ìlù ọkàn tó yára látàrí họ́mọ̀nù thyroid tó pọ̀ jù pamọ́.
EphedrineYohimbineSynephrineLiothyronineÀwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀