1-Testosterone (láìsí ester)
1-Testosterone (no ester) · 17β-hydroxy-5α-androst-1-en-3-one
Àwọn ìrísí: Láìsí ester. Cypionate (DHB) àti àwọn prohormone 1-Andro, tí ara ń yí padà sí 1-testosterone, ní káàdì tiwọn.
Àwọn ester àti ìrísí mìíràn: 1-Testosterone cypionate (DHB)
Prohormone àti androgen tí ó ṣọ̀wọ́nÈròjà tí òfin ń ṣàkósoWADA S1.1 · èèwọ̀Ẹ̀rí: ìwádìí ẹranko nìkan
1-Testosterone fúnra rẹ̀, láìsí ester: ìrísí boldenone tí a ti dín kù nípasẹ̀ 5α-reductase (5α-reduced), androgen alágbára tí kì í yí padà sí estrogen. A kò fọwọ́ sí i gẹ́gẹ́ bí oògùn rí; a sábà máa ń tà á gẹ́gẹ́ bí “prohormone”.
Ipò lábẹ́ òfin: Steroid anabolic Schedule III tí a dárúkọ ní US (“1-testosterone”) láti ọdún 2005; a kò fọwọ́ sí i gẹ́gẹ́ bí oògùn rí; ipò rẹ̀ yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó fún ìfikún iṣan ara “gbígbẹ” tí kò ní omi. A ń tà á gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ “prohormone” títí US fi dárúkọ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí steroid Schedule III ní ọdún 2005; ọdún kan lẹ́yìn náà, àwọn olùwádìí doping ṣì ń pè é ní ọ̀kan lára àwọn steroid tí a ń lò lọ́nà àìtọ́ jùlọ.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ìsọfúnni kan ṣoṣo tó wà wá láti inú ìwádìí kan lára eku ńlá: ó so mọ́ olùgbà androgen ní ọ̀nà tí ó yàn gan-an, àti pé ní ìwọ̀n kan náà, ó mú iṣan ara tí ń dáhùn sí androgen dàgbà tó bí testosterone propionate, ṣùgbọ́n ó ru prostate sókè bákan náà, àti pé, yàtọ̀ sí testosterone propionate, ó mú ìwúwo ẹ̀dọ̀ pọ̀ sí i. Kò lè di estrogen. Nítorí pé kò sí ìwádìí lára ènìyàn, ìròyìn àwọn olùlò nìkan ni a fi mọ ipa rẹ̀ lára ènìyàn.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Ìwádìí ẹranko nìkan — A kò tíì fi ipa rẹ̀ lára ènìyàn hàn
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Ìfikún iṣan ara
A ń wá a fún: ìdàgbà iṣan ara, agbára
Àtúntò ara
A ń wá a fún: ìdàgbà iṣan ara
Agbára
A ń wá a fún: agbára, ìdàgbà iṣan ara
Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí i: ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 15 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóGíga díẹ̀
Ìdẹ́kun testosterone àdánidá àti agbára ìbímọ
wọ́pọ̀Androgen alágbára tí a retí pé yóò dẹ́kun testosterone àdánidá àti ìṣẹ̀dá àtọ̀ bí àwọn AAS mìíràn.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìfẹ́ ìbálòpọ̀ àti okun tó dínkù, kórópọ̀n tó kéré sí i; lẹ́yìn dídáwọ́dúró — testosterone àdánidá tó kéré nínú àyẹ̀wò, nígbà púpọ̀ pẹ̀lú àárẹ̀ àti ìṣesí tó lọ sílẹ̀.
Lára obìnrin: Ìyípadà nǹkan oṣù tàbí nǹkan oṣù tí kò wá, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ àti okun tó dínkù; agbára ìbímọ tó dínkù.
Alábọ́dé
Cholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑)
wọ́pọ̀Gẹ́gẹ́ bí androgen tí kì í yí padà sí estrogen, a retí pé yóò dín HDL kù; nítorí pé kò sí ìsọfúnni lára ènìyàn, àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ nìkan ni ọ̀nà láti mọ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Kò sí àmì — àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ nìkan ló ń fi hàn.
Alábọ́dé
Ewu ọjà láti ọjà òkùnkùn (ayédèrú, èérí)
wọ́pọ̀Kò jẹ́ oògùn rí: àwọn olùtà “àfikún oúnjẹ” tàbí olùtà ìkọ̀kọ̀ ni ń tà á, láìsí ìmúdájú ohun tó wà nínú rẹ̀; nínú ìwádìí àgbáyé kan, 14.8% àwọn àfikún oúnjẹ tí kò yẹ kí ó ní họ́mọ̀nù ní steroid tí a kò kéde nínú.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ipa tí a kò retí, ìrora tàbí àkóràn, ipa tó lágbára jù tàbí tó rẹlẹ̀ ju bí a ti retí lọ.
Alábọ́dé
Irun jíjá láti ọ̀dọ̀ androgen
ṣeé ṣeAndrogen tí a ti dín kù nípasẹ̀ 5α-reductase (5α-reduced), tó jọ DHT: ó lè mú kí irun tí ń re nítorí àjogúnbá yára re sí i.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Irun púpọ̀ sí i nígbà ìwẹ̀, irun tó ń fẹ́lẹ́ ní ẹ̀gbẹ́ iwájú orí tàbí ní àtàrí.
Alábọ́dé
Ẹ̀jẹ̀ tó nípọn (hematocrit) / ewu ẹ̀jẹ̀ dídì
ṣeé ṣeKò sí ìsọfúnni fún èròjà yìí, ṣùgbọ́n gbogbo ẹgbẹ́ androgen ń mú kí ara ṣe sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa sí i. Ẹ̀jẹ̀ tó nípọn pẹ̀lú àìtó omi ara (gígé ìwúwo ara kíákíá, ooru) tàbí ìrìn-àjò gígùn lọ sí ìdíje ń gbé ewu ẹ̀jẹ̀ dídì sókè.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ara yíyún lẹ́yìn ìwẹ̀ omi gbígbóná.
Alábọ́dé
Ẹrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
ṣeé ṣeKì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart): lára àwọn agbéwúwo tí wọ́n ti lo steroid fún ọ̀pọ̀ ọdún, ọkàn ń fún ẹ̀jẹ̀ jáde láìlágbára tó ti àwọn agbéwúwo tí kò lò ó, plaque nínú iṣan ẹ̀jẹ̀ ọkàn (coronary) sì wọ́pọ̀ jù.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Èémí kíkúrú nígbà ìsapá, ìfaradà tó ń dínkù láìsí ìdí kankan láti inú ìdánrawò, ọkàn tó ń lù kíkan.
Alábọ́dé
Ewu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
ṣeé ṣeÌsọfúnni ẹgbẹ́ oògùn: àwọn ará-ìkọ́ tí ń lo steroid ní okùn iṣan tí ó já ní nǹkan bí ìlọ́po 9 ju àwọn agbéwúwo tí kò lò ó lọ, àwọn tí ó já ní apá òkè ara sì wà lára àwọn olùlò nìkan; ìdámẹ́rin wáyé lẹ́yìn ìrora ní ibì kan náà.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora níbi tí okùn iṣan ti so mọ́ egungun lábẹ́ ẹrù wúwo; lára àwọn ará-ìkọ́ tí ń lo steroid, irú ìrora bẹ́ẹ̀ ló ṣáájú nǹkan bí ìdámẹ́rin okùn iṣan tó já.
Alábọ́dé
Ààbò ìgbà pípẹ́ tí a kò mọ̀ (ìwádìí díẹ̀ lára ènìyàn)
ṣeé ṣeKò sí ìsọfúnni ààbò kankan rárá lára ènìyàn; lára eku ńlá, ó mú ìwúwo ẹ̀dọ̀ pọ̀ sí i, yàtọ̀ sí testosterone propionate.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Kò sí nǹkan láti kíyèsí — ewu náà ni ohun tí a kò tíì mọ̀.
Alábọ́dé
Ìbínú kíákíá, ìwà ipá, ìyípadà ìṣesí
ṣeé ṣeÌsọfúnni ẹgbẹ́ oògùn: ìwà ipá tó pọ̀ sí i wà lára àwọn ipa tí àwọn eléré ìdárayá ọkùnrin tí ń lo steroid sábà máa ń ròyìn jùlọ; àìnítẹ̀lọ́rùn pẹ̀lú ara ẹni lè tì wọ́n láti lò ó, ara sì lè gbára lé e (dependence).
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìbínú kíákíá, inú fùfù, aáwọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlòmíì.
Alábọ́dé
Ẹrù lórí kíndìnrín
ṣọ̀wọ́nKò sí ìsọfúnni fún èròjà yìí; lílo AAS púpọ̀ fún ìgbà pípẹ́ ní í ṣe pẹ̀lú protein nínú ìtọ̀ àti FSGS lára àwọn ará-ìkọ́ (bodybuilder). Iṣan ara púpọ̀ ń gbé creatinine sókè; cystatin C kò gbára lé e tó bẹ́ẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; ìtọ̀ tó ń yọ ìfòfò tàbí wíwú ní ìpele tó pẹ́. Iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine náà ń gbé creatinine sókè.
ỌkùnrinKékeré
ObìnrinGíga
Àbùdá ọkùnrin lára obìnrin (virilization; nígbà púpọ̀ kò ṣeé yí padà)
wọ́pọ̀Androgen alágbára: lára obìnrin, a retí ohùn tó ń wúwo sí i, irun ojú àti ido tó ń tóbi sí i, wọ́n sì lè wà títí láé.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ohùn tó há tàbí tó wúwo sí i, irun tuntun lójú tàbí lára, ìyípadà nǹkan oṣù, idó tó ń tóbi sí i.
Kékeré
Estrogen tó kéré jù (oríkèé, ìfẹ́ ìbálòpọ̀, ìṣesí, ọ̀rá ẹ̀jẹ̀)
ṣeé ṣeKì í di estrogen; láìsí testosterone, estrogen lè lọ sílẹ̀ jù, pẹ̀lú ìrora oríkèé, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó kéré àti ìṣesí tó lọ sílẹ̀.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìrora àti líle oríkèé, ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó dínkù, ìṣesí tí kò ní ayọ̀, oorun tí kò dára.
Kékeré
Ìrorẹ́, awọ ara tó ní epo
ṣeé ṣeAwọ ara olóró àti ìrorẹ́ ṣeé ṣe, bí àwọn androgen mìíràn tó jọ DHT.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Awọ ara tó ní epo, ìrorẹ́ ní ẹ̀yìn, èjìká àti ojú.
Kékeré
Prostate tó ń tóbi sí i / PSA tó ń ga
ṣeé ṣeLára eku ńlá, ó mú kí prostate dàgbà tó bí testosterone propionate; ó yẹ kí a máa tọpinpin PSA.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Ìtọ̀ lóòrèkóòrè tàbí ìtọ̀ tí kò ní agbára, pàápàá ní òru.
Kékeré
Ìfúnpá tó ga sí i
ṣeé ṣeAndrogen lè fi kún ìfúnpá tó ń ga sí i, pàápàá nínú àkópọ̀; gbígbé ìwúwo líle ń tì í sókè gidigidi fún ìgbà díẹ̀. Ẹ wọn ọ́n nílé nígbà ìsinmi, kì í ṣe lẹ́yìn ìdánrawò.
Bí a ṣe lè kíyèsí i: Nígbà púpọ̀ kò ní àmì; nígbà míì ẹ̀fọ́rí, ojú pípọ́n, ẹ̀jẹ̀ imú — ẹ̀rọ ìwọ̀n ìfúnpá ilé ló ń fi í hàn. Gbígbé ìwúwo wúwo ń tì í sókè fún ìgbà díẹ̀ kódà lára àwọn agbéwúwo tí ara wọn le.
Ìtumọ̀ àwọn ìpele
Kékeréìpìlẹ̀ — ẹ kàn mọ̀ nípa rẹ̀
Alábọ́déẹ ṣọ́ àwọn àmì
Gíga díẹ̀ó nílò àbójútó déédéé
Gígapàtàkì gidi — ó lè fi ẹ̀mí wewu tàbí wà títí láé
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 12 nínú ipa àìfẹ́ 15 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá. A kọ àwọn oògùn ìwé àṣẹ dókítà síbí kìkì fún dókítà láti pinnu lé lórí, lẹ́yìn àyẹ̀wò — wọ́n ní ipa àìfẹ́ tiwọn.
Gíga díẹ̀Ìdẹ́kun testosterone àdánidá àti agbára ìbímọ
Ẹ ṣàyẹ̀wò họ́mọ̀nù ṣáájú àti lẹ́yìn; bí wọ́n bá dúró ní kékeré, ẹ rí dókítà họ́mọ̀nù (endocrinologist). Ìdánrawò líle pẹ̀lú oúnjẹ tí kò tó (RED-S) náà ń dín testosterone kù.
Ìgbésẹ̀
Kìkì tí dókítà bá kọ ọ́
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — LH, FSH àti testosterone ń fi hàn bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó àti bóyá ìṣẹ̀dá àdánidá ti padà bọ̀ sípò lẹ́yìn náà.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó, ó sì ń darí ìmúbọ̀sípò lẹ́yìn náà, títí kan àyẹ̀wò agbára ìbímọ.
- Choriogonadotropin alfa (hCG àtọwọ́dá/recombinant) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ ní ọ̀nà tí a kò kọ sínú ìwé àṣẹ rẹ̀ (off-label) láti pa agbára ìbímọ mọ́ (ó ń jẹ́ kí kórópọ̀n máa ṣiṣẹ́); kì í tún ẹṣẹ́ pituitary bẹ̀rẹ̀. Ewu: estradiol tó ga sí i, gynecomastia. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Clomiphene — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn dídáwọ́dúró, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn ọkùnrin ń bọ̀ sípò fúnra wọn láàárín oṣù díẹ̀, a kò sì tíì fi àǹfààní tí ó wà pẹ́ hàn. Àwọn ewu: ìyípadà ìríran, ìyípadà ìṣesí, ẹ̀jẹ̀ dídì tó ṣọ̀wọ́n. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- hCG (human chorionic gonadotropin láti inú ìtọ̀) — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ láti pa agbára ìbímọ mọ́ (lára ọkùnrin ó ń jẹ́ kí kórópọ̀n máa ṣiṣẹ́); kò tún pituitary bẹ̀rẹ̀, nítorí náà LH àdánidá ṣì gbọ́dọ̀ padà bọ̀ sípò. Àwọn ewu: estradiol tó ga sí i, gynecomastia. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Tamoxifen — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn tí a bá ti dá steroid dúró, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; a kò tíì dán an wò fún èyí lẹ́yìn lílo steroid. Àwọn ewu: ẹ̀jẹ̀ dídì, ìyípadà ìríran. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀. A kò fi í lọ̀ obìnrin: nínú ìwòye ti obìnrin, ó ń fi kún ewu tí èròjà yìí ti ní tẹ́lẹ̀.
- Họ́mọ̀nù tí ń mú follicle ṣiṣẹ́ (follitropin, menotropin) — Dókítà agbára ìbímọ lè ronú nípa fífi í kún hCG nígbà tí àyẹ̀wò àtọ̀ àti FSH bá ṣì wà ní ìsàlẹ̀; kì í tún ẹṣẹ́ pituitary bẹ̀rẹ̀. Àwọn ewu: gynecomastia, ìrorẹ́. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀.
- Toremifene — Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ lẹ́yìn dídáwọ́dúró steroid, ní títẹ̀lé àyẹ̀wò họ́mọ̀nù; ó gbé testosterone sókè lára àwọn ọkùnrin tí agbára ìbímọ wọn kò tó, ṣùgbọ́n a kò dán an wò rí lẹ́yìn steroid. Ewu: QT tó ń gùn sí i, ẹ̀jẹ̀ dídì. Ó ní ipa àìfẹ́ tirẹ̀. A kò fi í lọ̀ obìnrin: nínú ìwòye ti obìnrin, ó ń fi kún ewu tí èròjà yìí ti ní tẹ́lẹ̀.
Alábọ́déCholesterol tó burú sí i (HDL↓ LDL↑)
Ẹ yẹra fún pípa ọ̀pọ̀ steroid ìgbémì pọ̀; cardio déédéé, fiber tó ń yọ́ nínú omi (psyllium), ọ̀rá saturated àti ọtí díẹ̀; bí LDL/ApoB bá dúró ní gíga, dókítà lè ronú nípa statin. Omega-3 ń dín triglyceride nìkan kù.
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú ApoB ń fi hàn bí HDL ti lọ sílẹ̀ tó àti bí LDL ti gòkè tó — àwọn ìyípadà tí ẹ kò lè fi ara mọ̀.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ àti ApoB, ó sì ń pinnu bóyá statin tàbí ìtọ́jú mìíràn yẹ.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń gbé triglyceride sókè; bí ó ṣe ń gbé HDL sókè díẹ̀ kò dín ewu ọkàn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń gbé HDL sókè díẹ̀, ó sì ń dín triglyceride kù; òun nìkan kò lè san àdánù HDL tí steroid ń fà padà.
- Berberine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí tí a fi wé placebo: LDL lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.5, triglyceride sì lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 0.4 mmol/L; HDL kò yípadà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ìwádìí ló kéré; kò lè rọ́pò statin.
- Citrus bergamot — Àpapọ̀ àwọn ìwádìí kékeré fi LDL àti triglyceride tó lọ sílẹ̀ hàn, ṣùgbọ́n ìdánilójú ẹ̀rí kéré sí kéré gan-an; kò lè rọ́pò statin.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ó ń dín triglyceride kù, ṣùgbọ́n kò tún HDL tí steroid mú lọ sílẹ̀ ṣe — ìpalára ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ tó ṣe pàtàkì jùlọ; àfikún oúnjẹ omega-3 tilẹ̀ lè gbé LDL sókè (IOC).
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń dín LDL kù ní nǹkan bí 0.2–0.3 mmol/L (ní nǹkan bí 5–10%), àní pẹ̀lú statin tí dókítà kọ; kò ní ipa lórí HDL.
Alábọ́déEwu ọjà láti ọjà òkùnkùn (ayédèrú, èérí)
Àwọn ọjà tí a rí láìsí ìwé àṣẹ dókítà sábà máa ń jẹ́ ayédèrú, ní àkọlé tí kò tọ́ tàbí kò mọ́ kúrò lọ́wọ́ kòkòrò (non-sterile), kò sì sí ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò wọn nílé. Fún àfikún oúnjẹ tó bófin mu, àyẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ ẹgbẹ́ kẹta (Informed Sport, NSF) ń dín ewu àyẹ̀wò doping tí ó fi èròjà èèwọ̀ hàn kù, ṣùgbọ́n kò mú un kúrò.
Alábọ́déIrun jíjá láti ọ̀dọ̀ androgen
Ọṣẹ ìfọrí ketoconazole, minoxidil, dókítà awọ ara ní kùtùkùtù bí ara yín bá ní ìtẹ̀sí sí i.
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Minoxidil (tí a ń fi pa ara) — Ó ń dín bí irun ṣe ń tínrín kù, ó sì ń mú kí irun díẹ̀ tún hù; awọ orí yíyún àti irun jíjá fún ìgbà díẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ wọ́pọ̀, irun ojú tí a kò fẹ́ ṣeé ṣe. Ohun tí a jèrè ń pòórá nígbà tí a bá dá a dúró.
Alábọ́déẸ̀jẹ̀ tó nípọn (hematocrit) / ewu ẹ̀jẹ̀ dídì
Ẹ máa ṣàyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ déédéé; bí hematocrit bá dúró ní gíga, dókítà ló ń pinnu — nígbà púpọ̀ dídá ohun tó fà á dúró tàbí dídín in kù, nígbà míì yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy), kì í ṣe fífi ẹ̀jẹ̀ tọrẹ fún ilé ìpamọ́ ẹ̀jẹ̀ láé. Àìtó omi ara nínú ìdánrawò gígùn tàbí nínú ooru àti ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú gígùn ń fi kún ewu ẹ̀jẹ̀ dídì.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ ń fi hàn bí hematocrit àti hemoglobin ṣe ń gòkè sí ìwọ̀n tí ewu ẹ̀jẹ̀ dídì àti stroke (ẹ̀gbà) ti ń pọ̀ sí i.
- Yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy) tí dókítà kọ — Kìkì nípa ìpinnu dókítà, kì í ṣe ní ibùdó ìfẹ̀jẹ̀tọrẹ láé. Ó ń dín hematocrit kù kíákíá ṣùgbọ́n fún ìgbà díẹ̀; ṣíṣe é léraléra ń fa àdánù iron, a kò sì tíì fi hàn pé ó ń dín ewu ẹ̀jẹ̀ dídì kù.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàkóso ẹ̀jẹ̀ tó nípọn nípa yíyí ohun tí ẹ ń lò padà tàbí, bí ìdí bá wà, nípa yíyọ ẹ̀jẹ̀ fún ìtọ́jú (phlebotomy); àìtó omi ara, ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú gígùn àti àìlègbéra nítorí ìpalára ń fi kún ewu ẹ̀jẹ̀ dídì lára àwọn eléré ìdárayá.
Alábọ́déẸrù lórí ọkàn / iṣan ọkàn tó ń nípọn
Cardio déédéé, ìṣàkóso ìfúnpá, echocardiogram gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà lọ́dọọdún, tí dókítà ọkàn tó mọ ọkàn eléré ìdárayá bá ka.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (4)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — Echocardiography ń fi ògiri ọkàn tó ń nípọn àti agbára fífa ẹ̀jẹ̀ tó ń dínkù hàn ní kùtùkùtù, nígbà tí dídá AAS dúró àti títọ́jú ìfúnpá ṣì lè ṣèrànwọ́.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ní kí a ṣe ECG àti echocardiography, ó sì ń tọ́jú ìyípadà ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Kíkápá ìfúnpá jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì láti dín bí ògiri ọkàn ṣe ń nípọn kù.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀, ṣùgbọ́n kò yí ọkàn tó ti nípọn tàbí tó ti rẹ̀wẹ̀sì nítorí steroid padà.
Alábọ́déEwu ìpalára okùn iṣan / okùn oríkèé
Ẹ máa fi ìwúwo kún un díẹ̀díẹ̀ — agbára ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mọ́ra lọ; bí ìrora okùn iṣan bá ń bá a lọ, ẹ dín ẹrù kù, kí ẹ sì rí dókítà eré ìdárayá.
Alábọ́déÀàbò ìgbà pípẹ́ tí a kò mọ̀ (ìwádìí díẹ̀ lára ènìyàn)
Ohun tí a kò mọ̀ kò ṣeé dín kù, a lè yẹra fún un nìkan; ẹ sọ ohun tí ẹ ti lò fún dókítà yín.
Alábọ́déÌbínú kíákíá, ìwà ipá, ìyípadà ìṣesí
Oorun tó dára, ìdààmú díẹ̀, ẹ sọ fún ẹnì kan tó sún mọ́ yín ohun tó yẹ kí ó máa ṣọ́. Nǹkan bí 1 nínú 3 àwọn tí ń lo androgen ló ń di ẹni tí ó gbára lé e (dependence); bí ẹ kò bá lè dá a dúró tàbí tí ẹ kò bá rí ara yín bí ẹni tó tóbi tó láé, ẹ bá dókítà tàbí onímọ̀ ìmọ̀-ọkàn (psychologist) sọ̀rọ̀.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí àti àwọn oògùn mìíràn tí a ń lò lórí steroid ló ṣàlàyé ọ̀pọ̀ nínú ìsopọ̀ tó wà láàárín lílo steroid àti ìwà ipá.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó tó ń dín ìbínú kíákíá kù, ó sì ń mú ìkóra-ẹni-níjàánu dára sí i.
Alábọ́déẸrù lórí kíndìnrín
Ẹ mu omi tó tó, púpọ̀ sí i nínú ooru; ẹ ṣàkóso ìfúnpá; ẹ yẹra fún lílo oògùn ìrora (NSAID) déédéé, àti èyíkéyìí nínú wọn nígbà ìdíje gígùn tàbí nínú ooru; ẹ má ṣe gé ìwúwo nípa gbígbẹ omi ara.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi tó tó ń dín ẹrù tí ìdánrawò líle àti ooru ń dì lé kíndìnrín lórí kù; àìtó omi ara pẹ̀lú NSAID jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa pé ó ń fa ìpalára kíndìnrín òjijì (acute kidney injury).
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Creatinine máa ń ga pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀, creatine àti ìdánrawò líle, àwọn ìlànà ìṣírò eGFR déédéé sì ń ṣini lọ́nà lára àwọn eléré ìdárayá; ẹ fi wé àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀ tiyín fúnra yín, kí ẹ sì fi cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ kún un.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣèwádìí protein nínú ìtọ̀ tàbí iṣẹ́ kíndìnrín tó ń dínkù, ó sì lè bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tí ń mú ìpalára kíndìnrín lọ́ra.
ỌkùnrinKékeré
ObìnrinGíga
Ẹ dá dúró ní ìyípadà ohùn àkọ́kọ́ kí ẹ sì rí dókítà — dídá dúró ní kùtùkùtù ṣe pàtàkì.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìwé àlàyé àwọn steroid sọ pé kí a dá a dúró ní àmì fẹ́ẹ́rẹ́ àkọ́kọ́ (ohùn tó há, irun ní ojú, idó tó ń tóbi sí i) láti dènà ìyípadà títí láé; àyẹ̀wò ń rí wọn ní kùtùkùtù ṣùgbọ́n kò mú lílò láìléwu.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Estrogen tó kéré
Ẹ yẹra fún ṣíṣàkóso estrogen láìmọ ìwọ̀n rẹ̀; ẹ ṣàtúnṣe kìkì ní ìbámu pẹ̀lú àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀, pẹ̀lú dókítà.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Àyẹ̀wò ń fòpin sí lílo aromatase inhibitor ní ìfojúdá — oògùn tí dókítà ń kọ, tí ó lè ti estrogen lọ sílẹ̀ jù, kí ó sì pa oríkèé, ìfẹ́ ìbálòpọ̀, ìṣesí àti ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ lára.
Ìrorẹ́
Ìtọ́jú awọ ara pẹ̀lú ìrọ̀rùn, fífọ ara lẹ́yìn ìdánrawò, dókítà awọ ara bí ó bá ń tàn kálẹ̀.
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Adapalene — Ó ń dín ìrorẹ́ kù lára ọ̀pọ̀ olùlò. Pípọ́n awọ ara, bíbó awọ, gbígbẹ àti títa wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, wọ́n sì sábà máa ń rọlẹ̀; ìrorẹ́ lè dàbí pé ó burú sí i ní àkọ́kọ́. Ní ṣọ̀wọ́n, wíwú látàrí àìlera ara sí oògùn (allergy).
- Benzoyl peroxide — Àṣàyàn àkọ́kọ́ (first-line) fún ìrorẹ́. Gbígbẹ, pípọ́n àti bíbó awọ wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀; ó ń sọ irun, aṣọ ìnura àti aṣọ ìdánrawò di funfun; ní ṣọ̀wọ́n, ìhùwàsí àìlera ara sí oògùn (allergy) tó lágbára. Ìrorẹ́ steroid tó le nílò dókítà awọ ara.
- Zinc — Àwọn ìwádìí fi ìdínkù díẹ̀ nínú ìrorẹ́ tó wú hàn, tí kò lágbára tó ti oògùn apakòkòrò (antibiotic); androgen ló ń fa ìrorẹ́ láti steroid.
Prostate
PSA gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀, pàápàá lẹ́yìn ọmọ ọdún 40; dókítà ọ̀nà ìtọ̀ (urologist) bí ìtọ̀ bá yípadà.
Ìgbésẹ̀
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — PSA ń tọpa ìyípadà prostate nígbà lílò androgen — ó ṣe pàtàkì jùlọ lẹ́yìn ọmọ ọdún 40 tàbí nígbà tí àmì ìṣòro ìtọ̀ bá wà.
Ìfúnpá
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára, wíwọn ìfúnpá nílé; bí ó bá dúró ní gíga — dókítà, àti ìjíròrò nípa gbígbé ìwúwo tó pọ̀ jùlọ (maximal lifts).
Ìgbésẹ̀
Àfikún oúnjẹ tàbí ọjà láìsí ìwé àṣẹ
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (19)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n ìsinmi tí ó ń ga léraléra túmọ̀ sí pé kí ẹ rí dókítà. Fún àwọn eléré ìdárayá, ìtọ́sọ́nà fẹ́ràn ARB tàbí ACE inhibitor, tí kì í dín agbára ìdánrawò kù; oògùn amúnitọ̀ jẹ́ èèwọ̀ nínú eré ìdárayá.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Nínú ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò, ìdánrawò ìfaradà dín ìfúnpá ìsinmi kù ní nǹkan bí 8/5 mmHg lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga, àti díẹ̀ péré lára àwọn tí ìfúnpá wọn wà ní déédéé.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò 34 lára àwọn àgbàlagbà, kì í ṣe eléré ìdárayá: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín.
- Magnesium aspartate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium chloride — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium citrate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium gluconate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium glycinate (bisglycinate) — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium lactate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium malate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium orotate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium oxide — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium taurate — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín — ó kéré jù láti rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Potassium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí (meta-analysis) lórí àwọn ìdánwò: ìfúnpá systolic dínkù ní nǹkan bí 3.5 mmHg ní àròpọ̀, a sì rí èyí kìkì lára àwọn tó ní ìfúnpá gíga.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀
àwọn ìwọ̀n ìbẹ̀rẹ̀ tiyín — gbogbo èsì tó bá tẹ̀lé e ni a ó fi wé wọn
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)Lára àwọn eléré ìdárayá, LDL tó ga tún lè jẹ́ àmì oúnjẹ tí kò tó fún ìdánrawò (RED-S) — ẹ sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.estrogen tó kéré, cholesterol
Àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (ALT, AST, GGT, bilirubin)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo wúwo tí ara kò mọ́ gbé ALT àti AST sókè (láti inú iṣan ara) fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan, nígbà tí GGT àti bilirubin wà ní déédéé — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi kúrò nínú ìdánrawò líle.
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.kíndìnrín
Testosterone (àpapọ̀ àti free), LH, FSH, SHBGTestosterone náà ń dínkù pẹ̀lú ìdánrawò líle àti oúnjẹ tí kò tó (RED-S) — ẹ ṣe àyẹ̀wò ní òwúrọ̀, lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.testosterone àdánidá
Estradiol (àyẹ̀wò tó péye gan-an)estrogen tó kéré
PSA
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléẸ wọ̀n ọ́n ní ìjókòó lẹ́yìn ìsinmi, kì í ṣe láàárín ìṣẹ́jú 30 lẹ́yìn ìdánrawò, caffeine tàbí mímu sìgá — wọ́n ń yí èsì padà.ọkàn, kíndìnrín
ECGÌdánrawò ń yí ECG padà ní ọ̀nà tó jẹ́ déédéé fún eléré ìdárayá; ẹ béèrè pé kí a kà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà àgbáyé fún eléré ìdárayá, èyí tí ó ń ya àwọn ìyípadà wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò lára àìsàn.ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo nìkan kì í dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ tàbí láti rọ̀ kù; lára agbéwúwo, èyí kì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart) — lára àwọn tí ń lo steroid, a so ó pọ̀ mọ́ àwọn oògùn náà.ọkàn
Àyẹ̀wò ìtọ̀Eré ìmárale líle lè mú protein àti ẹ̀jẹ̀ wọ inú ìtọ̀ fún ìgbà díẹ̀, èyí tí ó sábà máa ń lọ láàárín ọjọ́ díẹ̀ — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì tún un ṣe kí ẹ tó parí èrò.kíndìnrín
Nígbà lílò
ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ 4–6 lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà ní gbogbo ọ̀sẹ̀ 6–8 — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)Lára àwọn eléré ìdárayá, LDL tó ga tún lè jẹ́ àmì oúnjẹ tí kò tó fún ìdánrawò (RED-S) — ẹ sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.estrogen tó kéré, cholesterol
Àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (ALT, AST, GGT, bilirubin)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo wúwo tí ara kò mọ́ gbé ALT àti AST sókè (láti inú iṣan ara) fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan, nígbà tí GGT àti bilirubin wà ní déédéé — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi kúrò nínú ìdánrawò líle.
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.kíndìnrín
Estradiol (àyẹ̀wò tó péye gan-an)estrogen tó kéré
Àkọsílẹ̀ ìfúnpá níléẸ wọ̀n ọ́n ní ìjókòó lẹ́yìn ìsinmi, kì í ṣe láàárín ìṣẹ́jú 30 lẹ́yìn ìdánrawò, caffeine tàbí mímu sìgá — wọ́n ń yí èsì padà.ọkàn, kíndìnrín
Àyẹ̀wò ìtọ̀Eré ìmárale líle lè mú protein àti ẹ̀jẹ̀ wọ inú ìtọ̀ fún ìgbà díẹ̀, èyí tí ó sábà máa ń lọ láàárín ọjọ́ díẹ̀ — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì tún un ṣe kí ẹ tó parí èrò.kíndìnrín
Lẹ́yìn dídáwọ́dúró
ọ̀sẹ̀ 4–8 lẹ́yìn dídáwọ́dúró (ó pẹ́ ju bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn abẹ́rẹ́ tó ń pẹ́ lára), lẹ́yìn náà títí àwọn ìwọ̀n yóò fi padà sí ti ìbẹ̀rẹ̀
Àyẹ̀wò ọ̀rá ẹ̀jẹ̀ (HDL, LDL, triglyceride, ApoB)Lára àwọn eléré ìdárayá, LDL tó ga tún lè jẹ́ àmì oúnjẹ tí kò tó fún ìdánrawò (RED-S) — ẹ sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.estrogen tó kéré, cholesterol
Àyẹ̀wò ẹ̀dọ̀ (ALT, AST, GGT, bilirubin)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo wúwo tí ara kò mọ́ gbé ALT àti AST sókè (láti inú iṣan ara) fún ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan, nígbà tí GGT àti bilirubin wà ní déédéé — ẹ ṣe àyẹ̀wò lẹ́yìn ìsinmi kúrò nínú ìdánrawò líle.
Àyẹ̀wò iye ẹ̀jẹ̀ pípé (hematocrit, hemoglobin)Ìdánrawò ìfaradà ń mú ẹ̀jẹ̀ fúyẹ́ (“anemia eré ìdárayá”), àìtó omi ara sì ń mú un nípọn — ẹ ṣe àyẹ̀wò nígbà tí ẹ ti mu omi tó tó, tí ẹ sì ti sinmi, kí ẹ sì fi wé èsì ìbẹ̀rẹ̀ ti ara yín.hematocrit
Àyẹ̀wò kíndìnrín (creatinine, eGFR, cystatin C)Creatinine máa ń ga jù pẹ̀lú iṣan ara púpọ̀ tàbí creatine; cystatin C kò fi bẹ́ẹ̀ gbára lé iṣan ara, ó sì ń ṣèrànwọ́ láti díwọ̀n kíndìnrín lára eléré ìdárayá.kíndìnrín
Testosterone (àpapọ̀ àti free), LH, FSH, SHBGTestosterone náà ń dínkù pẹ̀lú ìdánrawò líle àti oúnjẹ tí kò tó (RED-S) — ẹ ṣe àyẹ̀wò ní òwúrọ̀, lẹ́yìn ìsinmi, kí ẹ sì sọ fún dókítà nípa oúnjẹ ìdínkù.testosterone àdánidá
Àyẹ̀wò àtọ̀kì í ṣe ṣáájú oṣù 3 lẹ́yìn dídáwọ́dúró, lẹ́yìn náà ní gbogbo oṣù 3 títí yóò fi padà sí déédéétestosterone àdánidá
Lọ́dọọdún
pẹ̀lú lílò déédéé tàbí lílò léraléra
ECGÌdánrawò ń yí ECG padà ní ọ̀nà tó jẹ́ déédéé fún eléré ìdárayá; ẹ béèrè pé kí a kà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà àgbáyé fún eléré ìdárayá, èyí tí ó ń ya àwọn ìyípadà wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò lára àìsàn.ọkàn
Echocardiogram (ultrasound ọkàn)Ìdánrawò gbígbé ìwúwo nìkan kì í dín agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ tàbí láti rọ̀ kù; lára agbéwúwo, èyí kì í ṣe “ọkàn eléré ìdárayá” (athlete's heart) — lára àwọn tí ń lo steroid, a so ó pọ̀ mọ́ àwọn oògùn náà.ọkàn
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Dókítà ọkàncholesterol, hematocrit, ọkàn
Dókítà họ́mọ̀nù (endocrinologist)testosterone àdánidá, estrogen tó kéré
Dókítà kíndìnrínkíndìnrín
Olùtọ́jú ọpọlọ / dókítà ọpọlọìṣesí
Dókítà eré ìdárayáokùn iṣan
Dókítà awọ arairun jíjá
Dókítà ìlera obìnrin (gynecologist)àbùdá ọkùnrin, testosterone àdánidá (obìnrin)
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Wíwú, ìrora tàbí pípọ́n ní ẹsẹ̀ kan (pàápàá lẹ́yìn ìrìn-àjò ọkọ̀ òfurufú gígùn) — ìtọ́jú kíákíá; èémí kíkúrú òjijì, ìrora àyà, àìlágbára tàbí kíkú ara ní ẹ̀gbẹ́ kan, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ tàbí láti ríran — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìrora tàbí ìwúwo nínú àyà, dídákú tàbí ó-fẹ́rẹ̀-dákú nígbà ìsapá, èémí kíkúrú pẹ̀lú ìsapá díẹ̀, kókósẹ̀ wíwú — ẹ dá ìdánrawò dúró, kí ẹ sì wá ìtọ́jú kíákíá; wíwó lulẹ̀ — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, ìtọ̀ tó dúdú bí kóòlà (pàápàá pẹ̀lú ìrora iṣan ara líle lẹ́yìn ìdánrawò líle), wíwú tuntun, ìrora ní ẹ̀gbẹ́ ìhà — ẹ rí dókítà ní báyìí.
- Àìlèkó ìbínú níjàánu, èrò láti ṣe ara yín tàbí àwọn ẹlòmíì léṣe — ẹ dá dúró kí ẹ sì wá ìrànlọ́wọ́ lónìí.
- Ìró bí nǹkan já àti ìrora mímú òjijì ní okùn iṣan, àìlèfi ẹrù lé apá tàbí ẹsẹ̀ náà — ẹ dá ìdánrawò dúró kí dókítà yẹ̀ ẹ́ wò.
- Ohùn tó ń wúwo sí i, irun tuntun lójú, idó tó ń tóbi sí i — ẹ dá dúró kí ẹ sì rí dókítà: àwọn ìyípadà lè wà títí láé. (obìnrin)
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Kò sí ìsọfúnni lára obìnrin. Gẹ́gẹ́ bí androgen alágbára, a retí pé yóò fa àbùdá ọkùnrin lára obìnrin (virilization) — ohùn tó ń wúwo sí i, irun ojú, ido tó ń tóbi sí i — àwọn ìyípadà wọ̀nyí sì lè wà títí láé. Androgen ń fa àbùdá ọkùnrin lára ọmọ inú oyún tí ó jẹ́ obìnrin, nítorí náà a kò gbọdọ̀ lò wọ́n nígbà oyún.
Àròsọ àti òtítọ́
Àròsọ
“1-Testosterone jẹ́ steroid “mímọ́” tí ipa àìfẹ́ rẹ̀ kò pọ̀.”
Òtítọ́
Kò sí ìsọfúnni ààbò kankan rárá lára ènìyàn. Lára eku ńlá, ó jẹ́ androgenic bí testosterone propionate, ó sì mú ẹ̀dọ̀ tóbi sí i, àti bí androgen alágbára èyíkéyìí, a retí pé yóò dẹ́kun testosterone àdánidá.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Friedel A et al., Toxicol Lett 2006: 1-testosterone is a potent, AR-selective androgen with anabolic properties that increased liver weight in rats (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)DEA final rule, Federal Register 2005: Anabolic Steroid Control Act of 2004 (names Δ1-dihydrotestosterone, '1-testosterone') (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Bond P et al., Front Endocrinol 2022: how AAS work and their risks — the 1-Andro prohormone is converted into 1-testosterone (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Geyer H et al., Int J Sports Med 2004: 14.8% of 634 non-hormonal supplements held undeclared anabolic steroids (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)Kanayama G et al., Am J Sports Med 2015: tendon ruptures in steroid-using vs non-using bodybuilders (HR ≈ 9; upper-body ruptures only in users) (ó ń ṣí ní táàbù tuntun)
Ẹ ṣàyẹ̀wò bí 1-Testosterone (láìsí ester) ṣe ń bá àkópọ̀ yín ṣiṣẹ́
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀Àwọn èròjà tó jọra
1-Andro (1-androsterone) àti àwọn prohormone tó bá a tan1-DHEA, 1-Epiandrosterone, 1-EpiandroÌdàgbà iṣan araAgbáraAndrostanolone (dihydrotestosterone, DHT)5α-Dihydrotestosterone, Andractim, DHT gelÌdàgbà iṣan araAgbáraEpiandrosterone (Epi-Andro)Isoandrosterone, trans-Androsterone, 3β-hydroxy-5α-androstan-17-oneÌdàgbà iṣan araProhormone 19-nor (19-norandrostenedione, 19-norandrostenediol)19-Nor-4-androstenedione, 19-Nor-4-androstenediol, 19-Nor-5-androstenediolÌdàgbà iṣan araAgbára