Atorvastatin
Lipitor, Sortis, Liprimar, Atoris, Torvacard, Tulip
Àwọn ìrísí: A tún ń tà á papọ̀ pẹ̀lú ezetimibe tàbí pẹ̀lú oògùn ìfúnpá amlodipine nínú oògùn kóró kan.
Ọ̀kan lára àwọn statin tí àwọn dókítà ń kọ jùlọ; ó ń dín LDL cholesterol àti ApoB kù. Enzyme ẹ̀dọ̀ CYP3A4 ló ń fọ́ ọ, nítorí náà àwọn oògùn kan ń gbé ìpele rẹ̀ sókè. Oògùn tí dókítà ń kọ — lábẹ́ àbójútó dókítà nìkan.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ ní ọ̀pọ̀ jùlọ orílẹ̀-èdè; kò sí lórí Àkójọ Èèwọ̀ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Dókítà lè ronú nípa rẹ̀ nígbà tí àyẹ̀wò bá fi hàn pé LDL àti ApoB ń ga sí i nígbà lílo steroid, láti dín ìpalára iṣan ẹ̀jẹ̀ àlọ (artery) kù. Kò fi bẹ́ẹ̀ gbé HDL sókè, nítorí náà ìdínkù HDL tí steroid ń fà ṣì ń bá a lọ. Àwọn olùlò steroid kan ń lo statin láìsí ìwé àṣẹ dókítà, wọ́n sì ń fo àwọn àyẹ̀wò. Nínú ìṣègùn: cholesterol tó ga, ìdènà ìkọlù ọkàn àti ìkọlù ọpọlọ (stroke).
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
A ń lò ó láti dín LDL cholesterol àti ApoB tó ga kù, títí kan èyí tí steroid fà. Nínú ìdánwò ASCOT-LLA lára ènìyàn 10,305 tí wọ́n ní ìfúnpá gíga àti cholesterol àròpín, ó dín ìkọlù ọkàn àti ikú láti àìsàn iṣan ẹ̀jẹ̀ ọkàn (coronary) kù ní 36% ní ìfiwéra pẹ̀lú placebo láàárín nǹkan bí ọdún 3. Nínú ìwádìí àkọ́kọ́ (pilot) kékeré kan, ó dín LDL kù lára ọkùnrin tí wọ́n ń gba ìtọ́jú testosterone ní ìwọ̀n kan náà bí ó ti ṣe lára ọkùnrin tí testosterone wọn wà ní ìpele déédéé; a kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ pẹ̀lú ìwọ̀n steroid tí àwọn olùlò ń lò.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 3 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 3 nínú ipa àìfẹ́ 3 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń wá ohun tó ń fa ìrora oríkèé tàbí iṣan ara — estradiol tí aromatase inhibitor ti lọ sílẹ̀ jù, wíwú látàrí GH, ipa statin lórí iṣan ara — kí a lè ṣàtúnṣe ìtọ́jú.
- Coenzyme Q10 — Ó lè dín ìrora iṣan tí statin ń fà kù (ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kan fi àǹfààní hàn, ṣùgbọ́n èsì yàtọ̀ síra); kò ṣèrànwọ́ fún ìrora oríkèé láti estrogen tó kéré.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Wíwọn ṣúgà ẹ̀jẹ̀ — Ìwọ̀n láìjẹun tó ń gòkè ń fi àìgba insulin tí GH tàbí àwọn oògùn mìíràn ń fà hàn ní kùtùkùtù.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c ń rí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè ní kùtùkùtù — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú GH, àwọn èròjà tí ń mú un jáde àti insulin.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń mú kí ara gba insulin dáadáa sí i — ó wúlò láti kojú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè látàrí GH àti àwọn èròjà tí ń mú un jáde.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ àwọn àmì glucose, ó sì ń tọ́jú ìṣòro ìlò agbára ara ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Berberine — Àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀ (nǹkan bí 0.6% nínú àtọ̀gbẹ irú 2); ipa rẹ̀ kéré sí i nígbà tí glucose bá wà ní déédéé.
- Alpha-lipoic acid — Ìdínkù kékeré nínú glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c nínú àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí; kò dènà àìgba insulin tí GH tàbí insulin ń fà ní ti gidi.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń mú kí ara lọ́ra láti gba ṣúgà: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀, pàápàá lára àwọn tó ní àtọ̀gbẹ.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ó ń mú ohun ńlá kan tó ń fi ẹrù kún ẹ̀dọ̀ kúrò nígbà lílò steroid ìgbémì àti àwọn oògùn mìíràn tó ń pa ẹ̀dọ̀ lára.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — ALT, AST, GGT àti bilirubin ń fi ẹrù lórí ẹ̀dọ̀ hàn ṣáájú kí àmì tó yọ; ìdánrawò gbígbé ẹrù wúwo nìkan lè gbé AST/ALT sókè fún ọjọ́ mélòó kan, GGT sì ń ṣèrànwọ́ láti mọ̀ bóyá láti iṣan ara ni tàbí láti ẹ̀dọ̀.
- Ademetionine (SAMe) — A ń lò ó fún cholestasis inú ẹ̀dọ̀ (intrahepatic) ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ṣùgbọ́n àwọn ìwádìí kéré, wọn kò sì péye; a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- N-acetylcysteine (NAC) — Ó ń dá glutathione padà; a ti fi hàn pé ó ń ṣiṣẹ́ nínú májèlé paracetamol, ó sì ṣèrànwọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìkùnà ẹ̀dọ̀ òjijì (acute liver failure) láti àwọn ìdí mìíràn, ṣùgbọ́n a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid.
- TUDCA (tauroursodeoxycholic acid) — Ó ń mú ìṣàn òróòro dára sí i nínú àìsàn cholestatic; nínú cholestasis láti steroid, ìròyìn aláìsàn kọ̀ọ̀kan nìkan ló wà, pẹ̀lú ìkùnà nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó le. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Fún obìnrin
A sábà máa ń dá a dúró ní kété tí a bá mọ̀ pé oyún wà, a kò sì gbani nímọ̀ràn rẹ̀ nígbà fífún ọmọ lọ́mú. Ó ń gbé ìpele họ́mọ̀nù inú àwọn oògùn ìdènà oyún ìgbémì kan sókè nínú ẹ̀jẹ̀ — ẹ pinnu pẹ̀lú dókítà.
Àròsọ àti òtítọ́
“Ìrora iṣan ara nígbà lílo statin máa ń túmọ̀ sí nígbà gbogbo pé statin náà ń ba iṣan ara jẹ́.”
Nínú àwọn ìdánwò ńlá tí a kò jẹ́ kí àwọn olùkópa mọ ohun tí wọ́n ń lò (blinded), nǹkan bí 1 péré nínú 15 àròyé nípa iṣan ara lára àwọn olùlò statin ni oògùn náà fà. Ìdánrawò líle náà ń gbé CK sókè, nítorí náà àìlágbára tí kò lọ tàbí ìtọ̀ dúdú nílò dókítà láti wádìí ohun tó fà á.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀