Spironolactone
Aldactone
Àwọn ìrísí: Àwọn tó jọ ọ́: eplerenone (ewu potassium kan náà, ipa díẹ̀ lòdì sí androgen); amiloride àti triamterene jẹ́ àwọn oògùn amúnitọ̀ mìíràn tí ń dá potassium sí.
Oògùn amúnitọ̀ tí ń dá potassium sí, tí ń dí aldosterone lọ́wọ́, tí ó sì tún ń dí àwọn receptor androgen lọ́wọ́. A ń lò ó fún àìlágbára ọkàn (heart failure), ìfúnpá gíga tí kò gbọ́ ìtọ́jú àti wíwú (edema), àti lára obìnrin fún ìrorẹ́ àti irun tó pọ̀ jù.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ; èèwọ̀ ní gbogbo ìgbà lábẹ́ WADA S5 (oògùn amúnitọ̀).
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó kí ìdíje tó dé gẹ́gẹ́ bí oògùn amúnitọ̀ “oníwọ̀nba” tí ń dá potassium sí. Ó ń dojú ìjà kọ androgen (anti-androgen), nítorí náà ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí androgen àdánidá àti steroid anabolic méjèèjì. Nínú ìṣègùn: àìlágbára ọkàn (heart failure), aldosterone tó pọ̀ jù (hyperaldosteronism), ìfúnpá gíga, ìrorẹ́ obìnrin àti irun tó pọ̀ jù lára obìnrin (hirsutism).
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Oògùn amúnitọ̀ aláìlágbára tí ipa rẹ̀ ń pọ̀ sí i díẹ̀díẹ̀: nípa dídí họ́mọ̀nù aldosterone lọ́wọ́, ó ń mú kí kíndìnrín pàdánù sodium àti omi sí i nígbà tí ó ń dá potassium dúró, nítorí náà pípàdánù omi jẹ́ ìwọ̀nba. Ipa rẹ̀ tí ń dojú ìjà kọ androgen (anti-androgen) lágbára tó láti tọ́jú ìrorẹ́ àti irun tó pọ̀ jù lára obìnrin. Kò sí ìwádìí tó fi ara tó gbẹ tàbí tó le jù hàn lára eléré ìdárayá; òkìkí yẹn dá lórí ìròyìn àwọn tí ń lò ó.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 5 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 5 nínú ipa àìfẹ́ 5 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ẹ dín caffeine àti àwọn amóríyá mìíràn kù; bí ọkàn bá ń lù kíkan, ẹ dá oògùn tí ẹ fura sí dúró kí ẹ sì ṣe ECG. Ẹ má fi potassium kún un fúnra yín (àfikún, Asparkam/Panangin, iyọ̀ àfirọ́pò): ó léwu pẹ̀lú spironolactone, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín; àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ló ń fi ìwọ̀n rẹ̀ hàn.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Àyẹ̀wò ọkàn: ECG àti echocardiogram — ECG ń fi ìlù ọkàn àìtọ́ (arrhythmia), ìṣòro ìrìn àmì iná ọkàn (conduction) àti ìyípadà QT hàn — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú amóríyá, clenbuterol, họ́mọ̀nù thyroid tàbí oògùn amúnitọ̀.
Ẹ gbé ìgbésẹ̀ ní kùtùkùtù: ẹ rí dókítà ní kókó àkọ́kọ́, ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol àti prolactin.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Àyẹ̀wò ìdàgbà ẹran ọmú ní kùtùkùtù ń jẹ́ kí a lè tọ́jú rẹ̀ ṣáájú kí ìyípadà náà tó di títí láé.
Ẹ wá ohun tó fà á nípasẹ̀ àyẹ̀wò (estradiol, prolactin, testosterone) dípò kí ẹ máa fojú dá a.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń wá ohun tó ń fa ìfẹ́ ìbálòpọ̀ tó dínkù tàbí ìṣòro okó dídìde dípò kí ó kàn bò ó mọ́lẹ̀.
Ẹ mu omi bí òùngbẹ ṣe ń gbẹ yín, púpọ̀ sí i nínú ooru àti ìdánrawò gígùn, pẹ̀lú ohun mímu tó ní sodium; mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ ń fa ewu sodium tó lọ sílẹ̀. Pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín: ọjà potassium tàbí iyọ̀ àfirọ́pò kìkì lẹ́yìn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti ìmọ̀ràn dókítà.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi déédéé pẹ̀lú sodium láti inú oúnjẹ lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti àdánù iyọ̀ kù, èyí tí ó lè fi kún iṣan fífà; kò dènà àdánù electrolyte tó lágbára tí oògùn amúnitọ̀ ń fà.
- Magnesium — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀; àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ipa tó ṣe pàtàkì lórí iṣan fífà òru lásán. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
Ẹ mu omi tó tó, ẹ ṣàkóso ìfúnpá, ẹ yẹra fún lílo oògùn apàrora déédéé (NSAID).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi tó tó ń dín ẹrù tí ìdánrawò líle àti ooru ń dì lé kíndìnrín lórí kù; àìtó omi ara pẹ̀lú NSAID jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa pé ó ń fa ìpalára kíndìnrín òjijì (acute kidney injury).
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Èsì creatinine máa ń ga lára àwọn tó ní iṣan ara púpọ̀ àti nígbà lílo creatine; cystatin C àti àyẹ̀wò ìtọ̀ ń fúnni ní àwòrán tó péye jù nípa kíndìnrín.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣèwádìí protein nínú ìtọ̀ tàbí iṣẹ́ kíndìnrín tó ń dínkù, ó sì lè bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tí ń mú ìpalára kíndìnrín lọ́ra.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Ọkàn tó ń sáré tàbí tó ń lù ségesège tí kò rọlẹ̀ nígbà ìsinmi, òòyì, dídákú, ìrora àyà — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Kókó tó ń dun lábẹ́ orí ọmú tàbí omi tó ń jáde láti orí ọmú — ẹ rí dókítà ní kùtùkùtù, nígbà tí ó ṣì lè padà sẹ́yìn; kókó líle, tí kò dun tàbí tí kò ṣeé sún, awọ ara tó wọnú bí ihò kékeré tàbí omi ẹlẹ́jẹ̀ — ẹ rí dókítà láìjáfara.
- Ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, ìtọ̀ tó dúdú bí kóòlà, wíwú tuntun, ìrora ní ẹ̀gbẹ́ ìhà — ẹ rí dókítà ní báyìí.
- Iṣan fífà líle, àìlágbára tó hàn gbangba, ọkàn tó ń lù kíkan, òòyì nígbà tí a bá dìde dúró, ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Lára obìnrin, ó jẹ́ ìtọ́jú àjùmọ̀lò tí dókítà ń kọ fún ìrorẹ́ họ́mọ̀nù àti irun tó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n kò sí ẹ̀rí pé ó ń dènà àbùdá ọkùnrin lára obìnrin (virilization) tí steroid ń fà. Ó lè fa nǹkan oṣù tí kò ṣe déédéé, a sì gbọ́dọ̀ yẹra fún un nígbà oyún.
Àròsọ àti òtítọ́
“Spironolactone ni oògùn amúnitọ̀ tí kò léwu, tí ó ń pa potassium mọ́.”
Dídá potassium dúró gan-an ni ewu náà: pẹ̀lú àfikún potassium tàbí àwọn oògùn ìfúnpá kan, ó lè ga tó láti dá ọkàn dúró. Nígbà tí lílò rẹ̀ pọ̀ sí i lójijì lára àwọn aláìsàn ọkàn tó ti lọ́jọ́ lórí ní Canada tí ń lo ACE inhibitor, ìgbàwọlé ilé ìwòsàn àti ikú nítorí potassium tó ga jù (hyperkalemia) di ìlọ́po mélòó kan.
Àwọn àkópọ̀
Spironolactone àti telmisartan méjèèjì ń pa potassium mọ́ nínú ara. Papọ̀, pàápàá pẹ̀lú àìtó omi ara, oògùn ìrora NSAID tàbí kíndìnrín tí kò lágbára tó, potassium lè gòkè débi tí ó lè dá ọkàn dúró, nígbà púpọ̀ láìsí àmì kankan títí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ yóò fi hàn án.
TelmisartanSpironolactone ń dí kíndìnrín lọ́wọ́ láti mú potassium kúrò, nítorí náà potassium láti inú àdàpọ̀ electrolyte tàbí iyọ̀ àfirọ́pò ń kóra jọ. Hyperkalemia (potassium tó ga jù) eléwu kì í fúnni ní ìkìlọ̀ kankan títí yóò fi da ìlù ọkàn rú.
Àdàlù electrolyte (sodium, potassium, magnesium)Nígbà tí omi bá kéré nínú ara, telmisartan ń dí họ́mọ̀nù tí ń jẹ́ kí kíndìnrín máa sẹ́ ẹ̀jẹ̀ lọ́wọ́. Pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀, pàápàá nígbà gígé omi ara (water cutting), òógùn púpọ̀ tàbí lílo NSAID, ìfúnpá lè wálẹ̀, ìpalára kíndìnrín òjijì sì lè tẹ̀lé e.
TelmisartanFurosemideHydrochlorothiazideÈébì àti ìgbẹ́ gbuuru, tó wọ́pọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ lílo oògùn GLP-1, ń mú omi ara lọ; oògùn amúnitọ̀ lórí rẹ̀ lè ti kíndìnrín sínú ìpalára òjijì. Ìwé ìtọ́ni wọn kìlọ̀ nípa ìpalára kíndìnrín lẹ́yìn àdánù omi ara.
FurosemideHydrochlorothiazideTadalafil ń dín ìfúnpá kù díẹ̀, bẹ́ẹ̀ náà ni àwọn oògùn wọ̀nyí; àwọn ipa náà ń kóra jọ. Pẹ̀lú àìtó omi ara, ooru tàbí ọtí, èyí lè túmọ̀ sí òòyì tàbí dídákú, pàápàá nígbà tí a bá dìde kíákíá.
TadalafilFurosemideHydrochlorothiazideTelmisartanNebivololLosartan / valsartan (angiotensin receptor blocker)ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril)AmlodipineBisoprololCarvedilolSpironolactone ń dí androgen receptor lọ́wọ́, ó sì ń yí ìwọ̀ntúnwọ̀nsì họ́mọ̀nù sí ọ̀dọ̀ estrogen. Ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí àwọn steroid, ó sì ń fi kún ewu gynecomastia ti àwọn tó ń yí padà sí estrogen.
Spironolactone ń pa potassium mọ́ nínú ara, bẹ́ẹ̀ náà ni ACE inhibitor àti sartan. Papọ̀, pàápàá pẹ̀lú àìtó omi ara, oògùn ìrora NSAID tàbí kíndìnrín tí kò lágbára tó, potassium lè gòkè débi tí ó lè dá ọkàn dúró, nígbà púpọ̀ láìsí àmì kankan títí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ yóò fi hàn án. Spironolactone tún ń mú omi kúrò nínú ara, nígbà tí omi kò bá sì tó nínú ara, àwọn oògùn wọ̀nyí lè dín sísẹ́ ẹ̀jẹ̀ nínú kíndìnrín kù, títí dé ìpalára kíndìnrín òjijì.
Losartan / valsartan (angiotensin receptor blocker)ACE inhibitor (ramipril, perindopril, lisinopril)Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀