Metformin
Glucophage, Glucophage XR, Siofor, Fortamet, Glumetza
Àwọn ìrísí: Oògùn kóró tí ń tú jáde lójú ẹsẹ̀ àti èyí tí ń tú jáde díẹ̀díẹ̀ (XR).
Ọ̀kan lára àwọn oògùn àkọ́kọ́ fún àtọ̀gbẹ irú 2, tí ń dín ṣúgà tí ẹ̀dọ̀ ń tú jáde kù, tí ó sì ń mú kí ara gba insulin dáadáa. Fúnra rẹ̀, kì í fa ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó lọ sílẹ̀.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ ní ọ̀pọ̀ jùlọ orílẹ̀-èdè; kò sí lórí Àkójọ Èèwọ̀ WADA.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Nínú ìṣègùn: àtọ̀gbẹ irú 2 àti ìbẹ̀rẹ̀ àtọ̀gbẹ (prediabetes). Àwọn eléré ìdárayá ń lò ó nígbà tí GH, steroid tàbí ìfikún ìwúwo bá gbé ṣúgà ẹ̀jẹ̀ àti àìgba insulin sókè, àti fún ìdínkù ọ̀rá níwọ̀nba. Oògùn tí dókítà ń kọ — lábẹ́ àbójútó dókítà nìkan.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Àwọn ènìyàn ń retí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó dúró sójú kan nígbà lílo GH, steroid tàbí ìfikún ìwúwo tó pọ̀, ìdínkù ọ̀rá díẹ̀ àti “ẹ̀mí gígùn”. Nínú ìbẹ̀rẹ̀ àtọ̀gbẹ (prediabetes), ó dín bí ó ṣe ń di àtọ̀gbẹ kù ní nǹkan bí ìdá kan nínú mẹ́ta (yíyí ìgbésí ayé padà ṣe dáadáa jù), pẹ̀lú ìdínkù ìwúwo díẹ̀. Lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí, ó dín ìlọsíwájú ìlera ara àti bí ara ṣe ń gba insulin tí ìdánrawò aerobic ń mú wá kù, àti ìdàgbà iṣan ara láti ìdánrawò agbára. A kò tíì ṣe ìwádìí rẹ̀ lára àwọn tí ń lo GH tàbí steroid; a kò tíì fi ẹ̀rí hàn pé ó ń mú ẹ̀mí gùn.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 5 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 5 nínú ipa àìfẹ́ 5 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Ẹ rí dókítà: kíkú ara láti ọ̀dọ̀ oògùn irú GH sábà máa ń dínkù lẹ́yìn dídáwọ́dúró; àwọn ìdí mìíràn nílò àyẹ̀wò — vitamin B12 pẹ̀lú metformin, copper pẹ̀lú zinc ìwọ̀n gíga fún ìgbà pípẹ́.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń rí àwọn ohun tó ń fa ara kíkú tí ó ṣeé tọ́jú ní kùtùkùtù: vitamin B12 tó kéré nígbà lílo metformin, àìtó copper látàrí zinc tó pọ̀ jù, iṣan ìmọ̀lára tí a tẹ̀ mọ́lẹ̀ látàrí wíwú tí GH ń fà.
Ẹ mu omi bí òùngbẹ ṣe ń gbẹ yín, púpọ̀ sí i nínú ooru àti ìdánrawò gígùn, pẹ̀lú ohun mímu tó ní sodium; mímu omi jìnnà ju òùngbẹ lọ ń fa ewu sodium tó lọ sílẹ̀. Pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀, ARB/ACE inhibitor tàbí ìṣòro kíndìnrín: ọjà potassium tàbí iyọ̀ àfirọ́pò kìkì lẹ́yìn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti ìmọ̀ràn dókítà.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (3)
- Ìṣàkóso omi ara àti electrolyte — Mímu omi déédéé pẹ̀lú sodium láti inú oúnjẹ lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti àdánù iyọ̀ kù, èyí tí ó lè fi kún iṣan fífà; kò dènà àdánù electrolyte tó lágbára tí oògùn amúnitọ̀ ń fà.
- Àdàlù electrolyte (sodium, potassium, magnesium) — Rírọ́pò ohun tí a pàdánù nínú òógùn lè dín ìṣeéṣe àìtó omi ara àti iṣan fífà kù; kò mú oògùn amúnitọ̀ tàbí yíyọ omi ara ṣáájú ìdíje láìléwu, potassium inú rẹ̀ sì léwu pẹ̀lú oògùn amúnitọ̀ tí ń dá potassium dúró sínú ara (potassium-sparing) tàbí ARB.
- Magnesium — Ó ń rọ́pò magnesium tí a pàdánù nínú òógùn tàbí nípasẹ̀ oògùn amúnitọ̀; àtúnyẹ̀wò Cochrane kan kò rí ipa tó ṣe pàtàkì lórí iṣan fífà òru lásán. Kò mú lílo oògùn amúnitọ̀ láìléwu.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta òróòro/gallstones), ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 tí dókítà kọ nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — Ó lè dín ìwúwo inú àti afẹ́fẹ́ inú kù lẹ́yìn oúnjẹ; ó lè fa inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù (a ti ròyìn anaphylaxis) tàbí ní ìbẹ̀rẹ̀ pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Amino acid pàtàkì (EAA, títí kan BCAA) — Nígbà tí protein tí a ń jẹ bá kéré, ó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nípa ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀dá protein; protein pípé ń ṣiṣẹ́ bákan náà, kò sì sí èyí tó ń mú ewu catabolism tí oògùn ń fà kúrò.
- Protein whey — Protein tó tó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nígbà àìtó kalori; kò mú ewu náà kúrò, pàápàá pẹ̀lú catabolism tí oògùn ń fà (bí họ́mọ̀nù thyroid).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Wíwọn ṣúgà ẹ̀jẹ̀ — Wíwọn ṣúgà, ṣúgà tó ń yára ṣiṣẹ́ àti wíwà pẹ̀lú ẹlòmíràn ń ṣèrànwọ́ láti rí ṣúgà tó lọ sílẹ̀, kí a sì tọ́jú rẹ̀ — ṣùgbọ́n ikú ṣì ń ṣẹlẹ̀; kò sí ọ̀nà tó láàbò láti lo insulin ní ìlòkulò.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí ń dí ẹ̀dọ̀ lọ́wọ́ láti tú glucose jáde, èyí ń mú kí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tí insulin mú lọ sílẹ̀ jìn sí i, kí ó sì pẹ́ sí i, títí kan ní òru.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Iṣan fífà líle, àìlágbára tó hàn gbangba, ọkàn tó ń lù kíkan, òòyì nígbà tí a bá dìde dúró, ìtọ̀ tó kéré púpọ̀ — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Dókítà tún ń kọ ọ́ fún PCOS; ó lè dá ẹyin jíjáde (ovulation) padà, nítorí náà oyún tí a kò gbèrò ṣeé ṣe.
Àròsọ àti òtítọ́
“Metformin jẹ́ oògùn “ẹ̀mí gígùn” tí kò lè pani lára, tí ó yẹ kí gbogbo ènìyàn lò.”
A kò tíì fi ẹ̀rí hàn pé ó ní àǹfààní fún àwọn tí ara wọn le; ó lè dín bí ara ṣe ń mú ara bá ìdánrawò mu kù, ó sì lè dín B12 kù, ó sì ní ewu lactic acidosis tó ṣọ̀wọ́n.
Àwọn àkópọ̀
Ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú àwọn wọ̀nyí ń dín ṣúgà ẹ̀jẹ̀ kù ní ọ̀nà tirẹ̀, nítorí náà pẹ̀lú insulin, ṣúgà ẹ̀jẹ̀ ń lọ sílẹ̀ jìn sí i, ó ń pẹ́ sí i, ó sì ṣòro láti sọ tẹ́lẹ̀. Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ, òógùn tàbí oorun tó ń kunni jẹ́ pàjáwìrì; ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó lọ sílẹ̀ gidigidi lè pani.
Insulin (tí ń ṣiṣẹ́ kíákíá àti fún ìgbà kúkúrú)IGF-1 LR3SemaglutideTirzepatideRetatrutide (agonist mẹ́ta-nínú-ọ̀kan tí a ṣì ń ṣe ìwádìí rẹ̀)BerberineAlpha-lipoic acidLiraglutideCagrilintide (èròjà tó jọ amylin tí a ṣì ń ṣèwádìí rẹ̀)Mecasermin (IGF-1 tí a ṣe nínú lábù, Increlex)DES(1-3) IGF-1IGF-1 LR3 ń ṣiṣẹ́ bí insulin tó ń pẹ́ lára. Àwọn èròjà mìíràn tí ń dín ṣúgà kù ń fi kún un, nítorí náà ṣúgà ẹ̀jẹ̀ ń lọ sílẹ̀ jìn sí i, ó sì ń pẹ́ sí i; ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ, òógùn tàbí oorun tó ń kunni jẹ́ pàjáwìrì.
IGF-1 LR3SemaglutideTirzepatideRetatrutide (agonist mẹ́ta-nínú-ọ̀kan tí a ṣì ń ṣe ìwádìí rẹ̀)BerberineAlpha-lipoic acidLiraglutideCagrilintide (èròjà tó jọ amylin tí a ṣì ń ṣèwádìí rẹ̀)Mecasermin (IGF-1 tí a ṣe nínú lábù, Increlex)DES(1-3) IGF-1Àìtó omi ara látàrí oògùn amúnitọ̀ tàbí gígé omi ara (water cutting) lè dín iṣẹ́ kíndìnrín kù, nítorí náà metformin ń kóra jọ nínú ara, lactic acidosis — tó ṣọ̀wọ́n ṣùgbọ́n tó lè fi ẹ̀mí wewu — sì túbọ̀ ṣeé ṣe. Àárẹ̀ àjèjì, ìrora iṣan ara, èémí tó ń yára tàbí ìrora inú nílò ìtọ́jú kíákíá.
FurosemideHydrochlorothiazideMecasermin àti DES(1-3) IGF-1 ń dín ṣúgà ẹ̀jẹ̀ kù bíi ti insulin gan-an. Àwọn èròjà mìíràn tí ń dín ṣúgà kù ń fi kún un, nítorí náà ṣúgà ẹ̀jẹ̀ ń lọ sílẹ̀ jìn sí i, ó sì ń pẹ́ sí i; ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ, òógùn líla tàbí ìtòògbé jẹ́ pàjáwìrì.
SemaglutideTirzepatideRetatrutide (agonist mẹ́ta-nínú-ọ̀kan tí a ṣì ń ṣe ìwádìí rẹ̀)LiraglutideCagrilintide (èròjà tó jọ amylin tí a ṣì ń ṣèwádìí rẹ̀)BerberineAlpha-lipoic acidÀwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀