Betamethasone
Diprospan, Diprophos, Celestone, Celestone Soluspan
Àwọn ìrísí: Omi abẹ́rẹ́ depot (Celestone Soluspan; Diprospan ní ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè), kóró oògùn, àti ọ̀rá ìpara àti ìkunra gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà tí a ń fi pa ara.
Glucocorticoid àtọwọ́dá tó lágbára, tó ń pẹ́ lára, tí a sábà máa ń fún ní abẹ́rẹ́ depot sínú oríkèé tàbí yí i ká. Kì í ṣe steroid anabolic. Pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà nìkan.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ; ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè. WADA S9: èèwọ̀ nígbà ìdíje bí a bá lò ó nípa abẹ́rẹ́ (títí kan sínú oríkèé), ìgbémì tàbí nípasẹ̀ ihò ìdí (rectal).
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń fún àwọn eléré ìdárayá ní abẹ́rẹ́ depot (tí ń pẹ́ lára) sínú oríkèé tàbí yí i ká fún ìfarapa oríkèé, tàbí sínú iṣan ara, láti dín ìrora àti inflammation kù. Ìlò ìṣègùn: arthritis àti bursitis, àwọn àìsàn allergy àti àìsàn awọ ara.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ipa tí a ń wá: ìtura ìgbà kúkúrú kúrò nínú ìrora àti inflammation nínú oríkèé àti ẹ̀yà ara rírọ̀ (soft tissues). Ó ń mú àmì àìsàn rọlẹ̀ dípò títún ẹ̀yà ara ṣe. Lára àwọn ọ̀dọ́mọkùnrin eléré ìdárayá, abẹ́rẹ́ kan ṣoṣo ti betamethasone tàbí corticosteroid mìíràn tó jọ ọ́ sínú oríkèé tàbí nítòsí rẹ̀ ṣiṣẹ́ lórí gbogbo ara: cortisol tí ara wọn fúnra rẹ̀ ń ṣe lọ sílẹ̀, ó sì ṣì wà ní àìtọ́ lára àwọn kan lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ 2. Kò sí ìwádìí lórí iṣẹ́ ara nínú eré ìdárayá.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 10 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 6 nínú ipa àìfẹ́ 10 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Lẹ́yìn lílò fún ju ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lọ, ẹ má ṣe dá a dúró lójijì láé: dókítà ló ń ṣètò dídín ìwọ̀n kù díẹ̀díẹ̀, ó sì lè ṣàyẹ̀wò cortisol òwúrọ̀. Ẹ sọ fún dókítà èyíkéyìí tó bá ń tọ́jú yín, pàápàá ṣáájú iṣẹ́ abẹ tàbí nígbà àìsàn tó le.
Ìdánrawò agbára àti ìdánrawò tí ara ń gbé ìwúwo ara rẹ̀ (weight-bearing), calcium àti vitamin D tó tó láti inú oúnjẹ, àìmu sìgá; nígbà lílò fún ìgbà pípẹ́, dókítà lè ní kí a ṣe àyẹ̀wò ìwúwo egungun (bone density scan).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Calcium — Pẹ̀lú vitamin D, ó dín egungun ṣíṣẹ́ látàrí àṣelò (stress fracture) kù lára àwọn obìnrin tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ wọ iṣẹ́ ológun; lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí, àwọn ìwádìí lórí àfikún fi ipa aláìlágbára àti aláìdúróṣinṣin hàn lórí egungun ṣíṣẹ́.
Ẹ ṣàyẹ̀wò estradiol (bí ó bá kéré jù, ó ń mú oríkèé dun), ẹ múra ara sílẹ̀ dáadáa ṣáájú ìdánrawò, ẹ yẹra fún ẹrù tó pọ̀ jù.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń wá ohun tó ń fa ìrora oríkèé tàbí iṣan ara — estradiol tí aromatase inhibitor ti lọ sílẹ̀ jù, wíwú látàrí GH, ipa statin lórí iṣan ara — kí a lè ṣàtúnṣe ìtọ́jú.
- Coenzyme Q10 — Ó lè dín ìrora iṣan tí statin ń fà kù (ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kan fi àǹfààní hàn, ṣùgbọ́n èsì yàtọ̀ síra); kò ṣèrànwọ́ fún ìrora oríkèé láti estrogen tó kéré.
Ẹ máa fi ìwúwo kún un díẹ̀díẹ̀ — agbára ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mọ́ra lọ.
Ọ̀nà ìmọ́tótó pípé (sterile), ẹ má ṣe pín abẹ́rẹ́, ìgò oògùn tàbí pen pẹ̀lú ẹnikẹ́ni láé; ẹ rí dókítà fún ojú abẹ́rẹ́ tó gbóná, tó wú. Bí ẹ bá ti pín irinṣẹ́ rí, ẹ ṣàyẹ̀wò HIV àti hepatitis B/C, kí ẹ sì béèrè nípa abẹ́rẹ́ àjẹsára hepatitis B.
Ìrìn ojoojúmọ́ púpọ̀ sí i, carbohydrate tó ń yára wọ ẹ̀jẹ̀ díẹ̀, ẹ ṣàyẹ̀wò glucose láìjẹun àti HbA1c.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Wíwọn ṣúgà ẹ̀jẹ̀ — Ìwọ̀n láìjẹun tó ń gòkè ń fi àìgba insulin tí GH tàbí àwọn oògùn mìíràn ń fà hàn ní kùtùkùtù.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c ń rí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè ní kùtùkùtù — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú GH, àwọn èròjà tí ń mú un jáde àti insulin.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń mú kí ara gba insulin dáadáa sí i — ó wúlò láti kojú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè látàrí GH àti àwọn èròjà tí ń mú un jáde.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ àwọn àmì glucose, ó sì ń tọ́jú ìṣòro ìlò agbára ara ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Berberine — Àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀ (nǹkan bí 0.6% nínú àtọ̀gbẹ irú 2); ipa rẹ̀ kéré sí i nígbà tí glucose bá wà ní déédéé.
- Alpha-lipoic acid — Ìdínkù kékeré nínú glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c nínú àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí; kò dènà àìgba insulin tí GH tàbí insulin ń fà ní ti gidi.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń mú kí ara lọ́ra láti gba ṣúgà: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀, pàápàá lára àwọn tó ní àtọ̀gbẹ.
Protein àti kalori tó tó, ẹ máa bá ìdánrawò wúwo lọ, ẹ yẹra fún àìtó kalori tó le jù.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Amino acid pàtàkì (EAA, títí kan BCAA) — Nígbà tí protein tí a ń jẹ bá kéré, ó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nípa ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀dá protein; protein pípé ń ṣiṣẹ́ bákan náà, kò sì sí èyí tó ń mú ewu catabolism tí oògùn ń fà kúrò.
- Protein whey — Protein tó tó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nígbà àìtó kalori; kò mú ewu náà kúrò, pàápàá pẹ̀lú catabolism tí oògùn ń fà (bí họ́mọ̀nù thyroid).
Ìmọ́tótó ọwọ́, abẹ́rẹ́ àjẹsára tó bá ìgbà mu (ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà), àti rírí dókítà ní kùtùkùtù nígbà ibà tàbí ọgbẹ́ tó ń burú sí i.
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára; wíwọn ìfúnpá nílé; dókítà bí ó bá dúró ní gíga.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n tí a mú ní ìjókòó, lẹ́yìn ìsinmi, ní ọjọ́ mélòó kan ń fi ìfúnpá yín gidi hàn; ìwọ̀n tó ń ga léraléra jẹ́ àmì láti rí dókítà.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ìdánrawò aerobic déédéé ń dín ìfúnpá ìsinmi kù ní mmHg díẹ̀, ó sì ń dín in kù jù bẹ́ẹ̀ lọ lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àpapọ̀.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Ètò oorun déédéé, láìsí amóríyá ní ọ̀sán-ìrọ̀lẹ́, magnesium tàbí melatonin.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Àṣà oorun tó dára — Ètò ojoojúmọ́ tó dúró sán-ún àti àìmu caffeine ní alẹ́ ń dín àìlèsùn tí amóríyá àti steroid ń fà kù; òógùn òru nígbà lílo trenbolone máa ń wà síbẹ̀ láìka èyí sí.
- Glycine — Àwọn ìwádìí kékeré fi oorun tó dára sí i díẹ̀ àti àárẹ̀ ọjọ́ kejì tó dínkù hàn; kì í ṣe oògùn amúnisùn, kì í sì í ṣe fún àníyàn.
- L-theanine — Ìlọsíwájú kékeré nínú bí oorun ṣe dára tó lójú ẹni; ipa lórí àníyàn kò dúró ṣinṣin. Ó lè mú ara wíwárìrì láti caffeine rọ̀, ṣùgbọ́n kò ní borí ipa àwọn amóríyá tó lágbára bí clenbuterol.
- Magnesium — Ìwádìí kékeré 3 tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Kò sí ẹ̀rí tó dára lára àwọn eléré ìdárayá.
- Melatonin — Ó ń ràn yín lọ́wọ́ láti sùn lọ yára díẹ̀, pàápàá nígbà tí aago ara bá ti yẹ̀; kò tọ́jú àníyàn tàbí òógùn òru.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Lẹ́yìn dídáwọ́dúró tàbí fífo ìwọ̀n kan: àìlágbára tó le gan-an, èébì, ìrora ikùn, òòyì tàbí dídákú, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ — èyí lè jẹ́ ìdààmú ẹṣẹ́ adrenal òjijì (adrenal crisis); ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Ìró bí nǹkan já àti ìrora mímú òjijì ní okùn iṣan, àìlèfi ẹrù lé apá tàbí ẹsẹ̀ náà — ẹ dá ìdánrawò dúró kí dókítà yẹ̀ ẹ́ wò.
- Ibà pẹ̀lú òtútù tó ń mú ara gbọ̀n, èémí tó ń yára, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ, tàbí pípọ́n ara tó ń tàn kálẹ̀ kíákíá — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ojú abẹ́rẹ́ tó gbóná, tó pọ́n, tó wú tàbí tó kún fún ọyún pẹ̀lú ibà — àmì oówo (abscess); ẹ rí dókítà.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Nígbà oyún, a máa ń lò ó kìkì nígbà tí dókítà bá ti wọn ewu fún ọmọ inú; a máa ń ṣọ́ ọmọ tuntun tí oògùn náà ti dé bá nínú ilé ọmọ fún iṣẹ́ ẹṣẹ́ adrenal tí kò tó. Fífún ọmọ lọ́mú nílò ìpinnu dókítà.
Àròsọ àti òtítọ́
“Abẹ́rẹ́ kan ṣoṣo sínú oríkèé kò lè nípa lórí họ́mọ̀nù yín.”
Lára àwọn ọ̀dọ́ eléré ìdárayá, abẹ́rẹ́ corticosteroid kan ṣoṣo sínú oríkèé tàbí nítòsí rẹ̀ (betamethasone tàbí oògùn mìíràn tó jọ ọ́) fa àìtó iṣẹ́ ẹṣẹ́ adrenal (adrenal insufficiency) gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò ti fi hàn lára 9 nínú 10 láàárín ọjọ́ 2, cortisol àwọn kan sì ṣì kéré lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ 2.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀