Iron
Fe, Iron ferritin, Ferrous sulfate, Ferrous fumarate, Ferrous gluconate, Ferrous bisglycinate, Iron bisglycinate, Iron polymaltose
Àwọn ìrísí: Iyọ̀ ferrous ìgbémì (sulfate, fumarate, gluconate), bisglycinate àti ferric polymaltose; àwọn ọ̀nà IV (iron sucrose, ferric carboxymaltose) jẹ́ ìtọ́jú tí dókítà ń kọ.
Ohun alumọ́ọ́nì (mineral) pàtàkì fún hemoglobin àti gbígbé oxygen káàkiri ara. Lílò ju ìwọ̀n lọ jẹ́ pàjáwìrì májèlé, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun pàtàkì tí ń fa ikú látàrí májèlé lára àwọn ọmọdé kékeré.
Ipò lábẹ́ òfin: A ń tà iron ìgbémì fàlàlà; iron IV wà pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà nìkan. WADA kò kà á léèwọ̀, ṣùgbọ́n omi tí a ń fà sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ (IV infusion) tàbí abẹ́rẹ́ ní iye ńlá jẹ́ èèwọ̀ fún èròjà èyíkéyìí (M2.2).
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó láti dènà tàbí tún àìtó iron ṣe, èyí tí ó ń kan tó 60% àwọn eléré ìdárayá obìnrin, tí ó sì wọ́pọ̀ nínú eré ìdárayá ìfaradà. IOC (Ìgbìmọ̀ Òlímpíìkì Àgbáyé) gbani nímọ̀ràn láti má ṣe lo iron ní ìwọ̀n gíga àyàfi tí àìtó bá wà. Steroid ti ń gbé hematocrit sókè tẹ́lẹ̀; iron wà kìkì fún àìtó tí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Lára àwọn eléré ìdárayá tí wọ́n ní àìtó iron, ìtọ́jú ń dá ìpamọ́ iron padà, ó sì ń mú agbára aerobic dára sí i: ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kan lára àwọn eléré ìdárayá ìfaradà tí kò ní àìtó ẹ̀jẹ̀ (anemia) rí ìlọsókè alábọ́dé nínú VO2max, àtúnyẹ̀wò kan lára àwọn eléré ìdárayá obìnrin sì ròyìn pé iṣẹ́ ìfaradà dára sí i ní 2–20%. Nígbà tí ìpamọ́ iron bá wà ní déédéé, kò sí àǹfààní; ọ̀kan nínú mẹ́fà àwọn ọkùnrin asáré marathon aláfẹ́ ti ní àmì iron tó pọ̀ jù nínú ara tẹ́lẹ̀.
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 2 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 2 nínú ipa àìfẹ́ 2 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Kò sí ọtí, kò sí ohun mìíràn tó ń ni ẹ̀dọ̀ lára, ẹ dín steroid ìgbémì àti àkópọ̀ wọn kù, ẹ ṣàyẹ̀wò enzyme ẹ̀dọ̀.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ó ń mú ohun ńlá kan tó ń fi ẹrù kún ẹ̀dọ̀ kúrò nígbà lílò steroid ìgbémì àti àwọn oògùn mìíràn tó ń pa ẹ̀dọ̀ lára.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — ALT, AST, GGT àti bilirubin ń fi ẹrù lórí ẹ̀dọ̀ hàn ṣáájú kí àmì tó yọ; ìdánrawò gbígbé ẹrù wúwo nìkan lè gbé AST/ALT sókè fún ọjọ́ mélòó kan, GGT sì ń ṣèrànwọ́ láti mọ̀ bóyá láti iṣan ara ni tàbí láti ẹ̀dọ̀.
- Ademetionine (SAMe) — A ń lò ó fún cholestasis inú ẹ̀dọ̀ (intrahepatic) ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ṣùgbọ́n àwọn ìwádìí kéré, wọn kò sì péye; a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
- N-acetylcysteine (NAC) — Ó ń dá glutathione padà; a ti fi hàn pé ó ń ṣiṣẹ́ nínú májèlé paracetamol, ó sì ṣèrànwọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìkùnà ẹ̀dọ̀ òjijì (acute liver failure) láti àwọn ìdí mìíràn, ṣùgbọ́n a kò tíì dán an wò lára àwọn tí ń lo steroid.
- TUDCA (tauroursodeoxycholic acid) — Ó ń mú ìṣàn òróòro dára sí i nínú àìsàn cholestatic; nínú cholestasis láti steroid, ìròyìn aláìsàn kọ̀ọ̀kan nìkan ló wà, pẹ̀lú ìkùnà nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó le. Dídá steroid ìgbémì náà dúró ló ṣe pàtàkì jùlọ.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta òróòro/gallstones), ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 tí dókítà kọ nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — Ó lè dín ìwúwo inú àti afẹ́fẹ́ inú kù lẹ́yìn oúnjẹ; ó lè fa inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù (a ti ròyìn anaphylaxis) tàbí ní ìbẹ̀rẹ̀ pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Awọ ara tàbí ojú aláwọ̀ ìyeyè, ìtọ̀ dúdú, ìgbẹ́ tó ṣá àwọ̀, ara yíyún gidigidi, ìrora lábẹ́ egungun ìhà ọ̀tún — ẹ rí dókítà ní báyìí; ìrora ikùn líle òjijì pẹ̀lú òòyì tàbí dídákú — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Ẹ̀jẹ̀ tí ń jáde nígbà nǹkan oṣù ń mú kí àìtó wọ́pọ̀ púpọ̀ sí i lára obìnrin: a rí ìpamọ́ iron tó ti tán lára 28% àwọn obìnrin asáré marathon, ní ìfiwéra pẹ̀lú èyí tí kò tó 2% lára àwọn ọkùnrin. Nǹkan oṣù tó pọ̀ gan-an ń gbé ewu náà sókè sí i.
Àròsọ àti òtítọ́
“Iron ń fún gbogbo ènìyàn ní agbára sí i.”
Kìkì àwọn tí wọ́n ní àìtó rẹ̀. Nígbà tí ìpamọ́ iron bá wà ní déédéé, kò fi nǹkan kún un, IOC (Ìgbìmọ̀ Òlímpíìkì Àgbáyé) sì gbani nímọ̀ràn láti má ṣe lo iron ní ìwọ̀n gíga láìsí àìtó tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀, nítorí pé àṣejù rẹ̀ ń kó jọ sínú ara.
Àwọn àkópọ̀
Steroid ń mú ìṣẹ̀dá sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa pọ̀ sí i, wọ́n sì ń fa iron tí ara ti kó pamọ́ lọ sínú rẹ̀: nínú àwọn ìdánwò, testosterone dín ferritin kù nígbà tí hemoglobin àti hematocrit ń gòkè. Ferritin tó kéré lẹ́gbẹ̀ẹ́ hematocrit tó ga kì í ṣe àìtó ẹ̀jẹ̀ (anemia), iron àfikún sì lè mú ìṣẹ̀dá sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa pọ̀ sí i síwájú sí i, kí ó sì ti hematocrit ga sí i. Ferritin, hemoglobin àti hematocrit tí a kà papọ̀ ló ń fi àwòrán gidi hàn.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀