Prednisolone (títí kan prednisone)
Prednisolone (incl. prednisone) · Deltasone, Rayos, Cortancyl, Orapred, Millipred
Àwọn ìrísí: Kóró oògùn àti omi oògùn ìgbémì prednisolone; kóró oògùn prednisone, títí kan èyí tí ń tú oògùn sílẹ̀ lẹ́yìn ìgbà díẹ̀ (delayed-release). Oògùn ìkán sí ojú prednisolone jẹ́ ọ̀nà ìlò ní ibi kan ṣoṣo.
Glucocorticoid àtọwọ́dá, họ́mọ̀nù tí ń dín inflammation kù tó jọ cortisol, kì í ṣe steroid anabolic. Ẹ̀dọ̀ ń yí prednisone padà sí prednisolone, nítorí náà àwọn méjèèjì ń pín káàdì yìí.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ; ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè. WADA S9: èèwọ̀ nígbà ìdíje bí a bá lò ó nípa ìgbémì, abẹ́rẹ́ tàbí nípasẹ̀ ihò ìdí (rectal).
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
A ń lò ó fún ipa rẹ̀ tí ń dín inflammation àti àárẹ̀ kù, àti nínú ìgbàgbọ́ pé ó ń mú iṣẹ́ ara pọ̀ sí i; glucocorticoid jẹ́ 21% àwọn àyẹ̀wò doping tí ó rí èròjà èèwọ̀ (adverse findings) nínú bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ọkùnrin ní Brazil láàárín ọdún 10. Ìlò ìṣègùn: àwọn àìsàn inflammation, àìsàn autoimmune (tí ètò àjẹsára ń kọlu ara rẹ̀) àti allergy.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ipa tí a ń wá: inflammation àti àárẹ̀ tó dínkù, ìfaradà tó gùn sí i. Nínú ìwádìí lábù kéékèèké tí a fi placebo ṣe àfiwé, lílò rẹ̀ léraléra mú àkókò gígun kẹ̀kẹ́ títí dé àárẹ̀ pátápátá gùn sí i (ìṣẹ́jú 74.5 ní ìfiwéra pẹ̀lú 46.1 lára ọkùnrin 10; ìṣẹ́jú 66.4 ní ìfiwéra pẹ̀lú 47.9 lára obìnrin 9). Ìwọ̀n ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo kò ṣe bẹ́ẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni lílò rẹ̀ léraléra kò mú fífò kíkankíkan (high-intensity hopping) gùn sí i. Èsì yàtọ̀ láti ìwádìí kan sí èkejì; kò sí ìsọfúnni lára àwọn eléré ìdárayá ìpele gíga jùlọ (elite).
Àwọn ipa
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Ipa tí a ń wá ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn (gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn)
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 13 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 10 nínú ipa àìfẹ́ 13 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Lẹ́yìn lílò fún ju ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lọ, ẹ má ṣe dá a dúró lójijì láé: dókítà ló ń ṣètò dídín ìwọ̀n kù díẹ̀díẹ̀, ó sì lè ṣàyẹ̀wò cortisol òwúrọ̀. Ẹ sọ fún dókítà èyíkéyìí tó bá ń tọ́jú yín, pàápàá ṣáájú iṣẹ́ abẹ tàbí nígbà àìsàn tó le.
Ìdánrawò agbára àti ìdánrawò tí ara ń gbé ìwúwo ara rẹ̀ (weight-bearing), calcium àti vitamin D tó tó láti inú oúnjẹ, àìmu sìgá; nígbà lílò fún ìgbà pípẹ́, dókítà lè ní kí a ṣe àyẹ̀wò ìwúwo egungun (bone density scan).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Calcium — Pẹ̀lú vitamin D, ó dín egungun ṣíṣẹ́ látàrí àṣelò (stress fracture) kù lára àwọn obìnrin tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ wọ iṣẹ́ ológun; lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí, àwọn ìwádìí lórí àfikún fi ipa aláìlágbára àti aláìdúróṣinṣin hàn lórí egungun ṣíṣẹ́.
Oorun tó dára, ìdààmú díẹ̀, ẹ sọ fún ẹnì kan tó sún mọ́ yín ohun tó yẹ kí ó máa ṣọ́.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Ọtí àti àwọn oògùn mìíràn tí a ń lò lórí steroid ló ṣàlàyé ọ̀pọ̀ nínú ìsopọ̀ tó wà láàárín lílo steroid àti ìwà ipá.
- Àṣà oorun tó dára — Oorun tó tó ń dín ìbínú kíákíá kù, ó sì ń mú ìkóra-ẹni-níjàánu dára sí i.
Ìrìn ojoojúmọ́ púpọ̀ sí i, carbohydrate tó ń yára wọ ẹ̀jẹ̀ díẹ̀, ẹ ṣàyẹ̀wò glucose láìjẹun àti HbA1c.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Wíwọn ṣúgà ẹ̀jẹ̀ — Ìwọ̀n láìjẹun tó ń gòkè ń fi àìgba insulin tí GH tàbí àwọn oògùn mìíràn ń fà hàn ní kùtùkùtù.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c ń rí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè ní kùtùkùtù — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú GH, àwọn èròjà tí ń mú un jáde àti insulin.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń mú kí ara gba insulin dáadáa sí i — ó wúlò láti kojú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè látàrí GH àti àwọn èròjà tí ń mú un jáde.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ àwọn àmì glucose, ó sì ń tọ́jú ìṣòro ìlò agbára ara ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Berberine — Àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀ (nǹkan bí 0.6% nínú àtọ̀gbẹ irú 2); ipa rẹ̀ kéré sí i nígbà tí glucose bá wà ní déédéé.
- Alpha-lipoic acid — Ìdínkù kékeré nínú glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c nínú àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí; kò dènà àìgba insulin tí GH tàbí insulin ń fà ní ti gidi.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń mú kí ara lọ́ra láti gba ṣúgà: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀, pàápàá lára àwọn tó ní àtọ̀gbẹ.
Ètò oorun déédéé, láìsí amóríyá ní ọ̀sán-ìrọ̀lẹ́, magnesium tàbí melatonin.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (5)
- Àṣà oorun tó dára — Ètò ojoojúmọ́ tó dúró sán-ún àti àìmu caffeine ní alẹ́ ń dín àìlèsùn tí amóríyá àti steroid ń fà kù; òógùn òru nígbà lílo trenbolone máa ń wà síbẹ̀ láìka èyí sí.
- Glycine — Àwọn ìwádìí kékeré fi oorun tó dára sí i díẹ̀ àti àárẹ̀ ọjọ́ kejì tó dínkù hàn; kì í ṣe oògùn amúnisùn, kì í sì í ṣe fún àníyàn.
- L-theanine — Ìlọsíwájú kékeré nínú bí oorun ṣe dára tó lójú ẹni; ipa lórí àníyàn kò dúró ṣinṣin. Ó lè mú ara wíwárìrì láti caffeine rọ̀, ṣùgbọ́n kò ní borí ipa àwọn amóríyá tó lágbára bí clenbuterol.
- Magnesium — Ìwádìí kékeré 3 tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Kò sí ẹ̀rí tó dára lára àwọn eléré ìdárayá.
- Melatonin — Ó ń ràn yín lọ́wọ́ láti sùn lọ yára díẹ̀, pàápàá nígbà tí aago ara bá ti yẹ̀; kò tọ́jú àníyàn tàbí òógùn òru.
Ẹ máa fi ìwúwo kún un díẹ̀díẹ̀ — agbára ń pọ̀ sí i yára ju bí okùn iṣan ṣe ń mọ́ra lọ.
Protein àti kalori tó tó, ẹ máa bá ìdánrawò wúwo lọ, ẹ yẹra fún àìtó kalori tó le jù.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Amino acid pàtàkì (EAA, títí kan BCAA) — Nígbà tí protein tí a ń jẹ bá kéré, ó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nípa ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀dá protein; protein pípé ń ṣiṣẹ́ bákan náà, kò sì sí èyí tó ń mú ewu catabolism tí oògùn ń fà kúrò.
- Protein whey — Protein tó tó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nígbà àìtó kalori; kò mú ewu náà kúrò, pàápàá pẹ̀lú catabolism tí oògùn ń fà (bí họ́mọ̀nù thyroid).
Ìmọ́tótó ọwọ́, abẹ́rẹ́ àjẹsára tó bá ìgbà mu (ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà), àti rírí dókítà ní kùtùkùtù nígbà ibà tàbí ọgbẹ́ tó ń burú sí i.
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára; wíwọn ìfúnpá nílé; dókítà bí ó bá dúró ní gíga.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (8)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n tí a mú ní ìjókòó, lẹ́yìn ìsinmi, ní ọjọ́ mélòó kan ń fi ìfúnpá yín gidi hàn; ìwọ̀n tó ń ga léraléra jẹ́ àmì láti rí dókítà.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ìdánrawò aerobic déédéé ń dín ìfúnpá ìsinmi kù ní mmHg díẹ̀, ó sì ń dín in kù jù bẹ́ẹ̀ lọ lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àpapọ̀.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Oúnjẹ kékeré-kékeré, omi àti fiber tó tó; dókítà fún ìrora ikùn líle.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta òróòro/gallstones), ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 tí dókítà kọ nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — Ó lè dín ìwúwo inú àti afẹ́fẹ́ inú kù lẹ́yìn oúnjẹ; ó lè fa inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù (a ti ròyìn anaphylaxis) tàbí ní ìbẹ̀rẹ̀ pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
Ẹ dá dúró kí ẹ sì rí dókítà ojú ní ìyípadà ìríran èyíkéyìí.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìyípadà ìríran nígbà lílo clomiphene, tamoxifen, isotretinoin, oògùn PDE5 tàbí GLP-1 nílò àyẹ̀wò kíákíá; ìwé ìtọ́ni mélòó kan gbani nímọ̀ràn láti dá a dúró, èyí tí ó lè dín ìpalára tí ń pẹ́ kù.
Ipa àìfẹ́ ìpele kékeré
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ya omi tí kò léwu tó ń dúró nínú ara sọ́tọ̀ kúrò lára wíwú tí ìṣòro ọkàn, kíndìnrín tàbí ẹ̀dọ̀ ń fà; ìwé ìtọ́ni àwọn steroid kìlọ̀ pé edema lè bá ìkùnà ọkàn (heart failure) rìn.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — LH, FSH àti testosterone ń fi hàn bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó àti bóyá ìṣẹ̀dá àdánidá ti padà bọ̀ sípò lẹ́yìn náà.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò bí ìdẹ́kun ṣe jinlẹ̀ tó, ó sì ń darí ìmúbọ̀sípò lẹ́yìn náà, títí kan àyẹ̀wò agbára ìbímọ.
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà yín fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Lẹ́yìn dídáwọ́dúró tàbí fífo ìwọ̀n kan: àìlágbára tó le gan-an, èébì, ìrora ikùn, òòyì tàbí dídákú, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ — èyí lè jẹ́ ìdààmú ẹṣẹ́ adrenal òjijì (adrenal crisis); ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Àìlèkó ìbínú níjàánu, èrò láti ṣe ara yín tàbí àwọn ẹlòmíì léṣe — ẹ dá dúró kí ẹ sì wá ìrànlọ́wọ́ lónìí.
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe iṣẹ́ pàjáwìrì.
- Ìríran tó sọnù tàbí tó di bàìbàì lójijì, ìmọ́lẹ̀ tó ń tàn yòò, bí ẹni pé aṣọ ìkélé bo ìríran — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìró bí nǹkan já àti ìrora mímú òjijì ní okùn iṣan, àìlèfi ẹrù lé apá tàbí ẹsẹ̀ náà — ẹ dá ìdánrawò dúró kí dókítà yẹ̀ ẹ́ wò.
- Ìrora líle ní apá òkè ikùn tó ń ta lọ sí ẹ̀yìn, pẹ̀lú èébì (àyẹ̀wò amylase/lipase kíákíá); ìrora lábẹ́ egungun ìhà ọ̀tún pẹ̀lú ibà tàbí ojú aláwọ̀ ìyeyè; èébì nígbà tí ìgbẹ́ tàbí afẹ́fẹ́ kò jáde — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ibà pẹ̀lú òtútù tó ń mú ara gbọ̀n, èémí tó ń yára, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ, tàbí pípọ́n ara tó ń tàn kálẹ̀ kíákíá — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Lílò rẹ̀ léraléra tún mú ìfaradà gùn sí i nínú ìwádìí kan lára àwọn obìnrin. Ó lè fa nǹkan oṣù tí kò wá déédéé. Nígbà oyún, a máa ń lò ó kìkì nígbà tí dókítà bá ti wọn ewu náà; fífún ọmọ lọ́mú nílò ìpinnu dókítà.
Àròsọ àti òtítọ́
“Steroid ni prednisolone, nítorí náà ó ń kọ́ iṣan ara bí steroid anabolic.”
Glucocorticoid ni, kì í ṣe anabolic: ó ń fọ́ protein, ìwé ìtọ́ni oògùn rẹ̀ sì kọ ìpàdánù iṣan ara àti steroid myopathy (àìsàn iṣan ara láti ọ̀dọ̀ steroid) sílẹ̀. WADA fi í sí ẹ̀ka ọ̀tọ̀ (S9).
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀