Corticotropin (ACTH àdánidá, Acthar Gel)
Corticotropin (natural ACTH, Acthar Gel) · Corticotropin (ACTH 1-39), Purified Cortrophin Gel, Repository corticotropin
Àwọn ìrísí: Acthar Gel àti Purified Cortrophin Gel: ACTH àdánidá nínú gelatin fún ìtújáde díẹ̀díẹ̀. Tetracosactide àtọwọ́dá (Synacthen) ní káàdì tirẹ̀.
Àwọn ester àti ìrísí mìíràn: Tetracosactide (ACTH àtọwọ́dá, Synacthen)
Àyọjáde ẹṣẹ́ pituitary ẹlẹ́dẹ̀ tí a ti sọ di mímọ́, ní pàtàkì ACTH (1–39) ti ẹlẹ́dẹ̀, nínú jẹ́lì tí ń tú jáde díẹ̀díẹ̀. Ó ń mú kí ẹṣẹ́ adrenal tú cortisol jáde; kì í ṣe glucocorticoid fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n lílò rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ lè fa cortisol tó pọ̀ jù.
Ipò lábẹ́ òfin: Oògùn tí dókítà ń kọ, tí a ń tà ní US gẹ́gẹ́ bí Acthar Gel àti Purified Cortrophin Gel; ó yàtọ̀ láti orílẹ̀-èdè sí orílẹ̀-èdè. WADA S2 (corticotrophin): èèwọ̀ nígbà gbogbo.
Ohun tó ń fúnni
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún àti ohun tí àwọn orísun ròyìn. Agbára jẹ́ ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí: fẹ́ẹ́rẹ́, kedere tàbí lágbára.
Ìlò rẹ̀
Nínú ìṣègùn: gìrì ọmọ ọwọ́ (infantile spasms), ìpadàbọ̀ àìsàn multiple sclerosis àti àwọn àìsàn oríkèé (rheumatic), awọ ara, ojú àti ẹ̀dọ̀fóró kan. A ń lò ó lọ́nà àìtọ́ nínú eré ìdárayá láti gbé cortisol tí ara fúnra rẹ̀ ń ṣe sókè ní ìrètí agbára púpọ̀ sí i, àárẹ̀ tó dínkù àti ìmúbọ̀sípò tó yára. Pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà nìkan.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń wá àti ohun tí ìwádìí fi hàn
Ipa tí a ń wá: agbára púpọ̀ sí i, àárẹ̀ tó dínkù àti inflammation tó dínkù nípasẹ̀ cortisol tó ga sí i. Kò sí ìwádìí iṣẹ́ eré ìdárayá tí ó lo corticotropin fúnra rẹ̀. Pẹ̀lú ACTH àtọwọ́dá (tetracosactide), àwọn agun kẹ̀kẹ́ 8 tí wọ́n ti ṣe ìdánrawò kò fi ìyípadà kankan hàn nínú eré-ìje tí a ń ka àkókò rẹ̀ (time-trial) tàbí nínú bí iṣẹ́ ṣe ń wúwo lára ní àfiwé pẹ̀lú placebo; ìwádìí lórí glucocorticoid fúnra wọn lára àwọn eléré ìdárayá fi èsì tí kò ṣọ̀kan hàn.
Àwọn ipa
Kò sí ipa ìdánrawò tó ṣe kedere nínú àwọn orísun.
Ẹ̀rí: Oògùn tí a fọwọ́ sí — A ti ṣèwádìí rẹ̀ lára ènìyàn fún ìlò ìṣègùn rẹ̀
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe
Ṣeé ṣe kò túmọ̀ sí dájú: bóyá wọ́n á fara hàn sinmi lé ìwọ̀n oògùn, ìgbà tí a fi lò ó, bí ara ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń dáhùn àti àbójútó. Nísàlẹ̀ — ohun tí ẹ ó ṣọ́ àti bí a ṣe lè kíyèsí i ní kùtùkùtù.
Ipa àìfẹ́ 10 tó ṣeé ṣe
ìpele · bí a ṣe ń ròyìn rẹ̀ tóÌtumọ̀ àwọn ìpele
Ìpele: ẹ̀ka gbogbogbòò láti inú ìwé ìwádìí, kì í ṣe ewu tiyín ní pàtó
Bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó
- wọ́pọ̀
- a sábà máa ń ròyìn rẹ̀
- ṣeé ṣe
- a ròyìn rẹ̀ lára àwọn kan
- ṣọ̀wọ́n
- a máa ń ròyìn rẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Bí a ṣe lè dín ewu kù
Fún 7 nínú ipa àìfẹ́ 10 tó ṣeé ṣe, ọ̀nà pàtó wà láti dín ìṣeéṣe kù: àwọn ìgbésẹ̀ ojoojúmọ́, àfikún oúnjẹ àti àwọn àṣàyàn tí dókítà lè ronú nípa. Fún àwọn tó kù — ìmọ̀ràn gbogbogbòò. Kò sí ìgbésẹ̀ tó ń mú ewu kúrò pátápátá.
Lẹ́yìn lílò fún ju ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lọ, ẹ má ṣe dá a dúró lójijì láé: dókítà ló ń ṣètò dídín ìwọ̀n kù díẹ̀díẹ̀, ó sì lè ṣàyẹ̀wò cortisol òwúrọ̀. Ẹ sọ fún dókítà èyíkéyìí tó bá ń tọ́jú yín, pàápàá ṣáájú iṣẹ́ abẹ tàbí nígbà àìsàn tó le.
Ìdánrawò agbára àti ìdánrawò oníkọlù (impact), calcium àti vitamin D tó tó láti inú oúnjẹ, àìmu sìgá, agbára oúnjẹ tó tó fún ẹrù ìdánrawò (RED-S ń fa ìpàdánù egungun àti egungun tí ó fọ́ látàrí àṣejù — stress fracture); nígbà lílò fún ìgbà pípẹ́, dókítà lè ní kí a ṣe àyẹ̀wò ìwúwo egungun (bone density scan).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Calcium — Pẹ̀lú vitamin D, ó dín egungun ṣíṣẹ́ látàrí àṣelò (stress fracture) kù lára àwọn obìnrin tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ wọ iṣẹ́ ológun; IOC dárúkọ rẹ̀ fún àwọn eléré ìdárayá tí wọ́n ní àìtó agbára oúnjẹ fún ara tàbí ìṣòro nǹkan oṣù, níbi tí ìlera egungun wà nínú ewu.
- Vitamin D3 — Ìwọ̀n tó kéré bá stress fracture tó pọ̀ sí i rìn; pẹ̀lú calcium, ó dín wọn kù lára àwọn obìnrin ọmọ ogun ojú omi tuntun. IOC dárúkọ rẹ̀ pẹ̀lú calcium fún àwọn eléré ìdárayá tí ara wọn kò rí agbára oúnjẹ tó tàbí tí nǹkan oṣù wọn kò wá.
Ọ̀nà ìmọ́tótó pípé (sterile), ẹ má ṣe pín abẹ́rẹ́, ìgò oògùn tàbí pen pẹ̀lú ẹnikẹ́ni láé; ẹ rí dókítà fún ojú abẹ́rẹ́ tó gbóná, tó wú. Bí ẹ bá ti pín irinṣẹ́ rí, ẹ ṣàyẹ̀wò HIV àti hepatitis B/C, kí ẹ sì béèrè nípa abẹ́rẹ́ àjẹsára hepatitis B.
Ìrìn ojoojúmọ́ púpọ̀ sí i, carbohydrate tó ń yára wọ ẹ̀jẹ̀ díẹ̀, ẹ ṣàyẹ̀wò glucose láìjẹun àti HbA1c.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (7)
- Wíwọn ṣúgà ẹ̀jẹ̀ — Ìwọ̀n láìjẹun tó ń gòkè ń fi àìgba insulin tí GH tàbí àwọn oògùn mìíràn ń fà hàn ní kùtùkùtù.
- Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé — Glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c ń rí ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè ní kùtùkùtù — ó ṣe pàtàkì pẹ̀lú GH, àwọn èròjà tí ń mú un jáde àti insulin.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Ó ń mú kí ara gba insulin dáadáa sí i — ó wúlò láti kojú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó ń gòkè látàrí GH àti àwọn èròjà tí ń mú un jáde.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń túmọ̀ àwọn àmì glucose, ó sì ń tọ́jú ìṣòro ìlò agbára ara ní ìbẹ̀rẹ̀.
- Berberine — Àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀ (nǹkan bí 0.6% nínú àtọ̀gbẹ irú 2); ipa rẹ̀ kéré sí i nígbà tí glucose bá wà ní déédéé.
- Alpha-lipoic acid — Ìdínkù kékeré nínú glucose láìjẹun, insulin àti HbA1c nínú àwọn ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí; kò dènà àìgba insulin tí GH tàbí insulin ń fà ní ti gidi.
- Fiber èèpo psyllium — Ó ń mú kí ara lọ́ra láti gba ṣúgà: glucose láìjẹun àti HbA1c tó lọ sílẹ̀, pàápàá lára àwọn tó ní àtọ̀gbẹ.
Iyọ̀ díẹ̀, cardio déédéé, oorun tó dára, wíwọn ìfúnpá nílé; bí ó bá dúró ní gíga — dókítà, àti ìjíròrò nípa gbígbé ìwúwo tó pọ̀ jùlọ (maximal lifts).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (19)
- Wíwọn ìfúnpá nílé — Ìwọ̀n ìsinmi tí ó ń ga léraléra túmọ̀ sí pé kí ẹ rí dókítà. Fún àwọn eléré ìdárayá, ìtọ́sọ́nà fẹ́ràn ARB tàbí ACE inhibitor, tí kì í dín agbára ìdánrawò kù; oògùn amúnitọ̀ jẹ́ èèwọ̀ nínú eré ìdárayá.
- Ìdánrawò cardio déédéé — Nínú ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò, ìdánrawò ìfaradà dín ìfúnpá ìsinmi kù ní nǹkan bí 8/5 mmHg lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga, àti díẹ̀ péré lára àwọn tí ìfúnpá wọn wà ní déédéé.
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣe ìdámọ̀ àìsàn ìfúnpá gíga tí kò lọ, ó sì ń kọ ìtọ́jú nígbà tí ó bá pọndandan.
- Yíyẹra fún ọtí àti àwọn ohun mìíràn tó ń di ẹrù lé ẹ̀dọ̀ lórí — Mímu ọtí déédéé ń gbé ìfúnpá sókè; dídáwọ́ rẹ̀ dúró ń mú un wálẹ̀.
- Coenzyme Q10 — Kò dúró ṣinṣin: àwọn ìtúpalẹ̀ kan fi ìdínkù kékeré nínú ìfúnpá systolic hàn nínú àrùn ọkàn àti ìlò agbára ara (cardiometabolic), ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò Cochrane kò rí ipa kankan tó ṣe pàtàkì ní ti ìtọ́jú.
- Magnesium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò 34 lára àwọn àgbàlagbà, kì í ṣe eléré ìdárayá: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín.
- Magnesium aspartate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium chloride — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium citrate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium gluconate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium glycinate (bisglycinate) — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium lactate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium malate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium orotate — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium oxide — Ní àròpín, magnesium ń dín ìfúnpá kù díẹ̀ péré — kò lè rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Magnesium taurate — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìdánwò: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 2 mmHg ní àròpín — ó kéré jù láti rọ́pò àyẹ̀wò dókítà fún ìfúnpá gíga tí a rí nígbà àyẹ̀wò eré ìdárayá.
- Omega-3 (epo ẹja, EPA/DHA) — Ìdínkù kékeré ti mmHg díẹ̀, pàápàá lára àwọn tí ìfúnpá wọn ga tí a kò tíì tọ́jú.
- Potassium — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí (meta-analysis) lórí àwọn ìdánwò: ìfúnpá systolic dínkù ní nǹkan bí 3.5 mmHg ní àròpọ̀, a sì rí èyí kìkì lára àwọn tó ní ìfúnpá gíga.
- Taurine — Ìtúpalẹ̀ àpapọ̀ ìwádìí kékeré 20: ìfúnpá systolic lọ sílẹ̀ ní nǹkan bí 4 mmHg ní àpapọ̀.
Ìmọ́tótó ọwọ́, oorun tó tó, abẹ́rẹ́ àjẹsára tó bá ìgbà mu (ẹ béèrè lọ́wọ́ dókítà); ẹ má ṣe ìdánrawò líle tàbí díje nígbà tí ẹ bá ní ibà; ẹ rí dókítà ní kùtùkùtù nígbà ibà tàbí ọgbẹ́ tó ń burú sí i.
Ètò oorun déédéé, láìsí amóríyá tàbí caffeine (títí kan pre-workout) ní ọ̀sán-ìrọ̀lẹ́, magnesium tàbí melatonin; ìdánrawò alẹ́ àti ìrìn-àjò náà ń da oorun rú.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (16)
- Àṣà oorun tó dára — Ètò ojoojúmọ́ tó dúró sán-ún àti àìmu caffeine ní alẹ́ ń dín àìlèsùn tí amóríyá àti steroid ń fà kù; òógùn òru nígbà lílo trenbolone máa ń wà síbẹ̀ láìka èyí sí.
- Glycine — Àwọn ìwádìí kékeré fi oorun tó dára sí i díẹ̀ àti àárẹ̀ ọjọ́ kejì tó dínkù hàn; kì í ṣe oògùn amúnisùn, kì í sì í ṣe fún àníyàn.
- L-theanine — Ìlọsíwájú kékeré nínú bí oorun ṣe dára tó lójú ẹni; ipa lórí àníyàn kò dúró ṣinṣin. Ó lè mú ara wíwárìrì láti caffeine rọ̀, ṣùgbọ́n kò ní borí ipa àwọn amóríyá tó lágbára bí clenbuterol.
- Magnesium — Ìwádìí kékeré 3 tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Kò sí ẹ̀rí tó dára lára àwọn eléré ìdárayá.
- Magnesium aspartate — Lára àwọn ọkùnrin tí wọ́n ń ṣe eré ìdárayá, ọjà zinc–magnesium aspartate kan kò yí oorun tí a wọ̀n padà; lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí, ìdánwò kékeré mẹ́ta rí i pé wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára jù.
- Magnesium chloride — Ìdánwò kékeré mẹ́ta tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára jù. Kò sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium citrate — Ẹ̀rí pé ó ń mú oorun dára sí i kò lágbára, kò sì sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium gluconate — Ẹ̀rí pé ó ń mú oorun dára sí i kò lágbára, kò sì sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium glycinate (bisglycinate) — Lára àgbàlagbà 155 tí oorun wọn kò dára, àìlèsùn tí wọ́n fúnra wọn díwọ̀n dára sí i díẹ̀ ju lórí placebo lọ (ipa kékeré). Kò sí ìsọfúnni lára eléré ìdárayá; kò rọ́pò àwọn àṣà oorun tó dára.
- Magnesium L-threonate — Àwọn ìdánwò kékeré tí ilé-iṣẹ́ sanwó fún: àwọn ìwọ̀n oorun kan tí wọ́n fúnra wọn díwọ̀n dára sí i; ọ̀kan kò rí ìyípadà nínú oorun tí ẹ̀rọ ìtọpinpin wọ̀n. Kò sí ìsọfúnni lára eléré ìdárayá.
- Magnesium lactate — Ìdánwò kékeré mẹ́ta tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára jù. Kò sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium malate — Ìdánwò kékeré mẹ́ta tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára jù. Kò sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium orotate — Ẹ̀rí pé ó ń mú oorun dára sí i kò lágbára, kò sì sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium oxide — Ẹ̀rí pé ó ń mú oorun dára sí i kò lágbára, kò sì sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Magnesium taurate — Ìdánwò kékeré mẹ́ta tí dídára wọn kéré lára àwọn tó ti lọ́jọ́ lórí: wọ́n ń sùn lọ ní nǹkan bí ìṣẹ́jú 17 yára jù. Kò sí ìdánwò oorun tó dára lára eléré ìdárayá.
- Melatonin — Ó ń ràn yín lọ́wọ́ láti sùn lọ yára díẹ̀, pàápàá nígbà tí aago ara bá ti yẹ̀; kò tọ́jú àníyàn tàbí òógùn òru.
Oúnjẹ kékeré-kékeré, omi àti fiber tó tó, ẹ kọ́kọ́ dán oúnjẹ ọjọ́ ìdíje wò nígbà ìdánrawò; dókítà fún ìrora ikùn líle.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ó ń ṣàyẹ̀wò èébì tí kò dúró tàbí ìrora inú tó lágbára (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pancreatitis tàbí òkúta òróòro/gallstones), ó sì ń ṣàtúnṣe ìtọ́jú GLP-1 tí dókítà kọ nígbà tí inú ríru kò bá lọ.
- Pancreatin + dimeticone (Pankreoflat) — Ó lè dín ìwúwo inú àti afẹ́fẹ́ inú kù lẹ́yìn oúnjẹ; ó lè fa inú ríru tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Kò yẹ fún àwọn tí ara wọn kò gba protein ẹlẹ́dẹ̀ tàbí protein wàrà màlúù (a ti ròyìn anaphylaxis) tàbí ní ìbẹ̀rẹ̀ pancreatitis òjijì (acute pancreatitis).
Ẹ dá dúró kí ẹ sì rí dókítà ojú ní ìyípadà ìríran èyíkéyìí.
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (1)
- Ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú dókítà — Ìyípadà ìríran nígbà lílo clomiphene, tamoxifen, isotretinoin, oògùn PDE5 tàbí GLP-1 nílò àyẹ̀wò kíákíá; ìwé àlàyé mélòó kan gbani nímọ̀ràn láti dá a dúró, èyí tí ó lè dín ìpalára tí ń pẹ́ kù.
Protein àti agbára oúnjẹ tó tó fún ẹrù ìdánrawò, ẹ máa bá ìdánrawò wúwo lọ, ẹ yẹra fún àìtó kalori tó le jù — wọ́n ń gba agbára àti ìmúbọ̀sípò (RED-S).
Bí àṣàyàn kọ̀ọ̀kan ṣe ń ràn lọ́wọ́ (2)
- Amino acid pàtàkì (EAA) — Nígbà tí protein tí a ń jẹ bá kéré, ó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù nípa ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀dá protein; protein pípé ń ṣiṣẹ́ bákan náà, kò sì sí èyí tó ń mú ewu catabolism tí oògùn ń fà kúrò.
- Protein whey — Nígbà àìtó kalori, protein tó tó lè dín ìṣeéṣe àdánù iṣan ara kù; kò mú ewu náà kúrò, pàápàá pẹ̀lú catabolism tí oògùn ń fà (bí họ́mọ̀nù thyroid).
Àyẹ̀wò ìlera àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀
Àwọn àyẹ̀wò lábù àti àyẹ̀wò ìlera wo ni kí ẹ ṣe àti ìgbà wo. Ìtọ́sọ́nà ni èyí — ẹ bá dókítà eré ìdárayá fohùn ṣọ̀kan lórí ètò gangan.
Àwọn dókítà wo ló lè ràn yín lọ́wọ́
Nílé
- Ìfúnpá nílé: ìgbà 2–3 lọ́sẹ̀ ní àárọ̀, ẹ kọ ọ́ sílẹ̀
Ẹ wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ bí
- Lẹ́yìn dídáwọ́dúró tàbí fífo ìwọ̀n kan: àìlágbára tó le gan-an, èébì, ìrora ikùn, òòyì tàbí dídákú, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ — èyí lè jẹ́ ìdààmú ẹṣẹ́ adrenal òjijì (adrenal crisis); ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìrora egungun tó ń burú sí i pẹ̀lú sísáré tàbí fífò — ẹ dá ìdánrawò oníkọlù (impact) dúró, kí ẹ sì rí dókítà láìpẹ́; ìrora ní abẹ́nú tàbí ìbàdí nígbà ìkọlù — àyẹ̀wò kíákíá fún egungun ọrùn itan tí ó fọ́ látàrí àṣejù (femoral-neck stress fracture).
- Ẹ̀fọ́rí líle òjijì, ìyípadà ìríran, kíkú ara tàbí àìlágbára ní ẹ̀gbẹ́ kan ara, ìṣòro láti sọ̀rọ̀ — ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
- Ìríran tó sọnù tàbí tó di bàìbàì lójijì, ìmọ́lẹ̀ tó ń tàn yòò, bí ẹni pé aṣọ ìkélé bo ìríran — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ìrora líle ní apá òkè ikùn tó ń ta lọ sí ẹ̀yìn, pẹ̀lú èébì (àyẹ̀wò amylase/lipase kíákíá); ìrora lábẹ́ egungun ìhà ọ̀tún pẹ̀lú ibà tàbí ojú aláwọ̀ ìyeyè; èébì nígbà tí ìgbẹ́ tàbí afẹ́fẹ́ kò jáde; ẹ̀jẹ̀ nínú ìgbẹ́ lẹ́yìn eré-ìje gígùn — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ibà pẹ̀lú òtútù tó ń mú ara gbọ̀n, èémí tó ń yára, ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ, tàbí pípọ́n ara tó ń tàn kálẹ̀ kíákíá — ẹ wá ìtọ́jú kíákíá.
- Ojú abẹ́rẹ́ tó gbóná, tó pọ́n, tó wú tàbí tó kún fún ọyún pẹ̀lú ibà — àmì oówo (abscess); ẹ rí dókítà.
Ní pàjáwìrì, ẹ pe nọ́mbà pàjáwìrì ti agbègbè yín.
Fún obìnrin
Ìwé ìtọ́ni oògùn kìlọ̀ pé ó lè ṣe ọmọ inú oyún léṣe nígbà oyún (ìdàgbà tí ó dí, ìdẹ́kun ẹṣẹ́ adrenal lára ọmọ tuntun). Lílò rẹ̀ nígbà fífún ọmọ lọ́mú nílò ìpinnu dókítà.
Àròsọ àti òtítọ́
“ACTH ń mú ìfaradà pọ̀ sí i nítorí pé ó ń gbé cortisol tí ara yín fúnra rẹ̀ ń ṣe sókè.”
Nínú ìwádìí kan tí a fi placebo ṣe àfiwé, ACTH àtọwọ́dá kò yí iṣẹ́ nínú eré-ìje tí a ń ka àkókò rẹ̀ (time-trial) tàbí bí iṣẹ́ ṣe ń wúwo lára padà lára àwọn agun kẹ̀kẹ́ tí wọ́n ti ṣe ìdánrawò, nígbà tí lílò rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ ń mú ìpalára cortisol tó pọ̀ jù wá.
Àwọn àkópọ̀
Kò tíì sí àkíyèsí àkópọ̀ pàtó fún èròjà yìí. Àyẹ̀wò àkópọ̀ ṣì ń pa àwọn ipa àìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èròjà jọ ní pọ̀.
Àwọn orísun
Àwọn ipa àìfẹ́ tó ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀ka ara, àwọn àkópọ̀, bí a ṣe lè dín ewu kù àti àwọn àyẹ̀wò tí ẹ ó ṣe — lọ́fẹ̀ẹ́.
Ṣí àyẹ̀wò àkópọ̀